Szanowni Państwo, chciałabym uzyskać informację dotyczącą standardów postępowania psychologa w poni
Szanowni Państwo, chciałabym uzyskać informację dotyczącą standardów postępowania psychologa w poniższej sytuacji. Byłam w kontakcie z psychologiem, który wcześniej prywatnie sugerował pomoc przy moich trudnościach (lęki, napady paniki, doświadczenie DDA), a następnie zaprosił mnie do gabinetu już odpłatnie. Po pewnym czasie ta relacja zaczęła mieszać się z prywatnymi komunikatami, komentarzami oraz wywieraniem nacisku, co powodowało u mnie duży lęk i poczucie zależności. Ja w tamtym momencie byłam w kryzysie emocjonalnym. Dziś, z większą świadomością, zastanawiam się czy sposób, w jaki ta relacja została poprowadzona, był zgodny ze standardami etycznymi. Chciałabym zapytać: 1. Czy psycholog może najpierw nawiązywać kontakt prywatnie, sugerując wsparcie, a dopiero później zapraszać odpłatnie do gabinetu? 2. Czy w relacji terapeutycznej psycholog powinien komentować sytuacje osobiste pacjenta i sugerować zagrożenia ze strony osób trzecich, gdy pacjent jest w stanie lęku? 3. Czy psycholog ma obowiązek jasno oddzielać relację zawodową od prywatnej oraz nie wykorzystywać zależności emocjonalnej pacjenta? 4. Czy istnieje możliwość konsultacji tej sytuacji pod kątem etyki zawodowej? Nie oczekuję oceny osoby, chodzi mi jedynie o wyjaśnienie standardów, abym mogła zrozumieć swoje doświadczenie i zachować spokój wobec przeszłej sytuacji.
5 odpowiedzi
Dzień dobry, prowadząc klienta bezpłatnie nie powinno się przechodzić na prywatną praktykę lekarską. Pomimo iż posiadamy kodeks etyczny, nie każdy go preferuje i używa zgodnie ze standardami. Jeśli Pani chodziła do psychologa to nie miał prawa diagnostyki, chyba że używał tylko testów psychologicznych. Odpowiadając na pozostałe pytania każdy psychoterapeuta pracuje w inny sposób bo przeszedł inną szkołę psychoterapii i pracuje według wytycznych, których został nauczony. Pozdrawiam i życzę samych owocnych wspomnień z psychoterapii lub spotkań z psychologiem.
To, co opisujesz, rzeczywiście brzmi jak sytuacja, w której doszło do naruszenia granic zawodowych. Psycholog nie powinien zaczynać relacji od prywatnych kontaktów czy prywatnych sugestii pomocy, a potem przechodzić na grunt odpłatnej terapii. Takie przejście z relacji „prywatnej” do zawodowej jest w etyce uznawane za podwójną relację i po prostu nie jest dobrą praktyką. Nie służy to pacjentowi, bo wprowadza niejasność i poczucie zależności. Jeśli w trakcie spotkań pojawiały się prywatne komentarze, naciski czy wprowadzanie dodatkowego lęku poprzez sugerowanie zagrożeń, to też nie mieści się w standardach pracy. Psycholog powinien pomagać w regulowaniu emocji, a nie je podbijać; być neutralny i stabilny, a nie wpływać na pacjenta swoją prywatną narracją. Zwłaszcza gdy ktoś jest w kryzysie, odpowiedzialność specjalisty za jasną komunikację i spokojne prowadzenie jest jeszcze większa. Granice między relacją zawodową a osobistą powinny być bardzo wyraźne. Psycholog ma obowiązek ich pilnować, nie angażować się prywatnie, nie mieszać ról i nie wykorzystywać naturalnej zależności, jaka powstaje w terapii. Jeśli zaczęło się to mieszać, to już samo w sobie jest sygnałem, że standardy nie były dobrze zachowane. Co do konsultacji — jak najbardziej jest taka możliwość. Możesz zgłosić sytuację do komisji etyki psychologicznej lub psychoterapeutycznej, zależnie od tego, do jakiego zawodu należała ta osoba. Możesz też porozmawiać o tym z innym psychologiem, który spojrzy na całość z perspektywy etycznej i pomoże Ci uporządkować, co w tej relacji działo się nieprawidłowo.
Szanowna Pani, Rozumiem, że zależy Pani na wyjaśnieniu obowiązujących standardów pracy psychologa, a nie na ocenie konkretnej osoby. Poniżej kilka ogólnych zasad wynikających z etyki zawodowej psychologów oraz dobrej praktyki klinicznej. 1. Zgodnie ze standardami etycznymi, psycholog powinien unikać tzw. relacji podwójnych, czyli sytuacji, w których relacja zawodowa miesza się z relacją prywatną. Dopuszczalne jest udzielenie ogólnej informacji o możliwości skorzystania z pomocy psychologicznej, natomiast nawiązanie kontaktu o charakterze prywatnym, a następnie przejście do relacji odpłatnej, wymaga szczególnej ostrożności, jasnego określenia granic oraz pełnej transparentności. W praktyce zaleca się, aby relacja terapeutyczna była od początku jasno zdefiniowana jako profesjonalna aby uniknąć zaburzeń w procesie terapeutycznym. 2. W relacji terapeutycznej psycholog powinien zachować neutralność oraz szczególną wrażliwość na stan emocjonalny pacjenta. Komentowanie sytuacji osobistych pacjenta lub sugerowanie zagrożeń ze strony osób trzecich powinno odbywać się wyłącznie wtedy, gdy jest to uzasadnione klinicznie, oparte na faktach i służy dobru pacjenta. W przypadku osób w stanie nasilonego lęku psycholog ma obowiązek unikać komunikatów, które mogą wzmacniać poczucie zagrożenia, zależności lub destabilizacji emocjonalnej. 3. Jednym z podstawowych obowiązków psychologa jest jasne oddzielenie relacji zawodowej od prywatnej oraz ochrona pacjenta przed wykorzystaniem nierównowagi sił, jaka naturalnie występuje w relacji pomocowej. Kodeksy etyczne jednoznacznie wskazują, że psycholog nie powinien wykorzystywać zależności emocjonalnej, zaufania ani trudnej sytuacji życiowej pacjenta dla własnych celów, niezależnie od ich charakteru. 4. Tak, istnieje możliwość skonsultowania opisanej sytuacji pod kątem etyki zawodowej. Można to zrobić m.in. poprzez: - konsultację z innym psychologiem lub superwizorem, - kontakt z komisją etyki właściwego towarzystwa psychologicznego, - zasięgnięcie informacji w Polskim Towarzystwie Psychologicznym lub innym stowarzyszeniu zawodowym, jeśli dana osoba jest jego członkiem. Takie działanie ma na celu przede wszystkim ochronę pacjentów oraz wyjaśnianie standardów, a nie ocenę czy karanie konkretnych osób. Pani refleksja i potrzeba zrozumienia własnego doświadczenia są w pełni zrozumiałe. Zadawanie pytań o granice, etykę i standardy jest ważnym elementem dbania o własne bezpieczeństwo psychiczne. Mam nadzieję, że byłem w stanie rozwiać pewne wątpliwości oraz moja wypowiedź okazała się pomocna. Z wyrazami szacunku, Michał Czajka
Szanowna Pani, dziękuję za jasne i spokojne opisanie sytuacji. Poniżej odpowiadam wyłącznie w odniesieniu do standardów etycznych i zawodowych psychologa, bez oceniania konkretnych osób. 1. Kontakt prywatny a późniejsza terapia odpłatna Co do zasady nie jest zalecane, aby psycholog najpierw wchodził w relację prywatną o charakterze wspierającym, a dopiero później proponował terapię odpłatną. Standardy etyczne podkreślają konieczność unikania relacji mieszanych (dualnych), ponieważ mogą one zaburzać granice, zwiększać zależność i utrudniać dobrowolność decyzji pacjenta. Dopuszczalne są jedynie jasne, krótkie informacje o możliwości skorzystania z pomocy, bez wchodzenia w proces wsparcia poza kontraktem terapeutycznym. 2. Komentowanie sytuacji osobistej i sugerowanie zagrożeń Psycholog powinien zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza gdy pacjent znajduje się w stanie lęku lub kryzysu. Sugerowanie zagrożeń ze strony osób trzecich, interpretowanie ich intencji lub wzmacnianie poczucia niebezpieczeństwa nie jest zgodne z dobrą praktyką, jeśli nie służy stabilizacji pacjenta i nie jest oparte na rzetelnej pracy terapeutycznej. Priorytetem jest obniżanie lęku i wzmacnianie autonomii, a nie pogłębianie zależności czy niepokoju. 3. Oddzielenie relacji zawodowej od prywatnej Tak – psycholog ma obowiązek jasno oddzielać relację zawodową od prywatnej. Kodeksy etyczne jednoznacznie wskazują, że: psycholog nie powinien wchodzić w niejasne, prywatne kontakty z pacjentem, nie wolno wykorzystywać zależności emocjonalnej, szczególnie u osoby w kryzysie, granice relacji są odpowiedzialnością specjalisty, nie pacjenta. To psycholog odpowiada za strukturę, bezpieczeństwo i przejrzystość relacji. 4. Konsultacja etyczna Tak, istnieje możliwość konsultacji takiej sytuacji pod kątem etycznym. Można to zrobić m.in. poprzez: konsultację z innym doświadczonym psychologiem lub psychoterapeutą, zwrócenie się do komisji etyki przy odpowiednim towarzystwie zawodowym (np. PTP, PTPsych, jeśli psycholog jest ich członkiem), konsultację prawną – jeśli pojawiają się wątpliwości dotyczące naruszenia granic. Nie musi to oznaczać składania skargi – często służy zrozumieniu własnego doświadczenia i domknięciu trudnej sytuacji. Pokażę tę sytuację z perspektywy psychodynamicznej, czyli w języku relacji, nieświadomych procesów i odpowiedzialności terapeuty. 1. Nierozpoznany i nieopracowany transfer W stanie lęku, kryzysu i doświadczeń DDA pacjent naturalnie uruchamia silny transfer: potrzebę oparcia, bezpieczeństwa, wyjątkowości, czasem ratunku. W psychoterapii psychodynamicznej to zjawisko jest oczekiwane, ale musi być rozpoznane i utrzymane w ramach. Jeżeli psycholog wchodzi najpierw w kontakt prywatny, a potem terapeutyczny, transfer zostaje uruchomiony poza settingiem i bez struktury. Pacjent nie ma wtedy ochrony ramy terapeutycznej, a relacja zaczyna być przeżywana jako osobista, a nie robocza. 2. Zatarcie granic = wzrost lęku i zależności W psychodynamicznym rozumieniu granice terapeutyczne nie są formalnością, tylko funkcją regulującą lęk. Gdy granice się mieszają: pacjent traci orientację, „kim jest dla terapeuty”, wzrasta lęk separacyjny, pojawia się zależność i poczucie zagrożenia. To dokładnie odpowiada temu, co Pani opisuje: nasilenie lęku, poczucie bycia pod wpływem, brak poczucia bezpieczeństwa. 3. Kontrtransfer terapeuty Z perspektywy psychodynamicznej kluczowe pytanie brzmi nie: „co było z pacjentem?”, ale: „co działo się w terapeucie?” Prywatne komunikaty, nacisk, komentarze i sugestie zagrożeń mogą świadczyć o: nierozpoznanym kontrtransferze (np. potrzebie bycia ważnym, ratownikiem, jedynym źródłem bezpieczeństwa), trudności terapeuty z utrzymaniem neutralności i pozycji refleksyjnej. To nie jest odpowiedzialność pacjenta. To zadanie terapeuty, by swój kontrtransfer rozpoznawać i superwizować. 4. Sugerowanie zagrożeń – działanie przeciwko funkcji terapii W psychodynamicznej terapii, szczególnie przy lęku, terapeuta: pomaga pacjentowi myśleć, a nie narzuca interpretacje, wzmacnia ego, a nie podsyca niepokój. Sugerowanie zagrożeń osobowych w stanie silnego lęku może: wzmacniać projekcje, pogłębiać rozszczepienia („ja bezradna – inni zagrażający”), utrwalać zależność od terapeuty jako „jedynego bezpiecznego obiektu”. To jest antyterapeutyczne z punktu widzenia psychodynamicznego. 5. Co to znaczy dla Pani doświadczenia Psychodynamicznie można powiedzieć tak: Pani nie „przeżyła czegoś za mocno”. Pani system lękowy zareagował adekwatnie na relację, która przestała pełnić funkcję kontenerującą. Lęk był sygnałem, że: rama się rozpada, relacja przestaje być bezpiecznym miejscem do pracy, odpowiedzialność została nieświadomie przeniesiona na Panią. 6. Znaczenie dzisiejszej refleksji To, że dziś Pani pyta o standardy, oznacza: osłabienie transferowej zależności, odzyskiwanie funkcji refleksyjnej, powrót do pozycji podmiotowej. W języku psychodynamicznym: ego odzyskuje zdolność do myślenia o relacji, zamiast bycia w niej uwięzionym. Jeśli chce Pani, w kolejnym kroku mogę: pomóc „odwiązać” tę relację na poziomie wewnętrznym, pokazać, jak wygląda prawidłowo prowadzony setting psychodynamiczny, albo pomóc nazwać to doświadczenie w sposób, który domyka je emocjonalnie, a nie tylko intelektualnie. To, co Pani robi, jest bardzo dojrzałym ruchem. Na koniec chcę podkreślić: to, że dziś zadaje Pani te pytania, świadczy o odzyskiwaniu sprawczości i zdrowych granic. Pani potrzeba zrozumienia i spokoju jest w pełni uzasadniona. Jeśli będzie Pani chciała, mogę pomóc: uporządkować to doświadczenie z perspektywy psychologicznej, wskazać, jak wygląda prawidłowy kontrakt terapeutyczny, albo pomóc przygotować się do ewentualnej konsultacji etycznej. Z wyrazami szacunku mgr Bartosz Stawikowski
Dzień dobry. Jako psycholożka powiedziałabym, że opisuje Pani sytuację, która może budzić istotne wątpliwości etyczne, ale nie da się na podstawie samego opisu uczciwie stwierdzić, że konkretny psycholog naruszył zasady etyki. Do takiej oceny potrzebne byłyby m.in. charakter wcześniejszej prywatnej relacji, ustalenia dotyczące późniejszej współpracy, korespondencja, sposób pobierania opłat i kontekst wypowiedzi psychologa. Kodeks Etyczny Psychologa PTP bardzo mocno podkreśla dobro odbiorcy, jego autonomię, unikanie szkody, przejrzystość relacji i konfliktów ról. Psycholog powinien także jasno określić cel, charakter i zasady prowadzonej pomocy oraz zawrzeć z klientem odpowiedni kontrakt. Gov.pl 1. Czy psycholog może najpierw kontaktować się prywatnie, a potem zaprosić odpłatnie do gabinetu? Samo to nie jest automatycznie naruszeniem etycznym. Można sobie wyobrazić sytuację, w której psycholog prywatnie mówi komuś: „widzę, że jest Pani trudno, może warto skorzystać z profesjonalnej pomocy”, a później osoba dobrowolnie umawia się na konsultację. Znaczenie ma jednak wcześniejsza relacja. Jeżeli powstała już bliskość emocjonalna, zależność, szczególne zaufanie albo inna prywatna więź, podjęcie następnie płatnej relacji profesjonalnej może stworzyć konflikt ról. Kodeks PTP wskazuje, że psycholog powinien być wyczulony na takie konflikty i unikać działań zawodowych wobec osób bliskich emocjonalnie, jeżeli może to wpływać na jakość pracy. Gov.pl 2. Czy psycholog może komentować życie osobiste i mówić o zagrożeniach ze strony innych ludzi? Psycholog może omawiać relacje pacjenta, ponieważ często są one częścią terapii. Może również zwrócić uwagę na realne zagrożenie, np. przemoc czy wykorzystanie. Nie powinien jednak przedstawiać niezweryfikowanych przypuszczeń jako faktów ani budować u osoby lękowej przekonania, że ktoś jej zagraża, jeżeli nie ma ku temu odpowiednich podstaw. Kodeks wymaga od psychologa bezstronności, praktyki opartej na wiedzy oraz przewidywania możliwych szkód i nadmiernego obciążenia psychicznego klienta. Gov.pl Szczególnie u osoby z napadami paniki czy nasilonym lękiem sposób przekazywania takich interpretacji ma ogromne znaczenie. Prawidłowo można powiedzieć: „sprawdźmy, czy istnieją rzeczywiste przesłanki do obawy”, zamiast: „ta osoba na pewno stanowi dla Pani zagrożenie”, jeśli nie można tego rzetelnie ustalić. 3. Czy psycholog powinien oddzielać rolę zawodową od prywatnej i nie wykorzystywać zależności pacjenta? Zdecydowanie tak co do zasady. Nie oznacza to zakazu każdej wiadomości poza sesją — czasami kontakt organizacyjny lub uzgodnione wsparcie między spotkaniami jest częścią kontraktu. Klient powinien jednak wiedzieć, kiedy psycholog występuje jako profesjonalista, jakie są zasady kontaktu i za co płaci. Kodeks wskazuje, że psycholog ma wzmacniać autonomię klienta również w relacji z samym psychologiem, nie przyjmować wobec niego pozycji dominacji i nie wykorzystywać wiedzy zdobytej w pracy do innych celów. W dłuższej współpracy powinien istnieć jasny kontrakt obejmujący m.in. cel, metody i zakres działań. Gov.pl Układ, w którym specjalista jednocześnie zwiększa poczucie zagrożenia, staje się głównym źródłem uspokojenia i pobiera pieniądze za podtrzymywaną relację, wymagałby szczególnie uważnej niezależnej oceny. 4. Czy można taką sytuację skonsultować pod kątem etycznym? Tak. I uważam, że przy Pani wątpliwościach jest to rozsądne. Najpierw można przeprowadzić niezależną konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą niezwiązanym z tamtą osobą, przedstawiając chronologię, wiadomości, zasady płatności i ewentualny kontrakt. Nie chodzi wtedy o „wydanie wyroku”, lecz o oddzielenie normalnych elementów procesu terapeutycznego od potencjalnego przekraczania granic. Jeżeli wątpliwości pozostaną, Rzecznik Praw Pacjenta wprost wskazuje Polskie Towarzystwo Psychologiczne jako miejsce, do którego można kierować sprawy dotyczące m.in. nieetycznego zachowania psychologa, naruszania granic relacji profesjonalnej i wykorzystywania zależności klienta; w przypadku pracy w placówce można również zwrócić się do jej kierownictwa. Gov.pl Warto teraz nie kasować korespondencji. Zachowałabym wiadomości, potwierdzenia płatności, dokumentację wizyt oraz stworzyła prostą chronologię: kiedy rozpoczął się kontakt prywatny, kiedy pojawiły się odpłatne wizyty, jakie były ustalone zasady, które wypowiedzi wywołały szczególny lęk i jak zmieniało się Pani funkcjonowanie. To daje niezależnemu specjaliście znacznie bardziej obiektywny materiał niż samo wspomnienie relacji po czasie. Istotne jest również rozróżnienie między trudną terapią a terapią szkodliwą. Dobry terapeuta może czasem powiedzieć coś, co jest bolesne, skonfrontować pacjenta albo pracować bezpośrednio z jego lękiem. Sama chwilowa intensyfikacja emocji nie dowodzi naruszenia etyki. Kluczowe pytanie brzmi, czy działania miały uzasadniony cel terapeutyczny, były transparentne, respektowały Pani autonomię i ostatecznie miały zwiększać Pani samodzielność — czy przeciwnie, relacja stawała się coraz bardziej niejasna i zależnościowa. W ZESPOLE EMITBERG możemy przeprowadzić taką niezależną konsultację stacjonarnie lub online. Możemy pomóc uporządkować przebieg relacji, przeanalizować granice zawodowe, kontrakt i konsekwencje psychologiczne tego doświadczenia. Nie zastępujemy jednak organu dyscyplinarnego i nie wydajemy formalnego orzeczenia o winie konkretnej osoby. Na Instagramie EMITBERG będziemy również omawiać kwestie etyki psychologa i psychoterapeuty, relacji podwójnych, zależności emocjonalnej od terapeuty, kontaktu poza sesjami oraz tego, po czym poznać zdrowe granice w psychoterapii. Najważniejsze kryterium można ująć bardzo prosto: profesjonalna relacja terapeutyczna powinna z czasem wzmacniać Pani autonomię i poczucie sprawczości, a nie opierać się na niejasności, strachu przed terapeutą lub rosnącej potrzebie jego obecności jako jedynego źródła bezpieczeństwa.
Podobne pytania
- Dzień dobry, mam takiego kolege, który mieszka 6 km od mojej rodzimej miejscowości. Za każdym razem
Witam serdecznie. Stanęła przed mną Ciężka sytuacja. Mam w weekend urodziny i mąż zabiera mnie na w
Dzien dobry!! Jestem samotną matką niepełnosprawnego synka który jest fizycznie i umysłowo chory, k
Mój partner ogląda porno i się masturbuje nie chce się kochać bo twierdzi że to przez nasze kłótnie
Dzień dobry chciala bym porozmawiać co robić mam przyjaciela co oby dwoje cos czujemy do siebie , ni
Wciąż szukasz odpowiedzi? Zadaj nowe pytanie
Wszystkie treści, w szczególności pytania i odpowiedzi, dotyczące tematyki medycznej mają charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie mogą zastąpić diagnozy medycznej.


