Jakie objawy podobne w schizofrenii mogą występować w schizoidalnym zaburzeniu i osobowości? Nieobec

Objawy mogą być bardzo różne. Na pytanie czy przejmować się, odpowiem tak: zależy czy to przeszkadza w funkcjonowaniu? Jeśli tak, to warto nad tym popracować.

Dzień dobry,
Charakterystyczne objawy występujące w osobowości schizoidalnej to: brak lub znikome działania służące przyjemności,
chłód emocjonalny, wycofanie się lub spłycenie uczuciowości,
ograniczona zdolność wyrażania przyjaznych, ciepłych uczuć lub gniewu wobec innych, brak zainteresowania zarówno pochwałami, jak i krytyką, samotnictwo, silne skłonności do fantazjowania i introspekcji, brak bliskich przyjaciół lub stałych partnerów, wyraźna niewrażliwość na obowiązujące normy i konwencje społeczne. Wymienione przez Panią mogą występować w tym zaburzeniu. Po diagnozie tego zaburzenia należy podjąć psychoterapię i pracować nad tymi objawami.

Objawy, które Pani opisuje są na tyle niespecyficzne, że mogą w cale nie odnosić się ani do schizofreni, ani do osobowości schizoidalnej - wskazana jest poszerzona diagnoza. Odpowiadając na pytanie, czy warto się tym przejmować, odpowiedziałabym, że zależy to czy jest to coś co przeszkadza takiej osobie w funkcjonowaniu.

Niektóre doświadczenia, które Pan/Pani opisuje, mogą rzeczywiście przypominać pewne elementy spotykane w zaburzeniach z kręgu schizofrenii, jednak w schizoidalnym zaburzeniu osobowości mają one zwykle **zupełnie inny charakter i nasilenie**. W schizofrenii pojawiają się objawy psychotyczne, takie jak urojenia, omamy czy wyraźna utrata kontaktu z rzeczywistością. W zaburzeniach osobowości – w tym schizoidalnym – człowiek zazwyczaj **zachowuje świadomość, że jego przeżycia są wewnętrzne i pochodzą z jego własnej psychiki**.

U osób z cechami schizoidalnymi dość często obserwuje się silne życie wewnętrzne. Może to oznaczać częste zamyślanie się, „bycie duchem gdzie indziej”, tworzenie w wyobraźni różnych scenariuszy czy fantazji. Taki wewnętrzny świat bywa dla tych osób ważniejszy i bardziej bezpieczny niż realne relacje społeczne. Samo fantazjowanie czy rozbudowana wyobraźnia nie jest objawem psychotycznym, dopóki osoba ma świadomość, że są to wyobrażenia, a nie rzeczywistość.

Poczucie niepewności co do własnej tożsamości lub trudność w określeniu, kim się jest, również może pojawiać się w różnych zaburzeniach osobowości. Podobnie bywa z odczuwaniem rozbieżności między tym, co ktoś mówi na zewnątrz, a tym, co naprawdę czuje. U części osób z cechami schizoidalnymi emocje są słabiej odczuwane lub trudniejsze do nazwania, dlatego mogą mieć wrażenie pewnego „oddalenia” od własnych uczuć.

Myśli wielkościowe czy narcystyczne w kontekście fantazji także mogą się pojawiać, szczególnie w świecie wyobraźni. Różnica polega na tym, że w zaburzeniach psychotycznych człowiek jest przekonany, że te przekonania są obiektywnie prawdziwe. W fantazjach schizoidalnych osoba zazwyczaj zdaje sobie sprawę, że są to wyobrażenia lub marzenia.

Życie przeszłością, częste analizowanie dawnych wydarzeń czy wycofywanie się do własnych wspomnień także bywa elementem funkcjonowania osób bardziej wycofanych społecznie. Nie jest to samo w sobie objaw schizofrenii.

Najważniejszym kryterium odróżniającym jest **kontakt z rzeczywistością**. Jeśli ktoś wie, że jego fantazje są fantazjami, nie słyszy głosów, nie ma przekonań oderwanych od realności i potrafi funkcjonować w codziennym życiu, to opisane doświadczenia znacznie częściej mieszczą się w zakresie cech osobowości lub stylu przeżywania niż w obrazie schizofrenii.

Jeżeli jednak pojawiłyby się objawy takie jak słyszenie głosów, silne przekonania niepodlegające żadnej weryfikacji, poczucie bycia kontrolowanym przez zewnętrzne siły albo wyraźne pogorszenie funkcjonowania, wtedy warto pilnie skonsultować się z psychiatrą. W innych sytuacjach pomocna może być spokojna rozmowa z psychologiem, aby lepiej zrozumieć własny sposób przeżywania i sprawdzić, czy opisane doświadczenia są dla Pana/Pani źródłem cierpienia czy raczej częścią indywidualnego stylu funkcjonowania.