mgr Sylwia Oleksińska-Papla

Dzień dobry. U dzieci w wieku około 18 miesięcy lęk i nieufność wobec obcych osób są częstym elementem rozwoju. Maluch może reagować płaczem, odwracaniem wzroku, przytulaniem się do rodzica, złością lub protestem, szczególnie gdy obca osoba szybko się zbliża, mówi głośno albo próbuje nawiązać bezpośredni kontakt.

Opisane wyginanie się, uderzanie siebie i trudność z uspokojeniem mogą być sposobem rozładowywania silnego napięcia. W tym wieku dziecko nie potrafi jeszcze nazwać emocji ani samodzielnie ich regulować, dlatego potrzebuje spokojnej obecności dorosłego.

Podczas wizyt warto nie zmuszać synka do kontaktu. Dobrze, aby gość początkowo nie podchodził, nie brał dziecka na ręce i nie próbował intensywnie go zabawiać. Synek może obserwować osobę z bezpiecznej odległości, siedząc u mamy lub taty. Można spokojnie mówić: „Widzę, że się boisz. Jestem przy tobie. Jesteś bezpieczny”. Zwykle pomocne jest również wcześniejsze uprzedzenie, że ktoś przyjdzie, oraz zachowanie znanej rutyny.

Trudności z wyciszeniem przed snem również mogą występować na tym etapie rozwoju, zwłaszcza gdy dziecko jest przemęczone lub miało dużo bodźców. Warto wprowadzić codziennie podobny, spokojny rytuał: przygaszone światło, kąpiel, książeczka, przytulenie i brak ekranów przed snem.

Nie mogę jednak ocenić zachowania dziecka wyłącznie na podstawie wiadomości. Jeżeli reakcje są bardzo gwałtowne, pojawiają się także przy dobrze znanych osobach, dziecko często uderza się i robi sobie krzywdę, trudno je uspokoić przez długi czas albo zauważa Pani inne niepokojące sygnały — na przykład brak reakcji na imię, niewskazywanie palcem, mało kontaktu wzrokowego, brak gestów lub utratę wcześniej nabytych umiejętności — warto porozmawiać z pediatrą i skonsultować rozwój dziecka z psychologiem dziecięcym.

Sama ostrożność wobec obcych w wieku 18 miesięcy najczęściej jest prawidłowa. Ważne są jednak nasilenie reakcji, czas ich trwania oraz ogólny rozwój synka.

Dzień dobry. Skoro córeczka korzysta z nocnika, oznacza to, że kontroluje potrzeby fizjologiczne. Trudność dotyczy prawdopodobnie samej toalety – może wydawać się jej za duża, niestabilna, głośna albo budzić lęk przed wpadnięciem czy spuszczaniem wody. Nie należy jej zawstydzać, porównywać z innymi dziećmi ani sadzać na toalecie na siłę, ponieważ presja zwykle nasila opór.

Proszę wprowadzać zmianę bardzo stopniowo:

1. Zaopatrzyć toaletę w nakładkę zmniejszającą deskę oraz stabilny podnóżek. Stopy powinny mieć mocne podparcie – dziecko czuje się wtedy bezpieczniej i łatwiej mu oddać mocz oraz stolec.
2. Początkowo córeczka może tylko wejść do łazienki, wybrać nakładkę, przykleić naklejkę przy toalecie lub usiąść na zamkniętej desce w ubraniu.
3. Następnie może siadać na toalecie w ubraniu przez kilka sekund, bez wymagania zrobienia siku lub kupy.
4. Kiedy poczuje się pewniej, może usiąść bez spodni, nadal bez presji na efekt.
5. Za każdy mały krok warto ją pochwalić: „Widzę, że spróbowałaś usiąść – to było odważne”. Można przygotować prostą tabelkę z naklejkami za próbowanie, a nie tylko za zrobienie siku lub kupy.
6. Nocnika nie trzeba zabierać nagle. Można najpierw postawić go obok toalety, a później stopniowo przesuwać coraz bliżej niej.

Warto spokojnie zapytać: „Co jest najgorsze w toalecie?”, „Boisz się, że wpadniesz?”, „Nie lubisz odgłosu spuszczanej wody?”. Odpowiedź dziecka może wskazać przyczynę. Jeżeli boi się spłukiwania, przez pewien czas można robić to dopiero po jej wyjściu z łazienki.

Należy również sprawdzić, czy nie ma zaparcia. Ból podczas wypróżniania może powodować unikanie toalety i wstrzymywanie kupy. Niepokojące są między innymi twarde, bolesne stolce, bardzo duże kupy, brudzenie bielizny, ból brzucha lub wypróżnianie rzadziej niż zwykle. Zaparcie powinno zostać skonsultowane z pediatrą przed dalszym intensywnym treningiem.

Jeżeli mimo spokojnego, stopniowego oswajania przez kilka tygodni lęk pozostaje bardzo silny albo pojawia się wstrzymywanie moczu lub stolca, ból, płacz czy częste zabrudzenia, warto skonsultować córeczkę z pediatrą, a następnie – w razie potrzeby – z psychologiem dziecięcym. Najważniejsze jest spokojne oswajanie, bez walki i bez nagłego odbierania nocnika.