Czy małymi krokami można wyjść z bycia niedorozwiniętym 21 latkiem? Wróciłem ostatnio na terapię i c

Czy małymi krokami można wyjść z bycia niedorozwiniętym 21 latkiem? Wróciłem ostatnio na terapię i chciałbym małymi krokami wrócić do bycia zwykłym jako mały chłopiec, gdy w 7-8 klasie byłem zwyczajnym chłopakiem. Od drugiej klasy liceum wybrałem formę "oszukania systemu" i nieuczęszczania na zajęcia, a poza tym nie robieniu praktycznie niczego w domu poza pustym gapieniem się w ekran. Moja mama ciągnęła mnie z klasy do klasy mimo beznadziejnej frekwencji, bycia myślami gdzie indziej. Czy jest szansa na powrót? Jestem na 2 roku studiów, nie wiem nawet o czym chciałbym pisać licencjat, uciekam od interakcji z rówieśnikami a jednocześnie bardzo mi ich brakuje. Ostatnio leżałem głównie w łóżku (jak zwykle). Wiem, że to złe, głupie i nie przystoi komuś w moim wieku. Pytanie tylko czy można wyjść z tego marazmu.

32 odpowiedzi


Tak — z takiego stanu można wychodzić małymi krokami ale we współpracy ze specjalistą. Samemu będzie trudno. I samo to, że wrócił Pan na terapię, jest już jednym z tych kroków.Nie nazwałabym jednak tego „byciem niedorozwiniętym”. Z tego, co opisuje Pan, bardziej wynika, że przez kilka lat wycofywał się Pan z aktywności, relacji i obowiązków, a z czasem taki sposób funkcjonowania stał się utrwalonym schematem. Im dłużej człowiek żyje w ten sposób, tym trudniej jest zacząć działać — nie dlatego, że jest leniwy czy „gorszy”, tylko dlatego, że unikanie i bezczynność zaczynają same siebie wzmacniać.Nie musi Pan też wracać do tego, jakim był w 7–8 klasie. Tamten chłopak może być dla Pana ważną wskazówką, że potrafił Pan być bardziej aktywny, ciekawy świata i obecny wśród ludzi, ale celem nie musi być cofnięcie czasu. Bycie tamtym sobą 1:1 nie jest możliwe. Bardziej chodzi o zbudowanie obecnego życia krok po kroku. Na początku te kroki mogą być naprawdę niewielkie: wstanie z łóżka o określonej porze, wyjście z domu, jedna rzecz związana ze studiami, krótki kontakt z drugim człowiekiem, ograniczenie czasu przed ekranem. Nie chodzi o to, żeby nagle zacząć funkcjonować jak „idealny 21-latek”. Chodzi o stopniowe odzyskiwanie sprawczości. Jednocześnie to, że większość czasu spędza Pan w łóżku, wycofując się z ludzi, mając trudność z rozpoczęciem zadań i od dłuższego czasu czuje Pan marazm, jest czymś, co warto dokładnie omówić na terapii. Takie funkcjonowanie może mieć różne przyczyny i nie da się na podstawie samego opisu stwierdzić, że chodzi po prostu o brak dyscypliny. Warto przyjrzeć się m.in. nastrojowi, lękowi, unikaniu, poczuciu własnej wartości, funkcjonowaniu uwagi i motywacji oraz temu, co dokładnie dzieje się w chwilach, kiedy próbuje Pan coś zrobić.Nie musi Pan najpierw przestać się uważać za „gorszego”, żeby zacząć żyć inaczej. Można zacząć działać pomimo tego, że obecnie tak o sobie myślisz. Ma Pan21 lat. To naprawdę nie jest moment, w którym jest „za późno na powrót”. Raczej moment, w którym warto zacząć sprawdzać, co sprawiło, że utknął Pan, że Pana linia życiowa uległa załamaniu— i co pomoże Ci z tego miejsca krok po kroku wyjść.

Szukasz psychologa?

Pierwsza sesja wprowadzająca za darmo z Terapia by ZnanyLekarz

Wypełnij formularz
Znajdź eksperta

Tak, można z tego wyjść. I przede wszystkim nie nazywałabym siebie „niedorozwiniętym 21-latkiem” — to określenie wyraża raczej ogromną frustrację i wstyd niż rzeczywisty opis Pana osoby. To, co Pan opisuje, może być skutkiem wieloletniego wycofania i unikania. Im dłużej człowiek nic nie robi, tym trudniej zacząć, a potem pojawia się poczucie winy i jeszcze większe wycofanie. Ten mechanizm można przerwać, ale zwykle właśnie małymi krokami. Dobrze, że wrócił Pan na terapię. Warto tam sprawdzić, co stoi za tym wycofaniem — czy jest to m.in. lęk, obniżony nastrój, trudności z koncentracją lub funkcjami wykonawczymi. Nie trzeba teraz rozwiązać całego życia. Na początek wystarczy odbudowywać podstawy: wstawanie z łóżka, wyjście z domu, jedna konkretna czynność dziennie, stopniowy powrót do kontaktów z ludźmi. I jeszcze jedno: nie musi Pan „wracać” do chłopaka z 7–8 klasy. Można potraktować tamten okres jako dowód, że potrafił Pan normalnie funkcjonować i nawiązywać relacje, a teraz krok po kroku budować dorosłe życie. W wieku 21 lat naprawdę nie jest za późno.

mgr Monika Owczaruk

mgr Monika Owczaruk

psycholog

Biała Podlaska

Umów wizytę

Tak, jest szansa na powrót. To, co opisujesz, nie jest niedorozwojem, lecz utrwalonym stanem wycofania i wyuczonej bezradności. Fakt, że wróciłeś na terapię, dostrzegasz swoje zachowania i szukasz wyjścia, dowodzi obecności wglądu i krytycznego myślenia. W Twoim opisie wyraźnie widać konkretne mechanizmy psychologiczne: Regresja: Pragnienie powrotu do bycia „małym chłopcem” to naturalna dążność do ucieczki przed ciężarem dojrzałości w czas, kiedy odpowiedzialność leżała na barkach innych. Unikanie (ang. avoidance coping): Bed-rotting, bezmyślne wpatrywanie się w ekran i ucieczka od rówieśników to mechanizmy obronne redukujące lęk przed porażką, oceną i dyskomfortem, które jednak potęgują marazm. Wyuczona bezradność: Przekonanie o braku wpływu na własne życie, podtrzymywane w przeszłości przez wyręczanie i przejmowanie odpowiedzialności przez mamę. Lęk przed dojrzałością i odpowiedzialnością: Blokada przed wyborem tematu licencjatu czy wchodzeniem w relacje wynika z obawy, że nie sprostasz wymaganiom stawianym dorosłym. Wyjście z tego stanu jest możliwe wyłącznie poprzez celowe i stopniowe branie na siebie odpowiedzialności. Marazm nie znika od samego myślenia czy analizowania – przełamuje go wyłącznie realne działanie. Budowanie nowych nawyków wymaga aktywnego podejmowania kolejnych obowiązków i trudniejszych zadań, zamiast ich unikania. To właśnie poprzez nakładanie na siebie konkretnych spraw do załatwienia i konsekwentne ich realizowanie dajesz umysłowi dowód, że sprawujesz kontrolę nad własnym życiem i odbudowujesz poczucie własnej skuteczności.


Dzień dobry. Przede wszystkim warto wrócić do Pana słów o tym, że małymi krokami można wyjść z trudnej sytuacji. Warto zatrzymać się na różnych etapach Pana życia aby przyjrzeć się kiedy pojawiły się zmiany w zachowaniu i czemu miały służyć. Może to pomóc w dokonaniu innych wyborów teraz i w przyszłości, aby móc wrócić do funkcjonowania w społeczeństwie. Z odpowiednim wsparciem jest to możliwe. Powodzenia! Pozdrawiam


Przede wszystkim: nie, nie jest Pan „niedorozwiniętym 21-latkiem”. Widzę w tej wiadomości raczej młodego człowieka, który przez kilka lat coraz bardziej wycofywał się z własnego życia, aż w pewnym momencie zaczął patrzeć na siebie z pozycji kogoś, kto „zmarnował czas” i teraz powinien w jakiś sposób nadrobić wszystko naraz. A kiedy człowiek patrzy na siebie w ten sposób, bardzo łatwo utknąć jeszcze bardziej. To, co szczególnie zwróciło moją uwagę, to zdanie, że ucieka Pan od rówieśników, a jednocześnie bardzo ich Pan potrzebuje. To jest niezwykle ważne. Bo ono pokazuje, że problem prawdopodobnie nie polega na tym, że nie chce Pan żyć, rozwijać się czy mieć relacji. Raczej coś sprawia, że kiedy pojawia się możliwość wejścia w życie, pojawia się również potrzeba wycofania. I właśnie temu warto się przyjrzeć, a proces psychoterapii może być niezwykle pomocny. Podobnie potraktowałbym historię z liceum i późniejsze „oszukanie systemu”. Nie zatrzymywałbym się na pytaniu: „Dlaczego byłem taki leniwy?”. Bardziej interesowałoby mnie: co wtedy działo się z Panem, że właśnie taki sposób funkcjonowania stał się dla Pana najlepszym dostępnym sposobem radzenia sobie? Co dawało siedzenie przed ekranem? Przed czym pozwalało nie myśleć? To są pytania, które mogą doprowadzić nas znacznie dalej niż ciągłe przekonywanie siebie, że trzeba się wreszcie „wziąć za siebie”. życzę powodzenia i wszystkiego dobrego


Słyszę dużo ocen w Pana wypowiedzi i wewnętrzny konflikt. Jednocześnie czuje Pan niemoc i brak motywacji, potrzebę schowania się w łóżku, jak i potrzebę wyjścia do rówieśników i ruszenia do życia. 21 lat to wiek wielu zmian, z niedojrzałego nastolatka dojrzewa w Panu Dorosły. Zastanowiłabym się nad tym, co w drugiej klasie Pana oddzieliło od obowiązku szkolnego, co wtedy zablokowało rozwój społeczny, co wywołało ówczesne lęki? Myślę, że ważny pierwszy krok już Pan zrobił. Rozpoczęcie procesu psychoterapii to trudna, ale rozwojowa decyzja. Warto porozmawiać z Terapeutą o swoich rozważaniach i wspólnie przyjrzeć się i warunkom, jakich Pan doświadczał w dzieciństwie i okresie dorastania. Brzmi z Pana wypowiedzi determinacja Pana Mamy, by Pan zdawał z klasy do klasy, ale czy Panu zależało? I co się stało z Pana motywacją, dawnymi zainteresowaniami, czy miały znaczenie jakieś osoby z dawnej szkoły. Życzę powodzenia w odkrywaniu siebie, terapia to czasem długi proces, ale warto dać sobie czas i cierpliwie budować nowe schematy funkcjonowania. Pozdrawiam!


Małymi krokami można stopniowo odzyskiwać poczucie sprawczości, a pomocnym początkiem jest zrozumienie, co utrudnia Panu działanie. Z perspektywy poznawczo-behawioralnej warto przyjrzeć się temu, co dzieje się tuż przed wycofaniem: jaka pojawia się myśl na przykład „nie dam sobie rady”, obawa przed oceną, wstyd, czy raczej brak energii? Pozostanie w łóżku lub przed ekranem może być sposobem na chwilowe odsunięcie napięcia, trudnych emocji czy obawy przed niepowodzeniem. W tym sensie może pełnić funkcję ochronną: przynosi ulgę teraz, ale z czasem może zwiększać zaległości, samotność i samokrytykę. Warto wspólnie z terapeutą sprawdzić, czy tak dzieje się również u Pana. Jednym z pomocnych narzędzi w Pana sytuacji może być aktywizacja behawioralna, czyli stopniowe wprowadzanie zaplanowanych, wykonalnych czynności dających poczucie sprawczości, przyjemność lub kontakt z innymi. Jest to praca niejako „od dołu”: niewielka zmiana zachowania może z czasem wpłynąć na samopoczucie i sposób myślenia o sobie. Równolegle można pracować „od góry”, przyglądając się myślom takim jak na przykład „w moim wieku powinienem już to wiedzieć”, które mogą nasilać wstyd i utrudniać podejmowanie prób. Jeśli wycofanie wiąże się z lękiem, wspólnie z terapeutą można stworzyć hierarchię sytuacji — uporządkować je według nasilenia obawów, jakie wywołują. Pracę często rozpoczyna się od zadań o umiarkowanej trudności: takich, które stanowią wyzwanie, ale są możliwe do podjęcia, zamiast automatycznie wybierać najłatwiejsze lub najtrudniejsze. Punkt wyjścia dobiera się indywidualnie do Pana możliwości. Te „małe kroki” przekłada się na konkretny plan. Zamiast „muszę zająć się studiami” — „jutro o 11 przez pięć minut sprawdzę wymagania dotyczące licencjatu”, a zamiast „muszę mieć znajomych” — „odezwę się do jednej osoby z roku”. Można stopniowo pracować nad podejmowaniem obowiązków, powrotem do kontaktów z ludźmi oraz aktywnościami, które dają przyjemność i pomagają uporządkować dzień. Warto obserwować, jakie myśli i emocje pojawiają się przed działaniem, co pomaga je podjąć i co dzieje się po nim. Celem jest stopniowe ograniczanie unikania, sprawdzanie swoich obaw w praktyce i odzyskiwanie poczucia wpływu na codzienne życie. Sukcesem jest także podjęcie próby mimo dyskomfortu — nie tylko natychmiastowa poprawa samopoczucia. W planie warto uwzględnić również coś przyjemnego, nie tylko obowiązki. Ta odpowiedź opiera się na krótkim opisie, dlatego proszę potraktować ją jako punkt wyjścia do rozmowy z terapeutą. Pełniejsze zrozumienie Pana sytuacji wymaga dodatkowych informacji i wspólnego dobrania odpowiedniego sposobu pracy. Pozdrawiam serdecznie i życzę powodzenia.


Dzień dobry. Tak — z takiego stanu można stopniowo wychodzić. To, co Pan opisuje, nie oznacza, że jest Pan „niedorozwiniętym 21-latkiem” ani że zaprzepaścił Pan możliwość normalnego funkcjonowania. Warto jednak uważać na takie określenia wobec siebie — są bardzo oceniające i mogą dodatkowo utrudniać zmianę. Powrót do lepszego funkcjonowania rzeczywiście może odbywać się małymi krokami. Nie chodzi o to, aby nagle nadrobić kilka lat, zacząć intensywnie studiować, mieć szerokie grono znajomych i „stać się normalnym”. Na początku ważniejsze może być odzyskanie podstawowej aktywności: regularnego wstawania, wychodzenia z domu, wykonywania niewielkich obowiązków, ograniczania czasu spędzanego bezczynnie przed ekranem czy podejmowania drobnych kontaktów z innymi osobami. Dobrze, że wrócił Pan na terapię. Warto dokładnie opowiedzieć terapeucie o tym, jak obecnie wygląda Pana codzienność — również o długim leżeniu w łóżku, wycofaniu społecznym, trudnościach z nauką i poczuciu marazmu. Takie objawy mogą mieć różne przyczyny i wymagają indywidualnego przyjrzenia się im, zamiast sprowadzania wszystkiego do „lenistwa” czy braku silnej woli. Nie musi Pan również już teraz wiedzieć, o czym chce pisać pracę licencjacką ani mieć jasno określonego planu na życie. Jest Pan dopiero na drugim roku studiów. Na tym etapie znacznie ważniejsze wydaje się stopniowe odzyskiwanie sprawczości i funkcjonowania niż próba natychmiastowego rozwiązania całej swojej przyszłości. Proszę też spróbować nie porównywać obecnego siebie z chłopcem z 7–8 klasy. Celem terapii nie musi być „powrót do dawnego siebie”, ale zbudowanie dorosłego życia, które będzie dla Pana satysfakcjonujące — nawet jeśli będzie wyglądało inaczej niż kiedyś. Małe kroki naprawdę mają znaczenie. Jeśli obecnie większość dnia spędza Pan w łóżku, sukcesem może być nawet regularne wstawanie o określonej porze i krótki spacer. Następnie można stopniowo dokładać kolejne elementy. Warto omówić z terapeutą konkretny, możliwie mały plan na najbliższe tygodnie. Jest z czego wychodzić, ale nie jest za późno. W wieku 21 lat naprawdę nie trzeba mieć jeszcze poukładanego życia.


To że studiujesz to już jest bardzo dobre. Większość osób w wieku 21 lat ma problemy z określeniem się co dalej chce robić w życiu, masz jeszcze czas na zastanowienie się, ale myślę że powinieneś poszukać jakiejś współpracy z Psychologiem bądź coach i popracować nad nawykami ;) Natomiast jak wspominałem jesteś jeszcze młody wiec masz prawo tak się czuć. W wieku 21 lat tez byłem w tym samym momencie życia co Ty, i wiem co przeżywasz. I to że piszesz tu i szukasz jakiegoś drogowskazu i pomocy to tylko świadczy o tobie że chcesz zmiany ;) Trzymam kciuki za znalezienie odpowiedniej osoby.


Dzień dobry. Tak — z takiego marazmu można wychodzić małymi krokami, a 21 lat absolutnie nie jest momentem, w którym „jest już za późno”. To, co Pan opisuje, nie brzmi jak „bycie niedorozwiniętym”, tylko jak wieloletni wzorzec wycofania, unikania i bardzo małej aktywności, który z czasem zaczął organizować Panu życie. Ważne jest też to, że Pan widzi problem, wrócił na terapię i tęskni za relacjami oraz bardziej aktywnym życiem. To oznacza, że potrzeba zmiany nadal w Panu jest. Nie trzeba jednak próbować „wrócić do chłopca z 7–8 klasy”. Tamtego etapu życia nie da się odtworzyć, ale można zbudować dorosłą wersję siebie, która znowu będzie ciekawa ludzi, świata i własnej przyszłości. Przy takim funkcjonowaniu najczęściej nieskuteczne jest postanowienie: „od jutra zmienię całe życie”. Lepiej potraktować aktywność jak mięsień, który długo nie był używany. Na początku celem może być naprawdę niewiele: - codziennie wstać z łóżka o ustalonej godzinie, nawet jeśli nie ma ważnego powodu; - wyjść choć na 15–20 minut z domu; - wykonać jedno konkretne zadanie związane ze studiami; - raz lub dwa razy w tygodniu podjąć niewielką interakcję z innymi ludźmi zamiast czekać, aż pojawi się ochota; - ograniczyć bezcelowe korzystanie z ekranu w konkretnych godzinach, zamiast próbować całkowicie z niego zrezygnować. Nie musi Pan najpierw poczuć motywacji, żeby zacząć działać. Bardzo często jest odwrotnie: najpierw pojawia się niewielkie działanie, a dopiero później wracają energia, zainteresowanie i poczucie sprawczości. Niepokoi mnie natomiast informacja, że ostatnio głównie Pan leży w łóżku. Warto powiedzieć terapeucie dokładnie to samo, co napisał Pan tutaj. Dobrze byłoby wspólnie sprawdzić, czy za wycofaniem nie stoją również objawy depresyjne, silny lęk, trudności z koncentracją lub inne problemy wymagające dodatkowej konsultacji. Jeśli coraz trudniej jest Panu wstawać, chodzić na studia, dbać o podstawowe potrzeby albo funkcjonowanie wyraźnie się pogarsza, warto rozważyć także konsultację psychiatryczną. I jeszcze jedna rzecz: brak pomysłu na licencjat na drugim roku studiów nie świadczy o niedojrzałości. Znacznie ważniejsze jest teraz odzyskanie regularności, kontaktu z ludźmi i poczucia, że może Pan wpływać na własne życie. Temat pracy i dalszy kierunek bardzo często stają się jaśniejsze dopiero wtedy, gdy człowiek zaczyna ponownie uczestniczyć w życiu zamiast obserwować je z łóżka. Powrót na terapię był więc bardzo dobrym krokiem. Celem nie powinno być stanie się „normalnym jak kiedyś”, tylko stopniowe odzyskiwanie sprawczości i budowanie życia, w którym jest więcej rzeczy wybranych przez Pana, a mniej wynikających z unikania. Zapraszam do kontaktu online


Dzień dobry. Tak, z takiego marazmu można wychodzić małymi krokami. I przede wszystkim nie określałbym Pana jako „niedorozwiniętego”. Z opisu wynika raczej, że przez kilka lat utrwalił się sposób funkcjonowania oparty na unikaniu, wycofaniu, małej aktywności i spędzaniu bardzo dużej ilości czasu przed ekranem. Taki wzorzec może z czasem sprawić, że człowiek traci poczucie sprawczości, pewność siebie i przekonanie, że potrafi normalnie uczestniczyć w życiu. Nie da się dosłownie wrócić do siebie z 7–8 klasy, ale można odzyskać wiele rzeczy, które wtedy Pan miał: ciekawość, aktywność, relacje z ludźmi, zainteresowania czy poczucie, że dzień ma jakiś kierunek. W wieku 21 lat naprawdę nie jest za późno na zmianę. To, że jest Pan na drugim roku studiów, mimo wszystkich trudności, również pokazuje, że funkcjonowanie nie zatrzymało się całkowicie. Brak pomysłu na temat licencjatu na tym etapie też nie świadczy o tym, że coś jest z Panem nie tak. Dużo ważniejsze jest obecnie odzyskanie codziennego rytmu. Warto podejść do tego bardzo konkretnie. Zamiast postanawiać: „od jutra będę normalnie żył”, można ustalić sobie niewielkie cele: - wstawać mniej więcej o stałej porze; - codziennie wyjść z domu, nawet na 15–20 minut; - zrobić jedną małą rzecz dotyczącą studiów, np. przeczytać kilka stron albo odpisać na jednego maila; - ograniczyć leżenie w łóżku w ciągu dnia, jeśli nie jest Pan chory ani nie śpi; - zacząć od bardzo małych kontaktów społecznych: zostać chwilę po zajęciach, zadać komuś pytanie, wypić z kimś kawę; - ustalić określony czas na bezcelowe korzystanie z telefonu czy komputera, zamiast próbować od razu całkowicie z tego zrezygnować. Ważna jest jedna rzecz: nie trzeba najpierw odzyskać motywacji, żeby zacząć działać. Przy długim wycofaniu często jest odwrotnie — najpierw człowiek wykonuje niewielkie działania mimo braku ochoty, a dopiero później zaczyna wracać energia i zainteresowanie. Dobrze, że wrócił Pan na terapię. Powiedziałbym terapeucie dokładnie to, co napisał Pan tutaj: że dużo Pan leży, unika ludzi, jednocześnie bardzo za nimi tęskni i ma poczucie, że od lat stoi w miejscu. Warto wspólnie sprawdzić, co właściwie napędza wycofanie. Może być to lęk, obniżony nastrój, trudności z koncentracją, niska samoocena, nawyk unikania albo kilka rzeczy jednocześnie. Tego nie da się wiarygodnie rozstrzygnąć na podstawie samego opisu. Jeżeli leżenie w łóżku, brak energii i wycofanie są bardzo nasilone lub pogłębiają się, warto również porozmawiać ze specjalistą o tym, czy nie ma objawów depresyjnych albo innych trudności wymagających dodatkowej diagnostyki. Proszę też spróbować zmienić sposób, w jaki Pan do siebie mówi. Zdania „jestem głupi”, „to nie przystoi komuś w moim wieku” czy „jestem niedorozwinięty” zwykle nie mobilizują. Częściej zwiększają wstyd, a wstyd jeszcze bardziej sprzyja unikaniu. Bardziej pomocne jest: „przez kilka lat nauczyłem się wycofywać, teraz będę stopniowo uczył się czegoś innego”. Tak, jest szansa na wyjście z tego. Nie poprzez jeden wielki przełom, tylko przez dziesiątki niewielkich decyzji powtarzanych przez tygodnie i miesiące. Sam fakt, że zauważył Pan problem i ponownie rozpoczął terapię, jest już jednym z takich kroków.


Dzień dobry. Tak, z takiego marazmu można wychodzić małymi krokami. Z Pana opisu nie wynika „niedorozwinięcie”, tylko raczej wieloletni wzorzec wycofania, unikania i bardzo małej aktywności, który z czasem zaczął odbierać Panu poczucie sprawczości. Nie da się dosłownie wrócić do chłopca z 7–8 klasy, ale można odzyskać wiele rzeczy, które wtedy były obecne: ciekawość, kontakt z ludźmi, większą aktywność i poczucie, że uczestniczy Pan w swoim życiu, a nie tylko je obserwuje. Ważne jest, żeby nie próbować zmienić wszystkiego naraz. Lepiej zacząć od bardzo prostych rzeczy: - wstawać codziennie o podobnej porze; - codziennie wyjść z domu choć na kilkanaście minut; - zrobić jedną konkretną rzecz związaną ze studiami; - ograniczyć leżenie w łóżku poza snem i odpoczynkiem; - podejmować małe interakcje z rówieśnikami, nawet krótkie; - ograniczyć bezcelowe patrzenie w ekran w konkretnych godzinach, zamiast próbować całkowicie z niego zrezygnować. Nie trzeba najpierw „poczuć motywacji”. Przy długim wycofaniu często działa to odwrotnie: najpierw pojawia się niewielkie działanie, a dopiero później wraca energia i zainteresowanie. To, że jest Pan na drugim roku studiów i wrócił na terapię, jest ważne. Brak pomysłu na temat pracy dyplomowej nie świadczy o tym, że coś jest z Panem nie tak. Dużo ważniejsze jest teraz odzyskanie regularności i kontaktu z ludźmi. Warto powiedzieć terapeucie dokładnie to, co napisał Pan tutaj: że dużo Pan leży, ucieka od relacji, a jednocześnie bardzo za nimi tęskni. Dobrze byłoby wspólnie sprawdzić, co stoi za tym wycofaniem: lęk, obniżony nastrój, trudności z koncentracją, niska samoocena, przeciążenie czy utrwalony nawyk unikania. Proszę też spróbować zrezygnować z określeń typu „głupi”, „niedorozwinięty”, „nie przystoi”. Takie słowa zwykle nie mobilizują, tylko zwiększają wstyd i jeszcze bardziej sprzyjają wycofaniu. Trafniejsze byłoby: „przez kilka lat nauczyłem się unikać i teraz chcę stopniowo nauczyć się czegoś innego”. Tak, jest szansa na zmianę. Najczęściej nie przez jeden wielki przełom, ale przez wiele małych, powtarzanych decyzji. Powrót na terapię jest już jednym z takich kroków.


Dzień dobry. Przede wszystkim z opisu nie wynika, że jest Pan osobą niedorozwiniętą. Widać natomiast, że od kilku lat mierzy się Pan z wycofaniem, trudnością w podejmowaniu działania, unikaniem obowiązków i kontaktów społecznych oraz bardzo krytycznym sposobem myślenia o sobie. To są rzeczy, którym warto się przyjrzeć, ale nie oznaczają one, że nie można niczego zmienić. Wręcz przeciwnie, powrót na terapię jest już jednym z takich małych kroków. Nie zawsze chodzi też o to, żeby wrócić do osoby, którą było się kilka lat temu. Ma Pan dziś 21 lat, inne doświadczenia i inną sytuację życiową. Celem może być raczej stopniowe budowanie takiego sposobu funkcjonowania, w którym jest więcej sprawczości, kontaktu z ludźmi, zainteresowań i poczucia, że życie nie przecieka przez palce. Tego naprawdę można się uczyć krok po kroku. Warto też pamiętać, że długotrwałe leżenie w łóżku, unikanie ludzi, brak energii, trudność z podejmowaniem decyzji czy wielogodzinne uciekanie w ekran nie muszą wynikać z lenistwa czy braku dojrzałości. Podobny obraz może pojawiać się między innymi przy obniżonym nastroju, zaburzeniach lękowych, trudnościach z poczuciem własnej wartości, problemach z koncentracją i funkcjami wykonawczymi albo przy utrwalonym mechanizmie unikania. Na podstawie krótkiego opisu nie da się określić, co dokładnie jest tutaj najważniejsze, dlatego dobrze, że temat jest już poruszany na terapii. Małe kroki są w takiej sytuacji bardzo dobrym kierunkiem. Czasem na początku sukcesem nie jest całkowita zmiana życia, ale wstanie z łóżka o określonej porze, wyjście na krótki spacer, wykonanie jednego zadania na studia czy krótki kontakt z drugą osobą. Z takich pozornie niewielkich działań stopniowo odbudowuje się poczucie wpływu na własne życie. Ważne jest również przyjrzenie się temu, dlaczego unikanie stało się przez lata tak skutecznym sposobem radzenia sobie i przed czym właściwie chroniło. Jest więc jak najbardziej przestrzeń na zmianę. Warto jednak potraktować ten problem nie jako dowód własnej wadliwości, ale jako sygnał, że przez pewien czas coś utrudniało Panu funkcjonowanie i dobrze byłoby dokładniej to zrozumieć. Jeśli chciałby Pan szerzej przyjrzeć się przyczynom obecnego marazmu oraz temu, jak stopniowo odbudować aktywność i relacje z innymi, zapraszam również do kontaktu i umówienia konsultacji stacjonarnej lub online. Pozdrawiam i życzę wszystkiego dobrego, Monika Barcik


Dzień dobry, w Pana wiadomości jest dużo sygnałów, że budowanie dorosłego, "zwyczajnego" - jak Pan pisze, życia już Pan rozpoczął: - jest Pan na 2 roku studiów, czyli umiał Pan je wybrać i zaliczyć 1 rok - wrócił Pan ostatnio na terapię - zwrócił się Pan tutaj do specjalistów, aby zwiększyć swoją motywację. Dodatkowo ma Pan w sobie duże zasoby: - umie Pan spoglądać na życie realistycznie (chce Pan zmian "małymi krokami" oceniając realnie swoje możliwości w tym momencie) - umie Pan nazwać swoje potrzeby (chęć relacji z rówieśnikami, chęć zwyczajnego/normalnego życia, bycia życiowo aktywnym odpowiednio do swojego wieku) - umie Pan nazywać swoje uczucia, zachowania i ma Pan autorefleksję ("jestem w maraźmie", "byłem myślami gdzie indziej"). - umie Pan spojrzeć krytycznie na swoje zachowania i ocenić, które Panu nie służą ("oszukiwanie systemu", uciekanie od interakcji, długie leżenie w łóżku, robienie niczego) - umie Pan zauważyć, że ma Pan w domu wspierającą mamę, której nie jest obojętny Pana los. To sporo pozytywnych sygnałów Pana sprawczości, zaangażowania w swoje życie i umiejętności na których może Pan budować. Jeśli wrócił Pan na terapię, czego serdecznie Panu gratuluję, proszę rozważyć powtórzenie tam tego pytania, abyście razem z terapeutką/terapeutą mogli zwiększyć Pana wiarę w zmianę i omówić jak może się ona dokonać. Życzę Panu wszystkiego dobrego :)


Dzień dobry. Tak, z takiego marazmu można wyjść i małe kroki są na to najlepszą drogą. Wielkie postanowienia typu „od jutra zmieniam życie” zwykle się nie udają, a drobne, powtarzalne zmiany z czasem naprawdę zmieniają samopoczucie i energię. Powrót na terapię to już jest taki krok i to ważny. Z tego, co Pan opisuje, wygląda to na błędne koło, a nie na brak charakteru. Im dłużej się unika zajęć i ludzi, tym trudniej do nich wrócić, tym więcej wstydu i tym większa chęć, żeby się jeszcze bardziej wycofać. Tęsknota za rówieśnikami, którą Pan opisuje, jest dobrą wiadomością, bo pokazuje, że potrzeba kontaktu wciąż w Panu jest i można z niej korzystać jako z kierunku. Na początek niech to będą kroki tak małe, że aż wydają się śmieszne: wstać o stałej porze, wyjść na krótki spacer, zrobić jedną drobną rzecz w domu, napisać do jednej osoby. Nie warto czekać, aż pojawi się motywacja. Zwykle przychodzi dopiero po działaniu, a nie przed nim. Nie musi Pan też teraz wiedzieć, o czym pisać licencjat. To pytanie można zostawić na później, a najpierw zająć się codziennym rytmem i kontaktem z ludźmi. Najlepiej będzie opowiedzieć o tym wszystkim swojemu terapeucie dokładnie tak jak tutaj, łącznie ze wstydem i z tym, jak Pan o sobie myśli. Wspólnie łatwiej dobrać kroki, które są w Pana zasięgu i ustalić tempo. Mam nadzieję, że będzie Pan dla sobie życzliwszy, niż wynika z Pana opisu. Bo po tym co Pan napisał, wiem że Pan na to zasługuje. Trzymam kciuki. Edyta Tabor


Tak, zdecydowanie można stopniowo wyjść z takiego marazmu. Zwróciłabym jednak uwagę na to, jak surowo siebie Pan ocenia. Nazywanie siebie niedorozwiniętym czy swoich zachowań głupimi może tworzyć takie błędne koło: im więcej poczucia winy i wstydu, tym trudniej podjąć działanie, a bezczynność tylko wzmacnia negatywne myślenie o sobie. Warto najpierw spróbować zrozumieć, co stoi za unikaniem aktywności i kontaktów z ludźmi; czy jest to lęk, obniżony nastrój, trudności z koncentracją, poczucie przytłoczenia, czy coś innego. Bez poznania przyczyn trudno znaleźć rozwiązania, które rzeczywiście pomogą. Na początek proszę nie wymagać od siebie wielkich zmian, lecz próbować małymi krokami wracać do codziennych aktywności. Jeśli trudności w codziennym funkcjonowaniu są nasilone, warto również rozważyć konsultację. Powodzenia :)


Dzień dobry, zawsze jest szansa, aby coś zmienić w swoim życiu, zwłaszcza, że jesteś dopiero na początku swojej dorosłości. Braki w wykształceniu czy kompetencjach można stopniowo uzupełniać. Jesteś na studiach, więc to doskonała okazja, aby poszerzać wiedzę, szukać tego co cię zainteresuje. Z tego co piszesz to brakuje ci również kontaktów społecznych. Budowanie i utrzymywanie relacji z innymi osobami jest bardzo ważną częścią życia i wzmacnia kompetencje społeczne. Zastanów się, w jaki sposób możesz zacząć budować relacje. Skoro jesteś na studiach, to może udział w jakimś kole naukowym będzie dobrą okazją do poznania nowych osób i nawiązania kontaktów. Z twojej wypowiedzi słyszę, że myślisz o sobie negatywnie i być może to cię blokuje przed podejmowaniem nowych aktywności w swoim życiu. Zachęcam cię do spotkania z psychologiem, terapeutą, abyś mógł bliższej przyjrzeć się swoim trudnościom i poszukać rozwiązania. Trzymam kciuki i życzę powodzenia! Pozdrawiam serdecznie, Joanna Szlasa-Więczaszek


F.Farrelly kiedyś powiedział ,,póki ciało ciepłe wszystko jest możliwe" wiec albo działamy albo ..rozmyślamy jak bardzo jest wszystko ,,nie tak" ...tylko bez względu na wszystko to nasze i tylko nasze podejście jest ważne i ,,samo się nic nie zrobi". Śmiało :)


Dobry wieczor. Tak, z takiego marazmu można stopniowo wychodzić. To, co Pan opisuje, nie oznacza, że jest Pan „niedorozwinięty”. To bardzo surowa i krzywdząca ocena siebie. Widzę raczej młodego człowieka, który od dłuższego czasu zmaga się z wycofaniem, brakiem energii i unikaniem, a jednocześnie tęskni za relacjami. Najważniejsze co widzę, że jest Pan świadomy i chce coś zmienić. Nie musi Pan wracać do bycia chłopcem z podstawówki. Można natomiast odzyskiwać sprawczość i budować dorosłe życie od miejsca, w którym jest Pan dzisiaj. Powrót na terapię jest już ważnym krokiem. Warto szczerze opowiedzieć terapeucie o leżeniu w łóżku, izolowaniu się, trudnościach z nauką i bardzo krytycznym sposobie myślenia o sobie. Dobrze byłoby wspólnie sprawdzić, co podtrzymuje ten stan i czy wskazana jest również konsultacja psychiatryczna lub lekarska. Na początku „małe kroki” powinny być naprawdę małe: wstać o ustalonej porze, wykonać jedną prostą czynność, wyjść na krótki spacer, pojawić się na jednych zajęciach albo napisać do jednej życzliwej osoby. Nie chodzi o natychmiastową naprawę całego życia, lecz o stopniowe odzyskiwanie wpływu. Jeśli pojawiają się myśli o zrobieniu sobie krzywdy, rezygnacji z życia albo poczucie, że nie jest Pan bezpieczny, proszę nie zostawać z tym samemu: zadzwonić pod numer 112 lub do całodobowego Centrum Wsparcia -linia jest bezpłatna i działa przez całą dobę.


Dzień dobry, Tak, stopniowe odzyskiwanie aktywności i poprawa funkcjonowania są jak najbardziej możliwe. Zwróciłbym jednak uwagę na to, że opisuje Pan siebie w bardzo negatywny sposób, a trudności, których Pan doświadcza, nie muszą wynikać z lenistwa czy braku zdolności. Długotrwałe wycofanie społeczne, ograniczenie aktywności i trudności z podejmowaniem codziennych obowiązków mogą mieć różne przyczyny, w tym wiązać się z zaburzeniami depresyjnymi. Powrót do terapii to dobry krok. Zachęcałbym, aby wspólnie z terapeutą przyjrzeć się nie tylko sposobom stopniowego zwiększania aktywności, ale również przekonaniom na własny temat i mechanizmom, które podtrzymują obecne trudności. Nie musi Pan wracać do tego, kim był w wieku 13 lat. Może Pan stopniowo budować satysfakcjonujące życie jako dorosły człowiek. W wieku 21 lat naprawdę wiele może się jeszcze zmienić.


Dzień dobry. To, co Pan opisuje, brzmi jak długi i trudny czas, w którym coraz bardziej oddalał się Pan od życia, jakiego chciałby doświadczać. Jednocześnie widzę w Pana słowach tęsknotę za bliskością, ciekawością świata i poczuciem, że naprawdę uczestniczy Pan w swoim życiu. To ważne, że zaczyna Pan szukać dla siebie pomocy. Nie musi Pan od razu wiedzieć, jak wszystko zmienić ani nadrobić straconego czasu. Można zacząć od spokojnego przyjrzenia się temu, co Pana zatrzymało i co dziś utrudnia Panu ruszenie dalej. Nie po to, by szukać w sobie kolejnych problemów, ale żeby lepiej siebie zrozumieć i znaleźć drogę do zmiany. Jeśli czuje Pan, że potrzebuje takiej rozmowy, zapraszam na konsultację. Możemy wspólnie przyjrzeć się temu, co się z Panem dzieje. Pozdrawiam serdecznie, Monika Bachciak


Tak, masz szansę wyjść z tego marazmu. Masz 21 lat, wróciłeś na terapię i chcesz coś zmienić - to już ważny krok. Nie musisz nadrabiać wszystkiego naraz ani porównywać się z rówieśnikami. Zacznij od małych kroków i omawiaj swoje trudności na terapii. To, jak funkcjonujesz teraz, nie przesądza o Twojej przyszłości.


Tak, można stopniowo wyjść z takiego stanu. Masz 21 lat, wróciłeś na terapię i chcesz coś zmienić. To ważny początek. Lata unikania obowiązków i kontaktów z ludźmi mogły utrwalić pewne nawyki, ale można je stopniowo zmieniać. Nie musisz od razu nadrabiać wszystkiego, co czujesz, że straciłeś. Zwraca moją uwagę to, że jednocześnie unikasz kontaktów z rówieśnikami i bardzo Ci ich brakuje. Takie błędne koło często pojawia się, kiedy człowiek przez dłuższy czas wycofuje się z życia. Im rzadziej podejmujemy aktywność, tym trudniej zacząć, a im trudniej zacząć, tym łatwiej uwierzyć, że sobie nie poradzimy. Wyjście z tego wymaga małych, regularnych kroków, a nie nagłej zmiany całego życia. Spróbuj nie traktować siebie jak kogoś niedorozwiniętego. To określenie może dodatkowo wzmacniać wstyd i zniechęcenie. Jeśli przez dłuższy czas trudno Ci było się uczyć, wykonywać obowiązki czy nawiązywać relacje, warto wspólnie z terapeutą przyjrzeć się przyczynom. Mogą mieć związek między innymi z obniżonym nastrojem, lękiem, trudnościami z koncentracją lub funkcjami wykonawczymi. Na początek skup się na podstawowym funkcjonowaniu. Wstawaj o podobnej porze, zadbaj o higienę, wyjdź codziennie na krótki spacer i podejmij jedno niewielkie zadanie związane ze studiami. Nie czekaj, aż pojawi się motywacja. Czasami przychodzi dopiero po rozpoczęciu działania. Warto też stopniowo wracać do kontaktów z ludźmi, bez presji, że od razu musisz znaleźć przyjaciół. Nie musisz wrócić do tego, kim byłeś w wieku 13 lat. Możesz zbudować dorosłe życie, którego teraz Ci brakuje. Masz czas, a terapia może Ci w tym pomóc. Najważniejsze, żebyś nie próbował naprawić wszystkiego naraz i nie traktował każdego gorszego dnia jako dowodu, że nic się nie zmieni.


Dzień dobry, czasem różne sytuacje życiowe na tyle nas przytłaczają, że trudno jest się do czegokolwiek zmobilizować. Metoda małych kroków jest jak najbardziej wskazana, ponieważ wprowadzenie i utrzymanie jednej małej zmiany jest dla nas mniejszym wyzwaniem niż rzucenie się od razu na tzw. głęboką wodę. Warto również pamiętać, aby wprowadzając zmiany, nie reagować na zasadzie "wszystko albo nic", czyli jeśli raz mi się nie uda, to znaczy, że dalsze próby nie mają sensu. Jeśli się nie uda, to kolejnego dnia jest kolejna szansa na zrealizowanie założonego na dany dzień celu. Życzę powodzenia w wychodzeniu z marazmu.


Tak — z tego można stopniowo wychodzić. I warto zacząć od zmiany języka wobec siebie: określenia typu „niedorozwinięty”, „głupi” czy „nieprzystający do wieku” raczej wzmacniają wstyd i bezradność, niż pomagają się ruszyć. To, co Pan opisuje, wygląda bardziej na utrwalony wzorzec unikania, wycofania i bardzo niskiej aktywności, który z czasem zaczął obejmować naukę, relacje i codzienne funkcjonowanie. Dobra wiadomość jest taka, że zachowania można odbudowywać stopniowo. Nie trzeba „wracać do bycia chłopcem z 7–8 klasy”. Celem jest zbudowanie dorosłego funkcjonowania od miejsca, w którym jest Pan teraz. W praktyce najlepiej działa praca na bardzo małych celach: regularne wstawanie z łóżka, jedna czynność domowa, krótki spacer, obecność na zajęciach, nawet jeśli bez pełnego skupienia, oraz pojedyncze krótkie kontakty z ludźmi. Nie czekać na motywację — najpierw działanie, potem częściej pojawia się motywacja. To, że wrócił Pan na terapię, jest ważnym krokiem. Warto omówić tam konkretnie: unikanie zajęć, leżenie w łóżku, trudność z koncentracją, wycofanie społeczne i bardzo krytyczny sposób myślenia o sobie. Jeśli dodatkowo utrzymuje się brak energii, pustka i trudność z podstawowymi czynnościami, dobrze byłoby też rozważyć konsultację psychiatryczną, żeby sprawdzić, czy nie ma podłoża depresyjnego lub innego problemu wpływającego na funkcjonowanie. Najważniejsze: 21 lat to zdecydowanie nie jest moment, w którym „jest za późno”. Przy systematycznej pracy przez kilka miesięcy można zauważyć bardzo dużą różnicę w codziennym funkcjonowaniu.


Dzień dobry. Myślę, że zmiana jest możliwa. Widzę w Pana wiadomość wiele zasobów i mocnych stron. Nie każdy potrafi "oszukać system". Potrafił Pan odnaleźć się w trudnej sytuacji, a dziś widzi Pan, że nie chce już tak funkcjonować. Wie Pan, czego Panu brakuje i chce spróbować zmiany. To bardzo dużo! Nie musi Pan od razu mieć planu na całe życie. Może na początek wystarczy jedna mała rzecz dziennie lub tygodniowo? Może coś co wyciągnie Pana z łóżka i przybliży do ludzi? Warto sprawdzić, co jest dla Pana możliwe, jaki mały krok mógłby Pan zrobić.


Dzień dobry, Nie patrzyłabym na Pana jak na kogoś „niedorozwiniętego”, tylko jak na osobę, która przez kilka lat bardzo mocno wycofała się z życia i przyzwyczaiła do unikania. Im dłużej taki sposób funkcjonowania trwa, tym trudniej z niego wyjść, ale to nie znaczy, że jest za późno. To, że wrócił Pan na terapię, jest naprawdę ważne. W CBT pracujemy właśnie nad tym, żeby stopniowo odzyskiwać aktywność i sprawczość. Nie od wielkich zmian, tylko od rzeczy możliwych do zrobienia tu i teraz: regularnego chodzenia na zajęcia, wstawania z łóżka o ustalonej porze, ograniczenia czasu spędzanego przed ekranem, wychodzenia z domu czy powolnego wracania do kontaktów z ludźmi. Ważne jest też, żeby nie oczekiwać od siebie, że nagle wszystko nadrobi Pan w kilka tygodni. To, co budowało się przez lata, zwykle potrzebuje czasu, żeby się zmienić. Nie musi Pan wracać do tego, jaki był Pan w 7–8 klasie. Bardziej chodzi o to, żeby krok po kroku zbudować życie, w którym znowu będzie Pan czuł, że uczestniczy, a nie tylko patrzy z boku. Pozdrawiam, Agnieszka Reznar


Można wyjść z takiego stanu, a powrót na terapię jest już ważnym krokiem w kierunku zmiany. Przede wszystkim zachęcam, aby przestał Pan oceniać siebie tak surowo – trudności z motywacją, wycofanie społeczne czy brak energii nie świadczą o Pana wartości ani możliwościach. W terapii poznawczo-behawioralnej pracujemy między innymi nad stopniowym zwiększaniem aktywności, przełamywaniem unikania oraz zmianą przekonań na własny temat, które mogą podtrzymywać obecne trudności. Warto również przyjrzeć się przyczynom długotrwałego wycofania i braku energii, ponieważ mogą one mieć różne podłoże. Nie musi Pan wracać do tego, kim był kiedyś – może Pan małymi krokami budować życie, w którym będzie czuł się lepiej i które będzie dla Pana satysfakcjonujące. Powodzenia!


Zacznę od tego, że określanie siebie mianem „niedorozwiniętego” nie jest ani diagnozą, ani obiektywnym opisem Pana możliwości. Jest natomiast wyrazem bardzo negatywnego stosunku do samego siebie. Warto zastanowić się, skąd bierze się ta surowość i dlaczego trudności w funkcjonowaniu interpretuje Pan jako dowód własnej bezwartościowości. Opisuje Pan wieloletnie wycofanie, unikanie obowiązków i kontaktów społecznych, brak aktywności oraz spędzanie większości czasu w łóżku. Nie sprowadzałabym tego wyłącznie do złych nawyków czy braku dyscypliny. Takie trudności mogą mieć różne podłoże, między innymi depresyjne, lękowe lub związane z funkcjami wykonawczymi. Warto je dokładnie rozpoznać, a przy tak znacznym ograniczeniu aktywności rozważyć również konsultację psychiatryczną. Pyta Pan, czy można z tego wyjść małymi krokami. Tak, stopniowe odbudowywanie aktywności jest jednym ze sposobów pracy nad podobnymi trudnościami. Ważne jednak, aby działania były konkretne, możliwe do wykonania i systematyczne, a nie uzależnione od chwilowego przypływu motywacji. Zwróciłabym również uwagę na Pana pragnienie powrotu do tego, kim był Pan w dzieciństwie. Nie musi Pan wracać do dawnego siebie. Może Pan budować swoje dorosłe życie, uwzględniając zarówno obecne ograniczenia, jak i możliwości ich zmiany. Ma Pan 21 lat, studiuje i wrócił do terapii. Nie ma podstaw, aby już teraz przesądzać o swoich przyszłych możliwościach. Proponowałabym uczynić przedmiotem terapii nie tylko trudności z podejmowaniem działania, ale również mechanizm unikania oraz sposób, w jaki Pan siebie ocenia. Ciągłe oskarżanie siebie o lenistwo i nieudolność nie jest skuteczną metodą motywowania się do zmiany. Z poważaniem, Elżbieta Grabarczyk-Ponimasz


Dzień dobry, sytuacja, którą Pan opisuje nosi znamiona zatracenia sensu oraz wyczerpania emocjonalnego, choć nie tylko. Polecam kontakt z psychologiem i poznanie głębszych podwalin takiego dzisiejszego stanu. I proszę pamiętać, że zawsze można dokonać w swoim życiu zmian. Na innych mamy mierzalny mniejszy bądź większy wpływ, na siebie zaś kompletnie nieograniczony, zatem wszystko jest możliwe. Pozdrawiam serdecznie.


Zachęcam do kontaktu z terapeutą, porozmawianie o swoich trudnościach i myślach. Przyczyn takiego zachowania i samopoczucia może być wiele - depresja, neuroatypowość, zab. lękowe. Na pewno warto pracować nad możliwością wyjścia z marazu a pierwszym krokiem jest zrozumienie tego, jakie jest jego źródło. Powodzenia! Pozdrawiam serdecznie Marlena Cieciora-Szyda


Dzień dobry :) Wie Pan, co mnie najbardziej uderza w Pana wypowiedzi? To, jak bardzo surowo Pan siebie ocenia. Pisze Pan o sobie jako o „niedorozwiniętym”, „beznadziejnym”, o tym, że Pana zachowanie jest „głupie” i „nie przystoi” komuś w Pana wieku :(. Myślę sobie, że oprócz trudności, z którymi się Pan zmaga, codziennie dokłada Pan sobie jeszcze ogromny ciężar w postaci własnych ocen i pretensji do siebie, co jest bardzo smutne. Trudno jest przecież odzyskiwać motywację i wiarę we własne możliwości, kiedy człowiek sam siebie nieustannie przekonuje, że do niczego się nie nadaje :( Zwróciłabym też uwagę na coś innego. Pisze Pan, że od kilku lat właściwie wycofuje się z życia, unika ludzi, spędza większość czasu w łóżku, a jednocześnie bardzo tęskni za relacjami i za tym, jaki był Pan kiedyś. To nie musi być kwestia lenistwa czy braku ambicji. Warto przyjrzeć się temu, co wydarzyło się w tamtym okresie, co sprawiło, że zaczął Pan rezygnować z kolejnych aktywności i dlaczego dziś nawet próby powrotu do nich wydają się tak trudne. Być może w tle są trudności depresyjne, lękowe albo jeszcze inne mechanizmy, których na podstawie krótkiego opisu nie sposób rozpoznać. Jeśli większość dnia spędza Pan w łóżku i trudno Panu wykonywać codzienne czynności, zachęcałabym również do konsultacji psychiatrycznej. A odpowiadając na Pana pytanie: oczywiście, że można wychodzić z takiego marazmu małymi krokami! I wcale nie musi Pan wracać do chłopca z siódmej czy ósmej klasy. Może zamiast próbować odzyskać dawnego siebie, warto zacząć poznawać tego dorosłego człowieka, którym Pan właśnie się staje? Ma Pan dopiero 21 lat, naprawdę nie musi Pan jeszcze wiedzieć, o czym napisze licencjat, co będzie robił zawodowo ani jak ma wyglądać całe Pana życie. Na początek wystarczy, że zacznie Pan odzyskiwać wpływ na swoją codzienność, choćby przez drobne, regularne działania, bez oczekiwania, że od jutra wszystko będzie wyglądało inaczej. Bardzo dobrze, że wrócił Pan na terapię. Proszę koniecznie porozmawiać tam również o tym, jak Pan sam do siebie mówi, bo mam wrażenie, że właśnie odrobina życzliwości wobec samego siebie mogłaby być jednym z ważniejszych kroków w tej drodze. Nie przekreśla się przecież całego życia tylko dlatego, że kilka ostatnich lat wyglądało inaczej, niż byśmy chcieli. A przed Panem, mam nadzieję, jeszcze naprawdę mnóstwo dobrych lat :) Pozdrawiam serdecznie i życzę Panu dużo cierpliwości, małych sukcesów i coraz więcej wiary w siebie. Monika Góra-Pel

Wszystkie treści, w szczególności pytania i odpowiedzi, dotyczące tematyki medycznej mają charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie mogą zastąpić diagnozy medycznej.