Dzień dobry, moja nastolatka sama twierdzi , że ma problem z asertywnością. Nie umie odmawiać często

Dzień dobry, moja nastolatka sama twierdzi , że ma problem z asertywnością. Nie umie odmawiać często robi coś wbrew sobie żeby nie urazić innych. Ma problem ze stawaniem granic zgadza się na rzeczy na które nie ma ochoty bojąc się odtrącenia przez rówieśników. Nie umie rozmawiać bezpośrednio woli pisać wiadomości. W kontakcie z dziadkami mówi że czuję lęk i np jak pytają czy jedzie z nimi na wakacje mówi że raczej tak a po kilku dniach pisze im wiadomość że jednak nie i wymyśla powód wiedząc od samego początku że nie chce z nimi jechać. Nie wiem kompletnie jak jej pomóc. Wiem że będzie to dla niej trudne w dorosłym życiu.

22 odpowiedzi


Dzień dobry Może Pani z nią porozmawiać o to co powoduje te obawy i lęki. Ewentualnie może Pani ją zapytać jakie miałyby być skutki stawiania granic których się obawia. Być może to jej pomoże sobie uzmysłowić co jest przyczyną takiego zachowania i dzięki temu to zmieni. Jeśli natomiast nie da sobie rady to proszę zapisać ją do psychologa i po kilku sesjach powinna odczuć poprawę. Cezary Szadkowski

mgr Cezary Szadkowski

mgr Cezary Szadkowski

psycholog

Nowy Dwór Mazowiecki

Umów wizytę

Szukasz psychologa?

Pierwsza sesja wprowadzająca za darmo z Terapia by ZnanyLekarz

Wypełnij formularz
Znajdź eksperta

Problem z asertywnością i stawianiem granic jest zupełnie normalny w tym wieku. Pomocą może być rozmowa z psychologiem w celu wzmocnienia pewności siebie. Jeśli czuje, że nie radzi sobie sama, warto zwrócić się po wsparcie - to nie wstyd, to inwestycja w siebie i swoje zdrowie.


Witam. To, co Pani opisuje, wskazuje, że córka rzeczywiście zmaga się z trudnością w wyrażaniu własnych potrzeb i emocji oraz z lękiem przed odrzuceniem — to częsty problem w okresie dorastania, kiedy potrzeba akceptacji przez innych jest bardzo silna. Unikanie bezpośrednich rozmów i wybieranie kontaktu przez wiadomości to sposób radzenia sobie z napięciem, ale długofalowo może utrudniać budowanie zdrowych relacji. Warto w codziennych rozmowach dawać córce sygnał, że ma prawo do własnego zdania i odmowy, nawet jeśli ktoś może się poczuć zawiedziony. Można wspólnie ćwiczyć proste komunikaty asertywne, np. „nie mam na to ochoty” albo „wolę inaczej”, pokazując, że można wyrażać siebie spokojnie i z szacunkiem dla innych. Pomocne jest także docenianie jej, gdy odważy się powiedzieć to, co naprawdę myśli lub czuje. Warto rozważyć spotkania z psychologiem, który pomoże jej stopniowo rozwijać asertywność, uczyć się radzenia sobie z lękiem przed oceną i komunikacji bezpośredniej. Taka praca przynosi bardzo dobre efekty i może znacząco zwiększyć jej pewność siebie w relacjach. Pozdrawiam serdecznie, mgr Elżbieta Kosik


Dzień dobry, to bardzo dobrze, że Pani córka potrafi nazwać swój problem – ta świadomość to już pierwszy, ważny krok. Rozumiem Pani obawy, ale proszę pamiętać, że adolescencja to właśnie czas uczenia się granic i asertywności. To proces, który wymaga czasu i wsparcia. Unikanie bezpośrednich rozmów (preferowanie wiadomości) to mechanizm obronny – daje jej poczucie kontroli i dystansu od nieprzyjemnych emocji. Porozmawiajcie o tym, że umiejętność odmawiania to nawyk, który można wypracować – nie wrodzona cecha.


Dzień dobry, Jeśli to jest sytuacja, w której wsparcie bliskich nie pomaga, warto zgłosić się do psychologa psychoterapeuty, który pomoże ustalić co może być przyczyną i wskazać sposoby wsparcia. Niezbędny będzie tutaj wywiad diagnostyczny, z nastolatką jak również z rodzicami. Pozdrawiam serdecznie,


Dzień dobry. Córka wykazała się dużą dojrzałością mówiąc o swoim problemie. Z pewnością opisywane sytuacje są dla niej stresujące i dyskomfortowe. Jeśli lęk jest nasilony do tego stopnia, że utrudnia codzienne funkcjonowanie warto przyjrzeć się temu bliżej. W doskonaleniu asertywności i stawianiu granic pomocne są Treningi Umiejętności Społecznych, być może w Państwa okolicy odbywają się takie spotkania dla nastolatków. Nad odczuwanym lękiem warto pracować, poznać jego przyczynę oraz sposoby radzenia sobie z nim. Myśleli Państwo o konsultacji psychologicznej? Myślę, że poza pełnym zrozumienia wsparciem okazywanym córce w jej trudnościach to taka wizyta również mogłaby być dla niej pomocna. Pozdrawiam Kamila Warzecha-Piszczek


To, co Pani opisuje, często wynika z lęku przed odrzuceniem i silnej potrzeby akceptacji. Unikanie rozmów i załatwianie spraw przez wiadomości daje chwilową ulgę, ale utrwala problem. W takich sytuacjach pomaga nauka prostych komunikatów, które nie wymagają natychmiastowej decyzji, np. „muszę się zastanowić” i stopniowe ćwiczenie stawiania granic. Jeśli trudności wpływają na relacje i codzienne funkcjonowanie, warto rozważyć pracę z psychologiem dzieci i młodzieży.


Dzień dobry :) Rozumiem Pani niepokój, ale to, że córka widzi swój problem, to już bardzo dobry sygnał. Trudność z odmawianiem często wynika z lęku przed odrzuceniem i niskiego poczucia bezpieczeństwa w relacjach, dlatego zamiast naciskać, warto wzmacniać ją w małych krokach, chwalić za każdą próbę wyrażenia własnego zdania i uczyć, że granice nie ranią, lecz chronią, a jeśli lęk jest silny, pomocna może być konsultacja z psychologiem młodzieżowym, który nauczy ją asertywności w bezpiecznych warunkach. Pozdrawiam serdecznie :)


Nie wiem, czy wiadomość napisała mama czy tata, dlatego dla wygody pozwolę sobie zwracać się do Pani, mając świadomość, że równie dobrze autorem może być tata. Z opisu wynika, że bardzo uważnie obserwuje Pani córkę i zależy Pani na tym, aby w przyszłości potrafiła zadbać o siebie. To, że szuka Pani sposobów, by ją wesprzeć, jest już ważnym krokiem. Córce trudno odmawiać i stawiać granice, zwłaszcza gdy obawia się reakcji innych osób. Takie trudności mogą mieć różne przyczyny, między innymi wiązać się z lękiem przed odrzuceniem lub oceną. Podobne trudności nie należą do rzadkości, szczególnie w okresie dorastania, a odpowiednio wspierane mogą stopniowo się zmniejszać. Jako rodzic może Pani wspierać córkę, stwarzając jej bezpieczne okazje do wyrażania własnego zdania i wzmacniając każdą próbę postawienia granicy - nawet jeśli początkowo będzie to dla niej trudne. Warto również zauważać sytuacje, w których choć trochę łatwiej przychodzi jej wyrażenie własnego zdania lub odmowa, i wzmacniać właśnie te doświadczenia. Jeśli trudności utrzymują się od dłuższego czasu lub znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie córki, warto rozważyć konsultację z psychologiem. Pomoże ona lepiej zrozumieć źródło tych trudności oraz wspólnie poszukać sposobów na stopniowe budowanie większej swobody w wyrażaniu własnych potrzeb i stawianiu granic. Życzę Pani i córce dużo cierpliwości. Małe, konsekwentne kroki i odpowiednie wsparcie często prowadzą do trwałej zmiany.


Dzień dobry, Trudności córki, które Pani opisuje, mogą wskazywać na silny lęk przed odrzuceniem lub negatywną reakcją innych osób. Kiedy taki lęk jest nasilony, może sprawiać, że trudno jest działać zgodnie z własnymi potrzebami i stawiać granice. Jednak asertywności można się nauczyć. W pracy psychologicznej można ćwiczyć rozpoznawanie własnych potrzeb, wyrażanie odmowy, stawianie granic oraz radzenie sobie z napięciem i poczuciem winy, które często pojawiają się przy mówieniu „nie”. Pomocna może być terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), w której rozwija się umiejętności komunikacji i budowania relacji z innymi osobami bez nadmiernego rezygnowania z siebie. W pracy z lękiem często wykorzystuje się również stopniową ekspozycję, czyli oswajanie się z sytuacjami wywołującymi napięcie, aby zdobywać doświadczenie, że asertywność nie musi prowadzić do negatywnych konsekwencji. W domu warto tworzyć przestrzeń, w której córka ma prawo mieć inne zdanie i odmówić bez obawy przed krytyką. Pomocne jest również zauważanie i wzmacnianie nawet małych prób wyrażania własnych potrzeb. Jeżeli ten problem znacząco utrudnia jej życie lub relacje, warto rozważyć konsultację z psychologiem, aby przyjrzeć się źródłom lęku i pomóc córce nauczyć się lepiej sobie z nim radzić. Pozdrawiam serdecznie Aleksander Wiśliński


Dzień dobry, takie trudności można jak najbardziej przepracować. Nie jesteśmy w stanie zmienić temperamentu dziecka, natomiast asertywność, stawianie granic, odmawianie czy wyrażanie własnego zdania są umiejętnościami, których można się nauczyć i ćwiczyć je w bezpiecznych warunkach. W przypadku córki warto byłoby również przyjrzeć się temu, skąd bierze się lęk przed odmową i odrzuceniem oraz czy za trudnościami z asertywnością nie kryje się coś więcej. W takiej sytuacji pomocna może być indywidualna praca z psychologiem, a w zależności od potrzeb również TUS. U mnie podczas konsultacji psychologicznych możemy pracować nad tymi obszarami w formie treningu umiejętności społeczno-emocjonalnych. Konsultacje prowadzę również online. Jeśli chciałaby Pani porozmawiać o córce, zapraszam do kontaktu. Pozdrawiam Serczenie, Agnieszka Dziąbor


To bardzo częsty wzorzec u nastolatek – silny lęk przed odrzuceniem lub konfliktem, który sprawia, że córka woli zgodzić się na coś wbrew sobie, niż zaryzykować czyjeś rozczarowanie czy złość. To, że potem wycofuje się pisemnie, a nie od razu wprost, dobrze pokazuje mechanizm: w danym momencie presja bycia miłą/niesprawiania kłopotu jest silniejsza niż jej rzeczywista wola, a dopiero z dystansu (czasu, bezpieczeństwa wiadomości tekstowej) udaje jej się powiedzieć prawdę. To nie jest "wada charakteru" ani coś, czego córka używa świadomie jako wymówki – to raczej wyuczony sposób radzenia sobie z lękiem przed odrzuceniem, częsty zwłaszcza u nastolatek bardzo wyczulonych na relacje z rówieśnikami i bliskimi. Kilka rzeczy, które mogą pomóc w domu: Modelowanie asertywności – pokazywanie na własnym przykładzie, jak można powiedzieć "nie" wprost, spokojnie i bez poczucia winy. Docenianie momentów, gdy córka mówi wprost, czego chce lub nie chce, nawet w drobnych sprawach – żeby uczyła się, że bezpośredniość nie kończy się odrzuceniem. Rozmowa bez oceniania o tym, co czuje tuż przed powiedzeniem "tak" wbrew sobie – to pomoże jej samej lepiej rozumieć własny mechanizm. Skoro sama nazywa to jako swój problem i wydaje się tego świadoma, to dobry punkt wyjścia do pracy z psychologiem – najlepiej pracującym z młodzieżą, w nurcie poznawczo-behawioralnym, gdzie trening asertywności i pracę nad lękiem przed oceną prowadzi się w sposób bardzo konkretny i praktyczny.


Dzień dobry, to, że córka sama zauważa swoje trudności i potrafi powiedzieć, że ma problem z asertywnością, jest bardzo ważne. Opisane przez Panią zachowania nie muszą oznaczać zaburzenia. Mogą wynikać m.in. z lęku przed oceną i odrzuceniem, potrzeby akceptacji czy braku pewności siebie w relacjach. Warto pomóc córce zrozumieć, że odmowa nie oznacza odrzucenia drugiej osoby, a stawianie granic nie jest robieniem komuś przykrości. W domu można ćwiczyć z nią konkretne sytuacje i proste komunikaty, np. „Dziękuję, ale nie chcę”, „Nie czuję się z tym dobrze”, „Potrzebuję czasu, żeby się zastanowić”. Ważne, aby nie odpowiadać za nią i nie zmuszać jej od razu do trudnych konfrontacji, lecz stopniowo wzmacniać samodzielność. Jeżeli jednak lęk przed odmową i oceną jest na tyle silny, że córka regularnie działa wbrew sobie, unika bezpośrednich kontaktów lub bardzo cierpi z tego powodu, warto skonsultować ją z psychologiem. Można wtedy sprawdzić, co dokładnie stoi za tymi trudnościami, i nauczyć ją stawiania granic w bezpieczny sposób. Mam doświadczenie w pracy z młodymi osobami mającymi trudności z lękiem, samooceną, asertywnością i relacjami. Bardzo chętnie pomogę Pani córce w stopniowym budowaniu większej pewności siebie i umiejętności wyrażania własnych potrzeb. Służę pomocą. Pozdrawiam serdecznie dr n. o zdr. Aneta Kasiborska


To, że córka sama dostrzega swoje trudności z asertywnością i potrafi o nich mówić, jest dobrym punktem wyjścia do pracy nad nimi. Problemem może być nie tyle brak umiejętności odmawiania, ile obawa przed reakcją innych osób, ich rozczarowaniem, niezadowoleniem czy odrzuceniem. Warto przyjrzeć się temu, skąd bierze się ten lęk. Czy córka miała wcześniej doświadczenia odrzucenia przez rówieśników? Jak reagują bliscy, kiedy odmawia lub ma inne zdanie? Czy czuje, że może powiedzieć "nie" bez konieczności tłumaczenia się i usprawiedliwiania swojej decyzji? Nie oznacza to oczywiście, że ktoś celowo wywołuje u niej takie obawy, ale reakcje otoczenia mają duże znaczenie dla rozwijania asertywności. Na początek zachęcałabym do ćwiczenia odmawiania w bezpiecznych, codziennych sytuacjach. Warto dawać córce możliwość podejmowania decyzji i akceptować je, nawet jeśli są inne od naszych oczekiwań. Można też podpowiedzieć jej, że nie musi odpowiadać natychmiast. Zdanie "Muszę się zastanowić, dam Ci znać" pozwala uniknąć pochopnej zgody wynikającej z presji. Nie traktowałabym również komunikowania się przez wiadomości jako czegoś niewłaściwego. Być może na ten moment jest to dla córki łatwiejszy sposób wyrażania własnego zdania. Można stopniowo ćwiczyć rozmowy bezpośrednie, ale bez wywierania dodatkowej presji. Ponieważ córka sama odczuwa trudności, a lęk przed reakcją innych wpływa na jej decyzje i relacje, warto rozważyć konsultację z psychologiem pracującym z młodzieżą. Pomocna może być praca nad asertywnością, poczuciem własnej wartości i radzeniem sobie z lękiem przed oceną czy odrzuceniem. Proszę też pamiętać, że asertywność nie jest cechą, którą albo się ma, albo nie. To umiejętność, którą można rozwijać. Najważniejsze, żeby córka stopniowo przekonywała się, że ma prawo do własnych potrzeb i decyzji, nawet jeśli nie zawsze spotkają się one z aprobatą innych.


Dzień dobry. Jako psycholożka powiedziałabym, że Pani córka zrobiła już bardzo ważny krok: sama zauważa, że ma trudność z asertywnością i że zgadza się na rzeczy wbrew sobie z obawy przed odrzuceniem. To daje bardzo dobry punkt wyjścia do pracy. Z opisu nie wynika po prostu „brak charakteru”. Bardziej wygląda to na schemat: „Jeśli odmówię → ktoś się obrazi → przestanie mnie lubić → lepiej się zgodzę, nawet jeśli tego nie chcę.” Wtedy chwilowo spada napięcie, ale później pojawia się żal do siebie, stres i konieczność wycofania się z wcześniejszej zgody. Przykład z dziadkami bardzo dobrze to pokazuje. Ona prawdopodobnie już w chwili pytania wie, że nie chce jechać, ale bezpośrednie „nie” jest dla niej emocjonalnie trudniejsze niż późniejsze napisanie wiadomości. To można ćwiczyć. Najważniejsze: nie zmuszać jej od razu do „mówienia prosto w twarz” Jeżeli napisanie wiadomości jest dziś dla niej łatwiejsze, może to być etap przejściowy, a nie coś, co trzeba natychmiast wyeliminować. Celem nie jest: „Od jutra masz wszystkim mówić wprost, czego chcesz.” Lepiej: „Najpierw nauczymy się mówić prawdę bez wymyślania wymówek. Potem będziemy ćwiczyć robienie tego również bezpośrednio.” Czyli zamiast: „Nie mogę jechać, bo mam wtedy coś innego” może napisać: „Dziękuję, że mnie zaprosiliście, ale nie chcę jechać na te wakacje.” To już jest ogromny krok. Bardzo pomocna jest zasada: „nie muszę odpowiadać od razu” Dzieci i nastolatki z dużym lękiem przed odrzuceniem często mówią automatyczne „tak”, bo czują presję chwili. Może Pani nauczyć córkę kilku gotowych zdań: - „Muszę się zastanowić, dam znać później.” - „Nie wiem jeszcze, nie chcę teraz odpowiadać.” - „Dzięki, ale tym razem nie.” - „Nie mam na to ochoty.” - „Rozumiem, że możesz być rozczarowany, ale nie chcę.” - „Nie chcę tego robić i wolę powiedzieć to od razu.” To mogą być wręcz wyuczone formułki, zanim stanie się to naturalne. Proszę też uważać, żeby nie wzmacniać przekonania: „odmowa rani ludzi” Jeżeli córka usłyszy: „No przecież dziadkom będzie przykro” to dla niej będzie to potwierdzenie: „Moje granice krzywdzą innych.” Lepiej powiedzieć: „Dziadkowie mogą być zawiedzeni i nadal masz prawo nie chcieć jechać.” To jest jedna z najważniejszych lekcji asertywności: czyjeś rozczarowanie nie oznacza, że zrobiłam coś złego. Ćwiczcie na małych rzeczach Nie zaczynałabym od najtrudniejszych rozmów z dziadkami czy rówieśnikami. Można w domu robić krótkie scenki: Pani: „Chcesz dziś pizzę?” Córka: „Nie, wolę coś innego.” Pani: „Na pewno? Przecież pizza jest super.” Córka: „Tak, na pewno. Nie mam ochoty.” Potem trudniej: „Pożyczysz mi swoją rzecz?” „Nie chcę.” „Zostań dłużej.” „Nie mogę/nie chcę.” Chodzi o nauczenie układu nerwowego, że odmowa nie powoduje katastrofy. Bardzo ważne, żeby Pani sama szanowała jej „nie” Jeżeli córka powie Pani: „Nie chcę dzisiaj o tym rozmawiać” i usłyszy: „Ale musimy, bo jestem twoją matką” to trening asertywności dostaje sprzeczny komunikat. Oczywiście są sytuacje, w których rodzic podejmuje decyzję niezależnie od zgody dziecka — bezpieczeństwo, zdrowie, obowiązki. Ale w sprawach, w których córka naprawdę może decydować, warto pokazywać: „Twoje zdanie może być inne niż moje i nadal jest ważne.” Co z rówieśnikami? Tutaj zwróciłabym szczególną uwagę na to, na co dokładnie się zgadza wbrew sobie. Jeżeli chodzi o: spotkania, pożyczanie rzeczy, robienie komuś przysług, wybór filmu czy miejsca — to dobry materiał do ćwiczeń. Jeżeli jednak zgadza się wbrew sobie na alkohol, używki, zachowania seksualne, wysyłanie zdjęć, łamanie prawa, niebezpieczne sytuacje albo kontakt z osobami, których się boi, wtedy problem wymaga znacznie szybszego wsparcia specjalisty. Być może za asertywnością stoi coś więcej Nie diagnozowałabym jej z wiadomości, ale warto sprawdzić, czy poza trudnością w odmawianiu występują też: silny lęk przed oceną, bardzo niska samoocena, unikanie nowych ludzi, silne przeżywanie krytyki, przekonanie „muszę się wszystkim podobać”, problemy z mówieniem przy obcych, ciągłe analizowanie później każdej rozmowy. Jeżeli tak, może chodzić nie tylko o brak umiejętności asertywnych, ale również o lęk społeczny, silną wrażliwość na odrzucenie albo trudności z samooceną. Wtedy sama nauka „jak powiedzieć nie” może być niewystarczająca. Warto wtedy rozważyć konsultację z psychologiem pracującym z młodzieżą. Dobrze sprawdza się między innymi CBT, trening asertywności, praca nad samooceną i stopniowa ekspozycja na trudne sytuacje społeczne. W ZESPOLE EMITBERG pracujemy z młodzieżą mającą trudności z asertywnością, stawianiem granic, lękiem przed odrzuceniem oraz podporządkowywaniem się rówieśnikom. Prowadzimy konsultacje stacjonarne i online. W takiej sytuacji pracowałabym nie tylko nad samym „mówieniem nie”, ale przede wszystkim nad przekonaniem córki, że nie musi zasługiwać na akceptację poprzez ciągłe spełnianie oczekiwań innych osób. Na Instagramie EMITBERG będziemy również omawiać temat asertywności u nastolatków, lęku przed odrzuceniem i tego, jak rodzic może wspierać granice dziecka, nie wyręczając go. Najważniejsze: proszę nie próbować zrobić z niej osoby, która „nie przejmuje się innymi”. Empatia jest wartością. Chodzi o to, żeby nauczyła się: „mogę brać pod uwagę cudze uczucia, ale nie muszę rezygnować z siebie, żeby inni byli zadowoleni”.


Dzień dobry. To, że córka sama dostrzega trudności z asertywnością i potrafi o nich mówić, jest bardzo ważne. Jej zachowanie może wynikać z silnej potrzeby akceptacji, lęku przed odrzuceniem lub przekonania, że odmowa sprawi komuś przykrość. Warto pamiętać, że asertywność nie jest cechą, którą trzeba mieć od urodzenia, lecz umiejętnością, której można się nauczyć. Najlepiej zacząć od codziennych, niewielkich sytuacji. Proszę zachęcać córkę do wyrażania własnych preferencji i pokazywać, że może mieć inne zdanie niż Pani, bez obawy przed niezadowoleniem czy krytyką. Pomocne będzie również ćwiczenie prostych komunikatów, takich jak „Dziękuję za zaproszenie, ale nie chcę jechać” lub „Potrzebuję czasu do namysłu”. Nie należy zmuszać jej do bezpośrednich rozmów, zanim poczuje się na nie gotowa. Pisanie wiadomości może być na początku bezpieczniejszą formą stawiania granic. Ważne też, aby bliscy szanowali jej odmowę i nie wzbudzali w niej poczucia winy. Jeśli lęk przed oceną jest silny i utrudnia jej codzienne relacje, warto rozważyć konsultację z psychologiem dziecięcym lub młodzieżowym. Celem nie jest to, aby córka przestała przejmować się innymi, lecz aby nauczyła się uwzględniać również własne potrzeby.


Dzień dobry, to bardzo ważne, że córka sama zauważa te trudności i potrafi je nazwać - to dobry punkt wyjścia do zmiany. Warto wspierać ją w rozwijaniu asertywności, stawianiu granic i radzeniu sobie z lękiem przed odrzuceniem, bez wywierania presji czy oceniania. Dobrym krokiem byłaby również konsultacja córki z psychologiem, aby mogła bliżej przyjrzeć się tym trudnościom i popracować nad nimi w bezpiecznej, wspierającej atmosferze. Pomocna może być również Pani/a konsultacja z psychologiem, który pomoże dobrać odpowiednie sposoby pracy i podpowie, jak wspierać córkę w codziennych sytuacjach.


Dzień dobry, To bardzo ważne, że córka dostrzega swoje trudności i potrafi o nich mówić. Ta samoświadomość jest cennym punktem wyjścia do rozwijania asertywności. Trudności z odmawianiem mogą wynikać z obawy przed odrzuceniem, oceną lub rozczarowaniem innych. Nie zawsze jednak chodzi o lęk. Znaczenie mogą mieć również temperament, wcześniejsze doświadczenia i umiejętności komunikacyjne. Warto zacząć od codziennych, bezpiecznych sytuacji. Proszę zachęcać córkę do wyrażania własnego zdania, a przede wszystkim szanować jej odmowę, kiedy ma prawo samodzielnie decydować. Nastolatka, której granice są respektowane w domu, zyskuje ważne doświadczenie pomagające jej stawiać granice również poza nim. Można wspólnie ćwiczyć krótkie komunikaty: „Dziękuję, ale nie chcę” albo „Muszę się zastanowić”. Jeśli córka woli pisać wiadomości, warto potraktować to jako etap przejściowy i stopniowo zachęcać ją do bezpośrednich rozmów, bez wywierania presji. Jeżeli trudności znacząco ograniczają jej relacje lub powodują silny lęk, pomocna może być konsultacja z psychologiem pracującym z młodzieżą. Asertywności nie uczymy wyłącznie poprzez ćwiczenie odmawiania. Uczymy jej również wtedy, gdy sami potrafimy przyjąć odmowę dziecka z szacunkiem. Córka nie musi nauczyć się mówić „nie” z dnia na dzień. Potrzebuje przede wszystkim doświadczenia, że jej zdanie ma znaczenie, a odmowa nie odbiera jej prawa do akceptacji i bliskości. Z serdecznymi pozdrowieniami, Robert Jerzy Błaszczyk Psycholog


Dzień dobry, z perspektywy specjalisty pracującego z dziećmi i młodzieżą, również zmagającymi się z zaburzeniami lękowymi, zwróciłabym uwagę na to, że trudności córki mogą dotyczyć nie tylko asertywności, ale również **lęku przed odrzuceniem, oceną i rozczarowaniem innych**. Jeżeli nastolatka zgadza się na coś wbrew sobie, ponieważ obawia się reakcji otoczenia, może w ten sposób próbować chronić relacje i uniknąć napięcia. Bezpośrednia odmowa wiąże się dla niej prawdopodobnie z dużym dyskomfortem, dlatego wybiera wiadomość, która daje jej więcej czasu i poczucie kontroli. Nie oznacza to automatycznie zaburzenia lękowego, ale warto przyjrzeć się temu, jak silny jest ten lęk i jak wpływa na jej codzienne funkcjonowanie. **Co może Pan/Pani zrobić, aby jej pomóc?** Przede wszystkim warto nie koncentrować się wyłącznie na uczeniu córki asertywnych komunikatów, ale również na wzmacnianiu jej poczucia bezpieczeństwa i przekonania, że ma prawo do własnego zdania. Pomocne mogą być następujące działania: • **Nie oceniajmy samej trudności.** Zamiast mówić: „Musisz w końcu nauczyć się odmawiać”, warto zapytać: „Czego najbardziej się obawiasz, kiedy chcesz komuś odmówić?”. Dzięki temu możemy lepiej zrozumieć, co stoi za jej zachowaniem. • **Pokazujmy, że odmowa nie jest krzywdzeniem innych.** Córka może potrzebować nauczyć się, że ktoś może poczuć rozczarowanie, a mimo to relacja nadal może być bezpieczna. Nie mamy obowiązku spełniać cudzych oczekiwań kosztem własnych potrzeb. • **Ćwiczmy małe kroki.** Na początek wystarczą proste komunikaty, np. „Muszę się zastanowić”, „Tym razem nie chcę” albo „Dziękuję za zaproszenie, ale nie skorzystam”. Można przećwiczyć je w domu, odgrywając konkretne sytuacje, które są dla córki trudne. • **Nie odbierajmy jej wiadomości jako problemu samego w sobie.** Pisanie może być dla niej sposobem radzenia sobie z napięciem. Warto stopniowo rozwijać umiejętność bezpośredniej rozmowy, ale bez przymuszania i zawstydzania. Celem nie jest to, by zawsze odmawiała osobiście, lecz by potrafiła wyrażać swoje potrzeby bez nadmiernego lęku. • **Wzmacniajmy jej autonomię.** Dobrze, aby miała doświadczenie, że może podjąć inną decyzję niż rodzice czy dziadkowie i nadal będzie akceptowana. Warto doceniać nie tylko efekt, ale przede wszystkim próbę wyrażenia własnego zdania. Zwróciłabym również uwagę na sytuację z dziadkami. Jeśli córka od początku wie, że nie chce jechać na wakacje, ale początkowo się zgadza, a następnie wycofuje się przez wiadomość i podaje wymyślony powód, może to wskazywać, że **trudniejsza od samej decyzji jest dla niej konfrontacja z reakcją drugiej osoby**. Warto więc pracować nie tylko nad mówieniem „nie”, ale też nad tolerowaniem napięcia, poczucia winy i ewentualnego rozczarowania rozmówcy. Jeśli lęk jest nasilony, utrudnia córce funkcjonowanie w relacjach rówieśniczych lub rodzinnych albo prowadzi do regularnego rezygnowania z własnych potrzeb, warto rozważyć konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą pracującym z młodzieżą. W terapii poznawczo-behawioralnej można pracować m.in. nad lękiem przed oceną i odrzuceniem, przekonaniami dotyczącymi odpowiedzialności za emocje innych osób oraz stopniowym ćwiczeniem zachowań asertywnych. **Najważniejsze jest to, że córka sama zauważa swoją trudność i potrafi o niej mówić. To dobry punkt wyjścia do pracy.** Nie traktowałabym tego jako zapowiedzi problemów w dorosłym życiu, lecz jako umiejętność, którą można rozwijać już teraz, przy odpowiednim wsparciu. Warto pomóc jej zrozumieć, że może być życzliwa i troskliwa wobec innych, nie rezygnując przy tym z siebie.


Dzień dobry, Z tego co Pani opisuje wynika, że córka sama dostrzega trudność i potrafi o niej mówić mimo, że jest to dla niej trudne. Trudności z asertywnością w tym wieku są częste, ponieważ dla nastolatków akceptacja rówieśników ma ogromne znaczenie. Z opisanych przez Panią sytuacji widać, że córka może się obawiać reakcji drugiej osoby oraz jej odrzucenia/niezrozumienia. Odmowa w jej odczuciu może wiązać się z dużym ryzykiem, dlatego wybiera zgodę, a potem szuka bezpieczniejszego sposobu wycofania się, np. wiadomości. Warto jednak stopniowo wspierać ją w bezpośrednich rozmowach, w spokojnym tempie, które będzie dla niej komfortowe. Jeśli trudności utrzymują się, nasilają lub wiążą się z dużym lękiem, warto rozważyć konsultację psychologiczną.


Dzień dobry, to bardzo cenny sygnał, że córka sama dostrzega tę trudność. W okresie dojrzewania potrzeba akceptacji rówieśniczej jest wyjątkowo silna, a lęk przed odrzuceniem czy zawiedzeniem bliskich często prowadzi do uległości. Unikanie bezpośredniej odmowy i wybieranie wiadomości tekstowych to dla niej bezpieczniejsza strategia radzenia sobie z napięciem w relacjach. Asertywność jest umiejętnością społeczną, którą można skutecznie wyćwiczyć. W domu warto zacząć od dawania jej przestrzeni na bezpieczne mówienie „nie” w codziennych, drobnych sprawach – bez oceniania i z poszanowaniem jej decyzji, co zbuduje w niej przekonanie, że odmowa nie niszczy relacji. Pomocne może być też wspólne przećwiczenie prostych komunikatów, takich jak: „Potrzebuję chwili, żeby to przemyśleć”- pozwala to zyskać czas i uniknąć zgadzania się pod wpływem presji. Świetnym wsparciem dla nastolatki w takim momencie są zajęcia grupowe (np. trening umiejętności społecznych lub grupa socjoterapeutyczna) albo indywidualne spotkania z psychologiem, gdzie w bezpiecznych warunkach będzie mogła przepracować lęk przed oceną i poćwiczyć stawianie granic. Pozdrawiam serdecznie


Dzień dobry. To zrozumiałe, że martwi się Pani sytuacją swojej córki. W takiej sytuacji bardzo pomocny byłby kontakt nastolatki ze specjalistą np. psychologiem zajmującym się młodzieżą. Taki specjalista może odpowiednio zdiagnozować trudności Pani córki i wypracować z nią techniki, które pomogłyby w obszarach lęku, relacji i asertywności. Psychologia jako dziedzina ma w tym zakresie wiele do zaoferowania i są to metody o naukowo potwierdzonej skuteczności. Taka wizyta najlepiej jakby odbyła się na żywo, ale gdy nie jest to możliwe to można zdecydować się na wizytę online. Ze swojej strony może Pani może spróbować zachęcić córkę do odbycia chociaż jednej konsultacji - tak, aby sprawdzić jak to wygląda i dodać otuchy przed nową sytuacją zapoznając ją z różnymi przydatnymi materiałami w internecie o pierwszej wizycie u psychologa.

Wszystkie treści, w szczególności pytania i odpowiedzi, dotyczące tematyki medycznej mają charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie mogą zastąpić diagnozy medycznej.