Chciałbym się zapytać czy z powodu fobi społecznej można stwierdzić niezdolność do pracy.

Bez kontekstu trudno powiedziec. W dzisiejszych czasach praca via home office umozliwia bycie obecnym, ale niewidocznym, wiec mysle, ze zadna fobia nas od pracy nie dyskwalifikuje...

Tak, znam takie sytuacje. Podstawą do ustalania stopnia niepełnosprawności jak najbardziej mogą być "utrwalone zaburzenia lękowe o znacznym stopniu nasilenia" - taką formę może przybierać również fobia społeczna. Kluczową strategią typową dla zaburzeń lękowych jest unikanie. W przypadku fobii społecznej prowadzić ona może do stopniowego zanikania kontaktów społecznych, pogorszenia wyników w szkole czy pracy (chorzy często pracują znacznie poniżej indywidualnych możliwości), problemów w nawiązywaniu relacji . Jednym z kryteriów, na podstawie których osoba chora jest kwalifikowana do danego stopnia niepełnosprawności jest m.in. zdolność do sprawowania ról społecznych (w tym dbania o swoje zdrowie: regularnego uczestnictwa w psychoterapii, wizyt u lekarza) oraz niezdolność do pracy zarobkowej. Osoba z nasiloną fobią społeczną może wymagać, np. czasowej, częściowej pomocy innych osób aby brać udział w leczeniu, co może ją kwalifikować do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Rokowanie w terapii fobii społecznej zależy od wielu czynników. Uważa się, że ważny jest np. wiek, w którym zaczęły się objawy oraz postać fobii. Fobia w postaci ogranicznonej do jednej lub kilku sytuacji (np. publiczne przemawianie), rozpoczynająca się w wieku młodzieńczym rokuje lepiej. Ale już typ uogólniony, dotyczący większości sytuacji społecznych, rozpoczynający się w dzieciństwie prowadzić może do całkowitej izolacji i unikania jakichkolwiek kontaktów społecznych. Ponadto, w typie uogólnionym fobii często współwystępują inne zaburzenia psychiczne: depresja, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne czy nadużywanie substancji psychoaktywnych. Wówczas towarzyszące problemy oddziałują negatywnie na przebieg procesu leczenia fobii społecznej, co może wiązać się z orzeczeniem czasowej niezdolności do pracy.

Fobia społeczna może być uznana za podstawę niezdolności do pracy, zarówno przy ocenie rentowej ZUS, jak i przy orzekaniu stopnia niepełnosprawności, jednak pod warunkiem, że jest to postać ciężka, przewlekła, odpowiednio udokumentowana i rzeczywiście przekładająca się na brak możliwości pracy zarobkowej. Polskie przepisy formalnie to dopuszczają, co potwierdzają kategorie w wykazach schorzeń („utrwalone zaburzenia lękowe o znacznym nasileniu” jako podstawa orzeczeń). W praktyce orzeczniczej wymaga to jednak przekonania lekarzy i/lub komisji co do skali zaburzenia - stąd kluczowa jest współpraca z lekarzem prowadzącym, rzetelna dokumentacja oraz - jeśli to możliwe - korzystanie z rehabilitacji (psychoterapia, treningi umiejętności społecznych). Pozdrawiam i życzę wszystkiego dobrego.