mgr Bartosz Paweł Stawikowski

To bardzo zrozumiałe pytanie – i dobrze, że je zadajesz. Silne wybuchy złości po zabraniu telefonu nie oznaczają automatycznie uzależnienia, ale są ważnym sygnałem, że dla dziecka ekran pełni dziś bardzo istotną funkcję.

U dzieci w tym wieku telefon i gry często służą:
regulowaniu emocji (rozładowaniu napięcia, złości, frustracji),
ucieczce od trudnych uczuć lub problemów szkolnych,
podtrzymywaniu relacji rówieśniczych,
dawaniu poczucia kontroli i kompetencji.

Gdy ekran jest nagle odbierany, dziecko traci swoje główne narzędzie radzenia sobie, a wtedy reakcja może być bardzo gwałtowna – nawet jeśli nie ma jeszcze klasycznego uzależnienia.

Kiedy mówimy o poważniejszym problemie?
Warto zwrócić uwagę, czy oprócz złości pojawiają się też:
utrata kontroli nad czasem grania,
trudność z przerwaniem mimo ustaleń,
zaniedbywanie szkoły, snu, relacji,
granie jako jedyny sposób poprawy nastroju,
kłamstwa i ukrywanie aktywności,
bardzo silne objawy emocjonalne po odcięciu (panika, agresja, rozpacz).

Im więcej z tych elementów występuje, tym bardziej to obszar do profesjonalnej konsultacji, a nie tylko „kwestia wychowawcza”.

Czego NIE robić na początku
nie traktować tego wyłącznie jako złego zachowania,
nie wprowadzać nagłych, drastycznych zakazów bez wsparcia,
nie skupiać się tylko na czasie przed ekranem, pomijając emocje dziecka.

Gdzie się zgłosić po pomoc? Najlepszą ścieżką jest:
psycholog dziecięcy lub psychoterapeuta dzieci i młodzieży
– oceni funkcję grania i poziom ryzyka,
w razie potrzeby poradnia zdrowia psychicznego dla dzieci i młodzieży
(także w ramach NFZ),
jeśli problem jest nasilony – ośrodki pracujące z problemowym używaniem internetu i gier (często przy poradniach lub fundacjach).

Bardzo często praca dotyczy nie tylko dziecka, ale całej rodziny – zasad, komunikacji i sposobów radzenia sobie z emocjami.

Trzymam kciuki

Szanowna Pani,

dziękuję za jasne i spokojne opisanie sytuacji. Poniżej odpowiadam wyłącznie w odniesieniu do standardów etycznych i zawodowych psychologa, bez oceniania konkretnych osób.

1. Kontakt prywatny a późniejsza terapia odpłatna
Co do zasady nie jest zalecane, aby psycholog najpierw wchodził w relację prywatną o charakterze wspierającym, a dopiero później proponował terapię odpłatną.
Standardy etyczne podkreślają konieczność unikania relacji mieszanych (dualnych), ponieważ mogą one zaburzać granice, zwiększać zależność i utrudniać dobrowolność decyzji pacjenta.
Dopuszczalne są jedynie jasne, krótkie informacje o możliwości skorzystania z pomocy, bez wchodzenia w proces wsparcia poza kontraktem terapeutycznym.

2. Komentowanie sytuacji osobistej i sugerowanie zagrożeń
Psycholog powinien zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza gdy pacjent znajduje się w stanie lęku lub kryzysu.
Sugerowanie zagrożeń ze strony osób trzecich, interpretowanie ich intencji lub wzmacnianie poczucia niebezpieczeństwa nie jest zgodne z dobrą praktyką, jeśli nie służy stabilizacji pacjenta i nie jest oparte na rzetelnej pracy terapeutycznej.
Priorytetem jest obniżanie lęku i wzmacnianie autonomii, a nie pogłębianie zależności czy niepokoju.

3. Oddzielenie relacji zawodowej od prywatnej
Tak – psycholog ma obowiązek jasno oddzielać relację zawodową od prywatnej.
Kodeksy etyczne jednoznacznie wskazują, że:
psycholog nie powinien wchodzić w niejasne, prywatne kontakty z pacjentem,
nie wolno wykorzystywać zależności emocjonalnej, szczególnie u osoby w kryzysie,
granice relacji są odpowiedzialnością specjalisty, nie pacjenta.
To psycholog odpowiada za strukturę, bezpieczeństwo i przejrzystość relacji.

4. Konsultacja etyczna
Tak, istnieje możliwość konsultacji takiej sytuacji pod kątem etycznym.
Można to zrobić m.in. poprzez:
konsultację z innym doświadczonym psychologiem lub psychoterapeutą,
zwrócenie się do komisji etyki przy odpowiednim towarzystwie zawodowym (np. PTP, PTPsych, jeśli psycholog jest ich członkiem),
konsultację prawną – jeśli pojawiają się wątpliwości dotyczące naruszenia granic.

Nie musi to oznaczać składania skargi – często służy zrozumieniu własnego doświadczenia i domknięciu trudnej sytuacji.

Pokażę tę sytuację z perspektywy psychodynamicznej, czyli w języku relacji, nieświadomych procesów i odpowiedzialności terapeuty.

1. Nierozpoznany i nieopracowany transfer
W stanie lęku, kryzysu i doświadczeń DDA pacjent naturalnie uruchamia silny transfer: potrzebę oparcia, bezpieczeństwa, wyjątkowości, czasem ratunku.
W psychoterapii psychodynamicznej to zjawisko jest oczekiwane, ale musi być rozpoznane i utrzymane w ramach.
Jeżeli psycholog wchodzi najpierw w kontakt prywatny, a potem terapeutyczny, transfer zostaje uruchomiony poza settingiem i bez struktury. Pacjent nie ma wtedy ochrony ramy terapeutycznej, a relacja zaczyna być przeżywana jako osobista, a nie robocza.

2. Zatarcie granic = wzrost lęku i zależności
W psychodynamicznym rozumieniu granice terapeutyczne nie są formalnością, tylko funkcją regulującą lęk.
Gdy granice się mieszają:
pacjent traci orientację, „kim jest dla terapeuty”,
wzrasta lęk separacyjny,
pojawia się zależność i poczucie zagrożenia.
To dokładnie odpowiada temu, co Pani opisuje: nasilenie lęku, poczucie bycia pod wpływem, brak poczucia bezpieczeństwa.

3. Kontrtransfer terapeuty
Z perspektywy psychodynamicznej kluczowe pytanie brzmi nie: „co było z pacjentem?”, ale:
„co działo się w terapeucie?”
Prywatne komunikaty, nacisk, komentarze i sugestie zagrożeń mogą świadczyć o:
nierozpoznanym kontrtransferze (np. potrzebie bycia ważnym, ratownikiem, jedynym źródłem bezpieczeństwa),
trudności terapeuty z utrzymaniem neutralności i pozycji refleksyjnej.
To nie jest odpowiedzialność pacjenta. To zadanie terapeuty, by swój kontrtransfer rozpoznawać i superwizować.

4. Sugerowanie zagrożeń – działanie przeciwko funkcji terapii
W psychodynamicznej terapii, szczególnie przy lęku, terapeuta:
pomaga pacjentowi myśleć, a nie narzuca interpretacje,
wzmacnia ego, a nie podsyca niepokój.

Sugerowanie zagrożeń osobowych w stanie silnego lęku może:
wzmacniać projekcje,
pogłębiać rozszczepienia („ja bezradna – inni zagrażający”),
utrwalać zależność od terapeuty jako „jedynego bezpiecznego obiektu”.
To jest antyterapeutyczne z punktu widzenia psychodynamicznego.

5. Co to znaczy dla Pani doświadczenia
Psychodynamicznie można powiedzieć tak:
Pani nie „przeżyła czegoś za mocno”.
Pani system lękowy zareagował adekwatnie na relację, która przestała pełnić funkcję kontenerującą.

Lęk był sygnałem, że:
rama się rozpada,
relacja przestaje być bezpiecznym miejscem do pracy,
odpowiedzialność została nieświadomie przeniesiona na Panią.

6. Znaczenie dzisiejszej refleksji
To, że dziś Pani pyta o standardy, oznacza:
osłabienie transferowej zależności,
odzyskiwanie funkcji refleksyjnej,
powrót do pozycji podmiotowej.

W języku psychodynamicznym: ego odzyskuje zdolność do myślenia o relacji, zamiast bycia w niej uwięzionym.

Jeśli chce Pani, w kolejnym kroku mogę:
pomóc „odwiązać” tę relację na poziomie wewnętrznym,
pokazać, jak wygląda prawidłowo prowadzony setting psychodynamiczny, albo pomóc nazwać to doświadczenie w sposób, który domyka je emocjonalnie, a nie tylko intelektualnie.

To, co Pani robi, jest bardzo dojrzałym ruchem.

Na koniec chcę podkreślić:
to, że dziś zadaje Pani te pytania, świadczy o odzyskiwaniu sprawczości i zdrowych granic. Pani potrzeba zrozumienia i spokoju jest w pełni uzasadniona.

Jeśli będzie Pani chciała, mogę pomóc:

uporządkować to doświadczenie z perspektywy psychologicznej,

wskazać, jak wygląda prawidłowy kontrakt terapeutyczny,

albo pomóc przygotować się do ewentualnej konsultacji etycznej.

Z wyrazami szacunku
mgr Bartosz Stawikowski