mgr Karolina Szeluga

Szanowna Pani,

To, co Pani opisuje, brzmi jak sytuacja, która trwa już od dłuższego czasu i musi być dla Pani bardzo obciążająca. Widzę też, że nie chodzi tylko o szkołę. Bardziej niepokojące jest to, że syn wycofał się z codziennego życia, odwrócił rytm dobowy, unika kontaktów poza internetem, nie chce planować przyszłości i odrzuca wszelkie propozycje pomocy.

To nie musi oznaczać depresji, ale z pewnością są to sygnały, których nie warto bagatelizować. Podobny obraz mogą dawać również silny lęk, wypalenie po przewlekłym stresie szkolnym, problemy adaptacyjne czy inne trudności psychiczne. Tego nie da się ocenić bez rozmowy ze specjalistą.

Jednocześnie rozumiem, dlaczego syn nie chce iść do psychologa. Dla wielu młodych ludzi wizyta kojarzy się z ocenianiem albo koniecznością opowiadania o sobie obcej osobie. Im większa presja ze strony rodziny, tym częściej pojawia się jeszcze większy opór.

Na tym etapie bardziej niż przekonywanie warto spróbować odbudować poczucie bezpieczeństwa i kontakt z synem. Zamiast pytać codziennie o szkołę czy pracę, można powiedzieć coś w rodzaju:

„Widzę, że od dłuższego czasu jest Ci ciężko. Nie chcę Cię zmuszać ani oceniać. Martwię się o Ciebie i zależy mi, żeby zrozumieć, co się z Tobą dzieje. Jeśli nie chcesz teraz rozmawiać, uszanuję to, ale kiedy będziesz gotowy, jestem obok.”

Takie komunikaty często otwierają więcej drzwi niż argumenty o obowiązkach.

Jeżeli chodzi o dokumenty ze szkoły, warto na razie nie robić z nich głównego tematu. Oczywiście dobrze byłoby je odebrać, ale obecnie wygląda na to, że problemem nie są same papiery, tylko to, że syn prawdopodobnie nie ma zasobów psychicznych, by zmierzyć się z sytuacją związaną ze szkołą.

Jeżeli syn nie zgadza się na pomoc, Pani sama również może skorzystać z konsultacji u psychologa. To nie oznacza, że „problem jest w Pani”. Specjalista pomoże ocenić sytuację, podpowie, jak rozmawiać z synem i jak reagować na jego zachowanie. Często właśnie od wsparcia rodzica zaczyna się późniejsza zgoda młodej osoby na własną terapię.

Jeżeli natomiast zauważy Pani, że syn przestaje dbać o podstawowe potrzeby, całkowicie izoluje się od ludzi, mówi o bezsensie życia, wspomina o śmierci lub pojawiają się jakiekolwiek sygnały, że może zrobić sobie krzywdę, nie należy czekać. W takiej sytuacji potrzebna jest pilna konsultacja psychiatryczna lub zgłoszenie się do najbliższego szpitala z oddziałem psychiatrycznym.

Najważniejsze jest to, aby syn nie został z tym sam. A Pani również nie powinna zostawać z tym sama. To bardzo trudna sytuacja dla rodzica i warto, aby miała Pani wsparcie niezależnie od tego, czy syn jest dziś gotowy je przyjąć.

Trzymam za Państwa kciuki. Z opisu wynika, że syn ma mamę, która nie szuka winnych, tylko sposobu, by go zrozumieć i pomóc. To dobry punkt wyjścia, nawet jeśli droga do zmiany będzie wymagała czasu.

Kiedy to czytam, nie myślę: "to jest dziwne". Myślę raczej: "to ma sens".

Mam wrażenie, że są dwa miejsca, w których naprawdę możesz być sobą. Jednym jest natura – las, morze, miejsca, gdzie nic od Ciebie nie chce. Drugim jest relacja z chłopakiem, w której czujesz się bezpiecznie. To są sytuacje, w których nie musisz walczyć o swoją wartość.

A potem pojawiają się rodzice i dzieje się coś zupełnie innego. Nagle ta pewna siebie kobieta znika, a pojawia się mała dziewczynka, która chce zostać zauważona i doceniona. To nie znaczy, że naprawdę stajesz się słabsza. To znaczy, że w tej relacji budzą się bardzo stare emocje.

Często jest tak, że choć jesteśmy dorośli, przy rodzicach wciąż nosimy w sobie tę część, która przez lata chciała usłyszeć: "Jesteś wystarczająca. Jestem z ciebie dumny." Jeśli tego brakowało albo było tego za mało, to nawet po wielu latach można nadal reagować bardzo podobnie.

Zatrzymałem się przy jednym zdaniu, które napisałaś: **"W obecności rodziców jestem zdesperowana i niedoceniana na każdym kroku."** Brzmi to tak, jakbyś nie tylko czuła się oceniana, ale też jakbyś bardzo pragnęła, żeby oni w końcu zobaczyli Cię taką, jaka jesteś. To jest bardzo ludzkie pragnienie.

I jednocześnie myślę o Twojej niezależności. Nie odbieram jej jako ucieczki od ludzi. Bardziej jako coś, co wypracowałaś, żeby mieć miejsce, w którym możesz odetchnąć. Samotność nie wydaje się dla Ciebie pustką. Jest miejscem, w którym odzyskujesz siebie.

Chciałbym Cię jednak delikatnie zaprosić do zastanowienia się nad jedną rzeczą. Kiedy mówisz, że najlepiej czujesz się sama, czy to jest:

* "lubię swoje towarzystwo", czy
* "tylko wtedy nikt mnie nie rani"?

To subtelna, ale bardzo ważna różnica.

Jest jeszcze coś, co zwróciło moją uwagę. Napisałaś, że przy chłopaku czujesz się normalnie. To sugeruje, że potrafisz budować bezpieczną więź. To dobra wiadomość, bo pokazuje, że nie każda bliska relacja wywołuje w Tobie ten lęk czy niepewność. To raczej coś, co uruchamia się w kontakcie z rodzicami.

Chciałbym Ci zadać jedno pytanie.

Kiedy jesteś z rodzicami i nagle czujesz się jak mała dziewczynka, co dzieje się tuż przed tym? Czy to są ich słowa, sposób, w jaki na Ciebie patrzą, krytyka, ignorowanie, a może coś jeszcze? Czasem właśnie w tych drobnych momentach kryje się odpowiedź na to, dlaczego ta zmiana jest aż tak silna.