Witam serdecznie. Pan L. Starowicz mówił kiedyś, że niektórzy katolicy (wydaje się, że aktualna sta

Dzień dobry. Racjonalizacja jest jednym z mechanizmów obronnych tzw. niebezpiecznych, jednak występuje ona u każdego człowieka i jest to naturalne. Utrudnia ona jednak zdolność radzenia sobie z problemami, zniekształca je. Bardzo często motywy prawdziwe zostają ukryte a nawet niedostępne dla świadomości. Zmniejsza nasilenie negatywnych emocji i w tej kwestii jest dobra. W opisie zadaje Pani pytanie czy jest zdrowa, patrząc na obniżenie negatywnych emocji odpowiedziałabym tak , natomiast z drugiej strony ograniczoną naszą zdolność radzenia sobie z problemami, i tu jest to niebezpieczeństwo gdyż nie widzimy tego problemu zostaje on zniekształcony. Pozdrawiam Małgorzata Kozłowska

Dzień Dobry, zachęcam do kontaktu ze specjalistą, aby omówić ten temat szerzej podczas wizyty. Pozdrawiam serdecznie

Szanowny Panie,
porusza Pan niezwykle ciekawy i złożony temat dotyczący napięcia między normą religijną a potrzebami cielesno-emocjonalnymi, w którym rzeczywiście mechanizmy obronne – w tym racjonalizacja – odgrywają znaczącą rolę. Z perspektywy psychodynamicznej racjonalizacja to jeden z tzw. mechanizmów wtórnego opracowania, który ma na celu utrzymanie spójności „ja” poprzez nadanie logicznego uzasadnienia działaniom, które w rzeczywistości mają źródło w popędach, lękach czy sprzecznych wartościach.

W przypadku „zdrowych” katolików, o których Pan wspomina, racjonalizacja może pełnić funkcję redukowania dysonansu poznawczo-emocjonalnego między wiarą a potrzebą bliskości seksualnej. Jednak, jak słusznie Pan zauważa, nadmierne i powtarzające się używanie tego mechanizmu może prowadzić do zniekształcenia obrazu siebie, relacji oraz wewnętrznego podziału – w którym część „grzeszna” jest wypierana, a część „czysta” idealizowana. Tego rodzaju rozszczepienie może w dłuższej perspektywie prowadzić do objawów nerwicowych, somatyzacji, a także trudności z pełnym przeżywaniem przyjemności (co w psychoanalizie wiąże się z zaburzonym dostępem do libido i ego-syntonicznej seksualności).

Nie każda racjonalizacja musi być jednak patologiczna – może pełnić funkcję przejściową, umożliwiając jednostce funkcjonowanie w sprzecznym systemie norm, dopóki nie dokona się głębsze przekształcenie wewnętrznego obrazu siebie lub swoich wartości. Odpowiadając więc na pytanie: nie, racjonalizacja nie jest w pełni „zdrowa” psychicznie, ale bywa psychicznie konieczna na pewnym etapie, kiedy inne formy integracji nie są jeszcze dostępne.

Jeśli dostrzega Pan w tej dynamice coś, co rezonuje z własnymi doświadczeniami lub refleksją na temat cielesności, duchowości i wewnętrznego konfliktu – zapraszam do kontaktu. Taka praca może być początkiem pogłębienia świadomości siebie, nie przez potępienie, lecz poprzez rozumienie.