Witam. Mam 20 miesięczną córkę. Miesiąc temu zmarła moja mama, która chorowała na raka. Córka po jej

Strata bliskiej osoby to bardzo trudne przeżycie zarówno dla dorosłych jak i dzieci. Już bardzo małe dzieci odczuwają, że w przypadku choroby, z bliską osobą dzieje się coś niedobrego, a także odczuwają tęsknotę i smutek w sytuacji jej odejścia. Do ok. 5 r.ż dzieci nie rozumieją zjawiska nieodwracalności - w tej sytuacji tego, że ktoś umarł i już nie wróci. Tym trudniej jest mu radzić sobie z brakiem obecności tej osoby, co może być zauważalne u niego poprzez eskalację niepożądanych zachowań. U tak małych dzieci mogą również pojawić się reakcje psychosomatyczne takie jak moczenie nocne, zmniejszenie apetytu, problemy ze snem. Dzieci są bardzo dobrymi obserwatorami pozostałych domowników i zauważają odczuwane przez nich trudne emocje. Te są oczywiście w tej sytuacji zrozumiałe, warto o nich jednak rozmawiać z dzieckiem, nie udawać przy nim, że nic się nie stało. Co do prób uspokojenia córki - Pani obecność przy niej, akceptacja złości, żalu, bycie blisko, towarzyszenie i okazywanie uczucia - to najlepsze antidotum. Zachęcam do rozmów z córeczką o przemijaniu, tłumacząc je w odniesieniu np. do pór roku, czy nawiązując do np. wyznawanej religii. Takie rozmowy nie muszą być rozpoczynane o konkretnej porze i miejscu, można do nich nawiązywać podczas codziennych sytuacji, np. chociażby w drodze do sklepu widząc nieżyjącego owada itp. Pomocnym mogą być rytuały - zapalenie znicza, puszczenie balonika do nieba ( jeśli jest to zgodne z Pani wartościami), czy stworzenie pracy plastycznej. Na rynku są również dostępne książeczki dla dzieci na temat przemijania, które mogą ułatwić poruszanie tematu śmierci. Córka niedługo skończy 2 lata, czyli wiek, gdzie zwiększone napady złości, płaczliwość i tzw. "bunt" mogą przybierać na częstotliwości - takie zachowanie co prawda jest w tym wieku rozwojowe (prawidłowe), jednak w sytuacji śmierci członka rodziny zasadnym jest łączenie jej z pojawieniem się trudnych zachowań dziecka. Proszę też zadbać o siebie - jest Pani w żałobie, to dla Pani trudny czas, być może warto zastanowić się nad rozmową ze specjalistą, który udzieli Pani dodatkowego wsparcia. Wszystkiego dobrego, pozdrawiam!

Dzień dobry,

bardzo mi przykro z powodu straty Pani mamy… to ogromnie trudne doświadczenie.

To, co Pani opisuje u córeczki, może mieć związek z tą sytuacją. Nawet tak małe dzieci bardzo silnie odczuwają zmiany emocjonalne w swoim otoczeniu – wyczuwają napięcie, smutek i brak bliskiej osoby, z którą były związane. Nie rozumieją jeszcze, czym jest śmierć, ale czują, że coś ważnego się zmieniło.

Zachowania takie jak krzyk, złość czy uderzanie mogą być sposobem na wyrażenie emocji, z którymi dziecko nie potrafi sobie jeszcze poradzić. To nie jest „złe zachowanie”, tylko sygnał, że potrzebuje więcej bliskości, spokoju i wsparcia.

Warto w tym czasie szczególnie zadbać o:
– dużo czułości i fizycznej bliskości,
– spokojne reagowanie i nazywanie emocji („widzę, że jesteś zła/smutna”),
– przewidywalność dnia i poczucie bezpieczeństwa.

Jeśli jednak ma Pani poczucie, że sytuacja Panią niepokoi lub chciałaby Pani otrzymać więcej konkretnych wskazówek, zapraszam na konsultację razem z córką – możemy spokojnie przyjrzeć się temu, jak najlepiej wesprzeć Pani córeczkę w tym czasie.

Pozdrawiam serdecznie,
Kornelia Cichoń
psycholożka