dr n. med. Marek Derkacz

Dzień dobry,

Rozumiem Paani niepokój, zwłaszcza gdy leczenie już trwa, a wynik kontrolny nie „idzie w dół”. Proszę jednak potraktować ten wynik nie jako porażkę terapii, tylko jako informację techniczną: dawka i/lub sposób przyjmowania leku prawdopodobnie wymagają dopracowania. To zdarza się bardzo często, szczególnie na początku leczenia.
Poniżej wyjaśnię Pani sytuację na spokojnie , tak, aby do 10 marca mieć jasny plan i poczucie kontroli.

Co mówią nam wyniki listopadowe i lutowe?
Listopad: FT4 0,73 (obniżone) + TSH 10,017 (podwyższone)
Taki układ najczęściej odpowiada niedoczynności tarczycy (przy niskim FT4 organizm „dokręca” TSH, żeby zmusić tarczycę do pracy. tsh OCZYWIŚCIE JEST PRODUKOWANE PRZEZ PRZYSADKĘ :)).

Luty (w trakcie leczenia): FT4 0,76 (nadal niskie) + TSH 13,040 (jeszcze wyższe)
To oznacza, że na tę chwilę Pani organizm wciąż „domaga się” hormonów tarczycy. Najczęstsze są zwykle dwa powody
A) dawka jest jeszcze za mała na Pani zapotrzebowanie
B) lek nie wchłania się stabilnie (a wtedy TSH bywa uparte i potrafi rosnąć mimo przyjmowania tabletek)

Dlaczego TSH mogło wzrosnąć mimo leczenia : najczęstsze przyczyny? Najczęściej tak naprawdę winne są detale dnia codziennego, nie „zła tarczyca”:

Np. a) Zbyt krótki odstęp od jedzenia, kawy lub herbaty
Tabletki lewotyroksyny powinny być przyjmowane na czczo i z odpowiednim odstępem od posiłku; zaleca się zachować około 60 minut przerwy do śniadania/kawy, aby ograniczyć wahania wchłaniania. Kiedyś zaalecaało się odstęp aż 4 h od kawy...

b) Branie leku razem z suplementami (to częstsze wśród pacjentów , niż większośi lekarzom się wydaje)
Magnez, wapń, żelazo oraz część preparatów wieloskładnikowych potrafią osłabiać wchłanianie lewotyroksyny. W praktyce klinicznej rozdziela się je zwykle na kilka godzin (bezpiecznie: lewotyroksyna rano, minerały później).
c) Zmienna regularność (nawet „drobne” różnice mgą mieć tutaj znaczenie )
Jeżeli jednego dnia tabletka jest o 6:00, a innego o 8:30, raz po 20 minutach kawa, raz po 60 to nasza, a właściwie Pani ;) tarczyca tego nie „wybacza” szybko. TSH bardzo lubi stałość.

d) Problem z wchłanianiem w przewodzie pokarmowym
Refluks, aktywne zapalenie żołądka, infekcja, niektóre leki osłonowe, celiakia, SIBO - w ostatanim tygodniu miaąłem kilka pacjentek... To są naaprawdę częste sytuacje, w których dawka „na papierze” jest dobra, a w krwi wciąż jej nie widać. W takich przypadkach lekarze czasem rozważają inne formy leku albo diagnostykę wchłaniania (to jest standardowe, medyczne postępowanie, nic „egzotycznego”).
Najważniejsze: co może Pani zrobić bezpiecznie już teraz (do powrotu Pani Doktor prowaadzącej )
Proszę nie zmieniać samodzielnie dawki (to już rola lekarza), ale można natychmiast poprawić to, co najczęściej psuje wynik:

A) Jak przyjmować Euthyrox, żeby zadziałał „jak należy”
Rano, na czczo, popić wyłącznie wodą
Odczekać najlepiej 60 minut do kawy/herbaty i śniadania
Suplementy typu magnez (Mag B6), wapń, żelazo – przenieść na później (najbezpieczniej kilka godzin po leku)

B) Jeśli Pani stara się o dziecko / planuje ciążę
To ważny wątek: w okresie przedciążowym i w ciąży dąży się do możliwie stabilnych, „optymalnych” wartości TSH, często poniżej 2,5 mIU/L (w zależności od zaleceń i trymestru). W Pani przypadku TSH 10-13 zdecydowanie wymaga doprowadzenia do lepszej kontroli, bo tarczyca ma znaczenie dla owulacji i wczesnego rozwoju ciąży. Jeśli istnieje choć cień szansy, że jest Pani w ciąży warto wykonać test ciążowy teraz, a przy dodatnim wyniku skontaktować się pilnie z lekarzem (nie czekać do 10 marca).

C) Kiedy również nie czekać do urlopu
Proszę skontaktować się szybciej (np. teleporada/poradnia dyżurna), jeśli pojawią się: nasilające się obrzęki, duszność, wyraźne spowolnienie, omdlenia
znaczne kołatania serca po dawce, drżenia, niepokój (rzadziej, ale warto to wychwyci ć), dodatni test ciążowy

Dlaczego Pani nie dostała informacji „nadczynność czy niedoczynność”?... Otóż w listopadzie i w lutym układ wyników jest typowy dla niedoczynności (szczególnie przez obniżone FT4 przy wysokim TSH). Nadczynność zwykle wygląda odwrotnie: TSH jest bardzo niskie, a FT4/FT3 rosną.
Pani Doktor po powrocie obstawiam, że zweryfikuje sposób przyjmowania leku, rozważy korektę dawki i kontrolę za około 6 do 8 tygodni, bo TSH potrzebuje czasu na „uspokojenie” po zmianie leczenia, ew. zleci dodatkowe badania, jeśli podejrzewa problem z wchłanianiem
Na koniec jedno zdanie, które warto zapamiętać: wynik, który Pani odebrała, nie jest sygnałem, że „leczenie nie działa”, tylko że jeszcze nie trafiło w idealną dawkę lub idealny sposób przyjmowania, a to da się uporządkowa. więc proszę się nie maatwić.
Z wyrazami szacunku i spokojnym zapewnieniem, że sytuacja jest do opanowania :)
Marek Derkacz

Dzień dobry,

Co mówią wyniki hormonów tarczycy (TSH, FT4, FT3). W ostatnich latach obserwuje się zmienność TSH: 3,99 (2023), następnie 5,42 (listopad 2025) i 1,79 (luty 2026). Jednocześnie FT4 (1,25) i FT3 (3,5) pozostają prawidłowe. Taki układ najczęściej odpowiada temu, co w praktyce nazywa się przejściową lub okresową subkliniczną niedoczynnością tarczycy (przy TSH powyżej norfmy- pamiętamy,że TSH wydziela przysdkaa mózgowa :)) albo po prostu fizjologiczną zmiennością TSH. Pamiętajmy, że TSH jest parametrem wyjątkowo wrażliwym: potrafi „drgnąć” pod wpływem infekcji, stresu, niedoboru snu, deficytu kalorycznego, wahań masy ciała, intensywnego wysiłku, a nawet pory pobrania krwi. Z tego powodu pojedynczy wynik nie zawsze opisuje trwały stan a więc istotny jest trend.
Jeżeli chpdzi o przeciwciała tarczycowe to tutaj bardzo dobra wiadomość. Przeciwciała anty-TPO (0,14) i anty-TG (2,8) są ujemne, co nie wspiera rozpoznania autoimmunologicznego zapalenia tarczycy. Oczywiście w medycynie nic nie bywa „na zawsze”, ale w tej chwili to argument mocno uspokajający. Nie ma Pani zapalenia typu Hashimoto.
Jeśli mówimy o usg tarczycyto obraz spokojny, ale niestety zwraca uwagę wielkość gruczołu. Opis USG jest wręcz książkowo dobry: tarczyca jednorodna, normoechogeniczna, bez zmian ogniskowych, cieśń do 3 mm.. Jedyny szczegół, który warto potraktować jak wskazówkę kliniczną, to mała objętość całkowita: 5,9 ml. Taka tarczyca bywa „oszczędna w rezerwie” czyli może pracować prawidłowo, ale czasem łatwiej reaguje wzrostem TSH w okresach obciążenia (stres, choroba, niedobory). To nie jest rozpoznanie samo w sobie, raczej element układanki, który tłumaczy, dlaczego TSH potrafi na moment wyjść ponad normę, a potem wrócić. Genealnie większość podręczników za dolną anormę objętośc i taarczycy przyjmuje 7-8 ml, ale zdarzająa się mniejsz,ektóre sobnie radzą. Objawy sąa zgodne z niedoczynnością, ale wymagają równoległego sprawdzenia innych przyczyn
Wypadanie włosów, sucha skóra, obrzęki, zimne dłonie i stopy, uczucie zimna oraz łatwe przybieranie na wadze należą do klasycznych dolegliwości „niedoczynnościowych”. Jednocześnie należy podkreślić coś bardzo praktycznego: ten zestaw objawów nie jest wyłącznie „tarczycowy”, dlatego, że jest wiele inych przyczyn taakich dolegliwości.
W codziennej praktyce równie często stoją za nim: niedobory żelaza, witaminy B12, folianów, witaminy D, cynku, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (np. insulinooporność), przewlekły stres i niedosypianie, rzadziej przyczyny nerkowe, wątrobowe lub białkowe (zwłaszcza gdy obrzęki są wyraźne).
Dochodzimy do ferrytyny 46 „w normie”, ale takaa norma, nie zawsze jest optymalna dla włosów Oczywiście ferrytyna 46,03 mieści się w widełkach laboratoryjnych, natomiast w kontekście wypadania włosów często warto ocenić nie tylko samą ferrytynę, lecz także cały „profil żelazowy” oraz morfologię bo to pozwala odróżnić magazyny żelaza od jego realnej dostępności dla tkanek.
Co rekomenduję dalej, aaby już nie przeciągać : krótko, konkretnie i rozsądnie

A. Kontrola tarczycy (żeby złapać trend):
za około 6–8 tygodni:
TSH
FT4
(FT3 opcjonalnie)
Warto pobrać krew o podobnej porze jak poprzednio, po zwyczajnym śnie i bez „nadprogramowego” stresu wysiłkowego w dniu poprzedzającym. Jeśli stosowana była biotyna (częsta w preparatach „na włosy”), dobrze ją odstawić na kilka dni przed badaniem.

B. Badania „pod objawy” – najczęściej rozstrzygające:
Morfologia + parametry krwinek (MCV/MCH)
Żelazo, TIBC/UTIBC, wysycenie transferryny + ferrytyna (kontrolnie)
Witamina B12, foliany, 25-OH witamina D
Lipidogram
glukoza i insulina na czczo (z wyliczeniem HOMA-IR) lub zależnie od obrazu 3 pkt krzywa cukrowa
Przy obrzękach wyraźnych i nawracających rozsądne jest też dołączenie oceny nerek (kreatynina/eGFR), jonogramu, albuminy oraz badania ogólnego moczu.
Podsumowująąc: Aktualnie wyniki hormonalne i obraz USG nie potwierdzają trwałej, jawnej niedoczynności tarczycy, natomiast mała objętość tarczycy i przebyte epizody wyższego TSH uzasadniają kontrolę oraz równoległe poszukiwanie przyczyn dolegliwości poza tarczycą zwłaszcza w obszarze żelaza, witamin oraz gospodarki węglowodanowej.

Z wyrazami szacunku
Marek Derkacz