Dzień dobry, borykam się z ciężkim problemem mitomanii. Od jakiegoś czasu uczęszczam na terapię w kt

Dzień dobry, borykam się z ciężkim problemem mitomanii. Od jakiegoś czasu uczęszczam na terapię w której niestety mój terapeuta nie do końca wie jak mi pomóc. Kłamię w wyniku strachu, gwałtownie, nieświadomie, propo głupot, a potem w to brnę i nie umiem tego powstrzymać. Czy są na to jakieś możliwe ruchy aby to powstrzymać?

6 odpowiedzi


Jeśli ma Pan/Pani poczucie, że obecny terapeuta „nie do końca wie, jak pomóc”, warto to bardzo wprost z nim omówić. Dobra terapia w takim obszarze zwykle opiera się na kilku filarach, między innymi na budowaniu bardzo bezpiecznej relacji, w której można zacząć mówić prawdę krok po kroku i uczyć się wytrzymywania lęku z tym związanego, na analizie sytuacji wyzwalających kłamstwo oraz emocji, które je poprzedzają, a także na pracy nad poczuciem własnej wartości i bardziej dojrzałymi sposobami radzenia sobie. Pomocne bywają nurty takie jak terapia poznawczo behawioralna, terapia schematów czy podejście integracyjne nastawione na pracę z wstydem i lękiem.

Szukasz psychologa?

Pierwsza sesja wprowadzająca za darmo z Terapia by ZnanyLekarz

Wypełnij formularz
Znajdź eksperta

Dzień dobry, jedynym możliwym ruchem, jaki można wykonać w takiej sytuacji jest próba wytrzymania lęku i powiedzenia głośno o prawdzie, którą się skrywa. Tylko w ten sposób będzie można sprawdzić, jaką moc ma lęk i co się za nim kryje. Warto pamiętać, że lęk nie kłamie - informuje nas o tym, czego bardzo byśmy pragnęli, tym samym ogromnie się tego bojąc.


Dzień dobry, warto rozważyć psychoterapię poznawczo-behawioralną, która pomoże dobrać odpowiednie techniki doraźne oraz pomoże ustalić skąd bierze się problem.


Mitomania zwykle nie wynika ze „złej woli”, tylko z lęku, potrzeby akceptacji lub uniknięcia oceny, więc to, co opisujesz, jest częstym mechanizmem obronnym. Najskuteczniej pracuje się z tym w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) lub schematów, gdzie krok po kroku analizuje się momenty poprzedzające kłamstwo i buduje nowe reakcje. Ważnym elementem jest nauczenie się „pauzy” — gdy pojawia się impuls, by coś powiedzieć, zatrzymujesz się na 2–3 sekundy, obserwujesz napięcie i wybierasz najprostsze możliwe zdanie zgodne z prawdą. Pomaga również zapisywanie sytuacji, w których kłamstwo się pojawiło: co je wywołało, jak się czułaś, czego bałaś się najbardziej — to pozwala odkryć emocjonalny „wyzwalacz”. Często pod kłamstwami stoi wstyd lub przekonanie „prawda jest niewystarczająca”, nad czym dobrze pracuje się w terapii schematów. Wiele osób z mitomanią korzysta też z ćwiczeń uważności (mindfulness), które zmniejszają automatyczne reakcje i uczą zauważania impulsu, zanim stanie się zachowaniem. Możesz powiedzieć terapeucie jasno, że chcesz pracować nad tym w sposób bardziej strukturalny — dobry specjalista powinien zaproponować konkretne techniki, nie tylko rozmowę. Pomaga również praktyka „mikroprawd”: celowo mówienie prawdy w prostych sytuacjach dnia codziennego, żeby wzmocnić nowy nawyk. Jeśli masz wrażenie, że terapeuta nie ma narzędzi, zmiana na CBT lub terapię schematów jest w pełni uzasadniona — to nie jest porażka, tylko zadbanie o siebie. Praca jest możliwa i skuteczna — najważniejsze, że masz świadomość problemu i chcesz go zatrzymać, a to jest połowa sukcesu.


Dzień dobry. Przede wszystkim chciałabym zwrócić uwagę na to, że dostrzega Pan swój problem, potrafi zauważyć, w jakich okolicznościach pojawia się kłamstwo, i szuka sposobów na zmianę. To ważny punkt wyjścia do pracy terapeutycznej. Rozumiem również, jak frustrujące może być poczucie, że wypowiada Pan nieprawdę niemal automatycznie, a później trudno się z niej wycofać, nawet kiedy ma Pan świadomość konsekwencji. Z psychologicznego punktu widzenia warto przyjrzeć się przede wszystkim funkcji, jaką pełni kłamstwo. Pisze Pan, że pojawia się ono pod wpływem strachu. Możliwe więc, że jest sposobem szybkiego poradzenia sobie z napięciem, uniknięcia oceny, konfliktu, odrzucenia lub poczucia wstydu. W takiej sytuacji nieprawdziwa odpowiedź może przynosić chwilową ulgę, ale później pojawia się konieczność podtrzymywania wcześniejszej wersji wydarzeń. W ten sposób powstaje błędne koło, które z czasem może stawać się coraz trudniejsze do przerwania. Warto zaznaczyć, że określenie „mitomania” bywa używane do opisywania uporczywego, nawykowego kłamania, ale samo w sobie nie wyjaśnia przyczyn zachowania. Dlatego istotne jest dokładne zrozumienie mechanizmu, zamiast skupiania się wyłącznie na etykiecie. Jednym z pierwszych kroków może być nauczenie się zatrzymywania automatycznej reakcji. Jeśli zauważa Pan, że w sytuacji stresowej natychmiast odpowiada nieprawdą, warto ćwiczyć krótką pauzę przed odpowiedzią. Może Pan korzystać ze zdań takich jak „Potrzebuję chwili, żeby się zastanowić”, „Nie wiem, jak teraz odpowiedzieć” albo „Wolałbym wrócić do tej rozmowy później”. Celem nie jest natychmiastowe wyeliminowanie wszystkich kłamstw, ale stworzenie przestrzeni pomiędzy pojawieniem się lęku a reakcją. Drugim ważnym elementem jest uczenie się prostowania nieprawdziwych informacji. Jeżeli zorientuje się Pan, że powiedział coś niezgodnego z prawdą, warto spróbować wrócić do rozmowy i powiedzieć: „Chciałbym sprostować to, co wcześniej powiedziałem. Przestraszyłem się i odpowiedziałem niezgodnie z prawdą”. Początkowo może to wywoływać duży dyskomfort, ale właśnie stopniowe uczenie się tolerowania tego napięcia może pomagać w zmianie utrwalonego zachowania. Zachęcałabym również do prowadzenia krótkich notatek. Po sytuacji, w której pojawiło się kłamstwo, warto zapisać, co je poprzedziło, czego Pan się obawiał, jakie emocje odczuwał, co powiedział i jakie były konsekwencje. Szczególnie istotne może być ustalenie, czy kłamstwa pojawiają się głównie w relacjach z bliskimi, w pracy, podczas konfliktów czy także w zupełnie neutralnych sytuacjach. Dzięki temu łatwiej będzie rozpoznać powtarzający się mechanizm. Jeżeli chodzi o terapię, warto otwarcie porozmawiać z terapeutą o poczuciu braku postępów i zapytać o konkretny plan pracy. Pomocne mogą być metody poznawczo behawioralne, ukierunkowane na rozpoznawanie automatycznych reakcji, pracę z lękiem, wstydem oraz stopniową zmianę zachowania. W zależności od przyczyn warto również rozważyć terapię schematów. Nie istnieje jednak jedna metoda, która byłaby skuteczna u każdej osoby z takim problemem. Jeśli terapeuta nie ma doświadczenia w pracy z podobnymi trudnościami, zasadne może być skorzystanie z dodatkowej konsultacji u innego specjalisty. Ważne jest również, aby podczas terapii nie ukrywać sytuacji, w których ponownie pojawiło się kłamstwo, nawet jeśli odczuwa Pan z tego powodu wstyd. To właśnie takie momenty mogą dostarczać najwięcej informacji o mechanizmie problemu. Jeśli zauważa Pan, że zdarza się Panu mówić nieprawdę również terapeucie, warto potraktować to jako materiał do wspólnej pracy, a nie powód do rezygnacji z leczenia. Chciałabym też podkreślić, że zmiana takiego sposobu reagowania jest możliwa, choć może wymagać czasu i systematycznych ćwiczeń. Nie musi Pan od razu potrafić mówić prawdy w każdej trudnej sytuacji. Na początku sukcesem może być samo zauważenie impulsu, później zatrzymanie się przed odpowiedzią, a następnie coraz częstsze wybieranie szczerości pomimo lęku. Na koniec chciałabym zapytać o jedną istotną rzecz. Kiedy mówi Pan, że kłamie nieświadomie, czy ma Pan na myśli to, że wypowiada nieprawdę automatycznie, zanim zdąży się zastanowić, ale później wie Pan, co było prawdą? Czy zdarza się również, że sam zaczyna Pan wierzyć w wymyślone historie i ma trudność z odróżnieniem ich od rzeczywistych wydarzeń? To ważne rozróżnienie, które może pomóc w dobraniu odpowiedniego kierunku dalszej pomocy.


Dzień dobry. Jako psycholożka powiedziałabym, że to, co Pani/Pan opisuje jako „mitomanię”, warto potraktować nie jako cechę charakteru typu „jestem kłamcą”, tylko jako utrwalony sposób reagowania na lęk, wstyd albo przewidywaną reakcję drugiej osoby. Bardzo ważne jest to zdanie: „kłamię ze strachu, gwałtownie, o głupoty, a potem w to brnę”. To sugeruje mechanizm: napięcie → szybka odpowiedź niezgodna z prawdą → chwilowa ulga → lęk przed zdemaskowaniem → kolejne kłamstwo → jeszcze większy wstyd i stres. I właśnie ten łańcuch można przerwać. Nie zakładałabym też, że dzieje się to „nieświadomie” w sensie całkowitego braku kontroli. Częściej jest to reakcja automatyczna i bardzo szybka, zanim zdąży się uruchomić refleksja. To dobra wiadomość, bo nad automatyzmem można pracować. Co można robić konkretnie? Najbardziej praktyczne byłoby wprowadzenie zasady: nie odpowiadam natychmiast w sytuacji, w której czuję napięcie. Może Pani/Pan nauczyć się kilku zdań zastępczych: „Muszę się chwilę zastanowić.” „Nie pamiętam dokładnie.” „Nie chcę teraz odpowiadać pochopnie.” „Sprawdzę i wrócę do tego.” To daje kilka sekund na przerwanie automatu. Druga bardzo ważna rzecz to korygowanie kłamstwa możliwie szybko, zanim urośnie. Na przykład: „Powiedziałam/em przed chwilą coś niezgodnego z prawdą. Zestresowałam/em się i odpowiedziałam/em automatycznie. Prawda jest taka, że…” To na początku może być bardzo trudne i zawstydzające, ale właśnie ono uczy mózg, że prawdę można powiedzieć nawet po błędzie i świat się od tego nie kończy. Nie trzeba budować kolejnej historii, żeby obronić poprzednią. Proszę zacząć obserwować, przed czym konkretnie chroni Panią/Pana kłamstwo Przez 2–3 tygodnie warto zapisywać tylko kilka rzeczy: - co się wydarzyło tuż przed kłamstwem; - czego się Pani/Pan bał; - co zostało powiedziane; - jaką ulgę dało kłamstwo; - co mogło zostać powiedziane zamiast niego. Często pojawia się powtarzający motyw: „boję się, że ktoś się zezłości” „boję się, że wyjdę na głupią/głupiego” „boję się odrzucenia” „boję się kary” „nie chcę rozczarować”. Wtedy problemem nie jest już samo kłamstwo, tylko lęk przed konsekwencją prawdy. W terapii warto pracować właśnie nad tym Jeżeli obecny terapeuta mówi wprost, że nie wie, jak Pani/Panu pomóc, to nie znaczy, że terapia nie ma sensu. Może po prostu ten problem wymaga innego doświadczenia klinicznego. Szukalabym terapeuty, który pracuje z: CBT, terapią schematów, DBT lub podejściem integratywnym, szczególnie w obszarach lęku, wstydu, impulsywności i unikania. CBT może pomóc przerwać automat: lęk → kłamstwo. Terapia schematów może pomóc zrozumieć, skąd bierze się potrzeba ukrywania prawdy — np. ze strachu przed krytyką, karą, odrzuceniem albo poczuciem, że prawdziwa wersja siebie jest „niewystarczająca”. DBT może być pomocne, jeśli reakcje są bardzo gwałtowne i impulsywne. Czy istnieją leki? Nie ma leku „na kłamanie”. Jeżeli jednak za tym zachowaniem stoją silny lęk, depresja, ADHD, impulsywność albo inne trudności psychiatryczne, ich leczenie może pośrednio bardzo pomóc. Wtedy warto rozważyć konsultację psychiatryczną. Jedna rzecz jest szczególnie ważna Jeżeli zdarza się, że Pani/Pan naprawdę zaczyna wierzyć we własne historie, ma trudność z odróżnieniem faktów od tego, co zostało opowiedziane, ma luki pamięci albo bardzo zmienione poczucie rzeczywistości, wtedy potrzebna jest dokładniejsza diagnostyka psychologiczna i psychiatryczna. To już nie jest tylko kwestia nawykowego mijania się z prawdą. W ZESPOLE EMITBERG pracujemy z lękiem, impulsywnością, wstydem, schematami unikania, trudnościami w relacjach i zachowaniami, które pacjent sam ocenia jako automatyczne lub przymusowe. Prowadzimy konsultacje stacjonarne i online. Jako psycholożka zaczęłabym tutaj od dokładnego rozpisania kilku konkretnych sytuacji, w których pojawia się kłamstwo, żeby znaleźć moment, w którym można odzyskać kontrolę nad reakcją. Na Instagramie EMITBERG będziemy również omawiać tematy dotyczące kłamstwa kompulsywnego, wstydu, lęku przed konsekwencjami prawdy i odbudowywania zaufania w relacjach. Najważniejsze: nie trzeba nauczyć się „nigdy więcej nie skłamać”. Pierwszym celem jest nauczyć się zauważać impuls sekundę wcześniej, a jeśli kłamstwo już padło — zatrzymać je na pierwszym zdaniu zamiast budować całą kolejną historię.

Wszystkie treści, w szczególności pytania i odpowiedzi, dotyczące tematyki medycznej mają charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie mogą zastąpić diagnozy medycznej.