mgr Anna Berka

To, czego doświadczasz, jest bardzo zrozumiałe. Można być dorosłą, samodzielną kobietą, a jednocześnie wciąż nosić w sobie potrzebę bycia zaopiekowaną przez ojca. W Twojej historii szczególnie ważne jest to, że nie chodzi tylko o brak ojca, ale również o brak poczucia bezpieczeństwa. Najpierw dorastałaś bez niego, a później mężczyzna, który pojawił się w jego miejscu, zamiast dawać ochronę, stał się źródłem lęku. To mogło pozostawić bardzo silną tęsknotę za kimś, przy kim można poczuć: „jestem bezpieczna, ktoś nade mną czuwa”.

Ważne jest jednak to, co sama zauważasz - partner nie może dać Ci tego, czego szukasz. I nie powinien pełnić roli „brakującego ojca”. Może być troskliwy, wspierający i opiekuńczy, ale nie jest w stanie naprawić tego, czego zabrakło w dzieciństwie. Próba uzyskania tego od partnera może sprawiać, że nawet dobra relacja nie będzie przynosiła pełnego ukojenia.

Być może potrzebujesz więc nie tyle „zapełnić pustkę”, ile przeżyć żałobę po relacji ojciec-córka, której nie miałaś. To oznacza uznanie, że naprawdę potrzebowałaś obecnego, bezpiecznego ojca - jego zainteresowania, ochrony, troski i poczucia, że jesteś dla niego ważna - oraz pozwolenie sobie na smutek i złość z powodu tego, że tego nie dostałaś. Jednocześnie trzeba stopniowo przyjąć bardzo bolesną prawdę, że dziś nie da się już cofnąć czasu i dostać tego doświadczenia dokładnie tak, jak potrzebowałaś go jako dziecko. Żaden człowiek nie będzie w stanie w pełni tego zastąpić.

Nie oznacza to jednak, że masz przestać potrzebować innych. Warto raczej rozdzielić „potrzebuję ojca” od „potrzebuję tego, co chciałam od niego dostać”. Bezpieczeństwo, troskę, bliskość, wsparcie czy poczucie, że nie jesteś sama, można budować w dorosłym życiu poprzez różne relacje, ale także poprzez rozwijanie w sobie zdolności do zaopiekowania się sobą.

Zwróciłabym też uwagę na tę część Ciebie, którą opisujesz jako „małą dziewczynkę czekającą na ojca”. Nie trzeba jej zawstydzać ani próbować się jej pozbyć. Warto pytać: „Czego ona teraz potrzebuje?” Czy ochrony, pocieszenia, zainteresowania, przytulenia, poczucia, że ktoś jest obok? Rozpoznawanie tych potrzeb może pomóc znaleźć dla nich bardziej dorosłe i bezpieczne sposoby zaspokajania.
Myślę, że to może być bardzo wartościowy temat psychoterapii - nie po to, żeby sprawić, że przestaniesz tęsknić za ojcem, ale żeby ta tęsknota przestała kierować Twoimi dorosłymi relacjami. Nie musisz wymazać tego braku. Możesz nauczyć się żyć z nim w taki sposób, żeby nie oznaczał już ciągłego czekania, aż ktoś wreszcie przyjdzie i Cię ochroni.

Dzień dobry,

przede wszystkim chciałabym powiedzieć, że to, co Pan opisuje, jest ważnym i wystarczającym powodem, żeby szukać pomocy. I bardzo dobrze, że Pan o tym mówi wprost. Sam fakt, że po tylu latach doświadczeń z terapią nadal próbuje Pan znaleźć sposób, żeby coś w swoim życiu zmienić, świadczy o dużej determinacji. Rozgoryczenie, smutek czy złość związane z tym, że do tej pory nie udało się Panu zbudować bliskiej relacji, są w takiej sytuacji całkowicie zrozumiałe. Szczególnie jeśli ma Pan poczucie, że kolejne lata mijają, a obszar, który jest dla Pana bardzo ważny, pozostaje bez zmian.
Jednocześnie rozdzieliłabym dwie rzeczy: psychoterapia rzeczywiście nie jest w stanie zagwarantować Panu związku ani sprawić, że konkretna kobieta pojawi się w Pana życiu. Nie byłoby uczciwe obiecywać czegoś takiego. Relacja zawsze wymaga spotkania dwóch osób, a nie mamy kontroli nad drugim człowiekiem.
To jednak nie oznacza, że psychoterapia nie może realnie pomóc w problemie samotności.
Wręcz przeciwnie, w Pana sytuacji pierwszym krokiem byłoby dla mnie wspólne przyjrzenie się temu, dlaczego do tej pory nie udało się Panu wejść w relację. Sam fakt, że ma Pan 30 lat i nie miał Pan dotąd związku, nie mówi jeszcze, z czego to wynika. Przyczyny mogą być bardzo różne i u każdego człowieka wyglądać inaczej.
Możemy więc zacząć od bardzo konkretnych pytań:
- Czy ma Pan okazje do poznawania kobiet i z nich Pan nie korzysta?
- Czy próbuje Pan nawiązywać znajomości, ale trudno jest Panu przejść od rozmowy do randki?
- Czy pojawia się silny lęk przed odrzuceniem, oceną albo ośmieszeniem?
- Czy trudno jest Panu rozpoznać zainteresowanie drugiej osoby i odpowiedzieć na nie?
- Czy ma Pan przekonania na swój temat, które powodują wycofywanie się („nie mam szans”, „kobiety nie są mną zainteresowane”, „i tak mnie odrzuci”)?
- Czy problemem jest nieśmiałość, brak doświadczenia, trudność w komunikacji, niska samoocena, izolacja społeczna?
- A może przeciwnie - podejmuje Pan próby, ale powtarza się w nich jakiś określony schemat?
- Jak wyglądają Pana relacje z ludźmi poza sferą romantyczną?
To rozpoznanie jest moim zdaniem kluczowe, ponieważ dopiero kiedy wiemy, co konkretnie stoi na drodze do budowania relacji, możemy zastanowić się, co można zmienić.
Psychoterapia nie musi więc polegać wyłącznie na siedzeniu i rozmawianiu o przeszłości. W zależności od tego, co wspólnie rozpoznamy, może mieć również bardzo praktyczny wymiar. Można na przykład pracować nad lękiem przed inicjowaniem kontaktu, poczuciem własnej wartości, umiejętnością flirtowania i komunikowania zainteresowania, stawianiem pierwszych kroków, radzeniem sobie z odrzuceniem czy budowaniem bliższych relacji z ludźmi.
Można też wspólnie ustalić konkretne działania pomiędzy sesjami. Na przykład stopniowe zwiększanie liczby sytuacji, w których ma Pan możliwość poznawania nowych osób, korzystanie z aplikacji randkowych, naukę rozpoczynania rozmów, umawianie się na krótkie spotkania czy rozwijanie życia społecznego. Nie chodzi o to, żeby stworzyć z terapii „kurs podrywania”, tylko żeby to, co omawiamy podczas spotkania, przekładało się na rzeczywiste doświadczenia poza gabinetem.
I tutaj widzę ważną różnicę między obietnicą „terapia sprawi, że znajdzie Pan kobietę” a bardziej realistycznym celem: terapia może pomóc Panu zwiększyć szanse na zbudowanie relacji i usunąć lub zmniejszyć przeszkody, które dotychczas Pana przed tym powstrzymywały.
Być może okaże się, że potrzebna będzie praca nad czymś, co dzieje się wewnątrz Pana np. lękiem, przekonaniami o sobie, poczuciem bycia gorszym czy doświadczeniami z wcześniejszych relacji. Być może potrzebne będą bardziej behawioralne, konkretne ćwiczenia i stopniowe wychodzenie poza dotychczasowy sposób funkcjonowania. A być może jedno i drugie.
I jeszcze jedna rzecz: nie uważam, że jest dla Pana „za późno”. Rozumiem jednak, że może Pan mieć takie poczucie i nie chciałabym go banalizować. Jeśli przez wiele lat obserwował Pan innych ludzi wchodzących w związki, podczas gdy sam Pan tego doświadczenia nie miał, naturalne jest, że może pojawić się żal za tym, czego Panu brakowało. Tego czasu rzeczywiście nie da się cofnąć. Można natomiast spróbować sprawić, żeby kolejne lata wyglądały inaczej.
Warto natomiast zacząć od dokładnego przyjrzenia się temu, co sprawiło, że do tej pory nie udało się Panu stworzyć bliskiej relacji. Zrozumienie źródła i mechanizmu tego problemu może pomóc określić, jakie obszary warto dalej rozwijać i nad czym konkretnie można pracować w terapii.
I myślę, że warto docenić jeszcze jedną rzecz - po kilku wcześniejszych terapiach mógłby Pan przecież uznać, że „nic nie da się z tym zrobić” i całkowicie zrezygnować z szukania pomocy. Pan jednak nadal szuka rozwiązania. To jest dobry punkt wyjścia do pracy.