Witam serdecznie, vzym się różni dysonans poznawczy od konfliktu intrapsychicznego w kwestii ambiwa

Festinger i jego następcy badający zjawisko dysonansu poznawczego kładli duży nacisk na badanie zachowań i ich uwarunkowań, jednak takich, które w dużej mierze miały racjonalny, świadomy charakter. Konflikt wewnętrzny - rozumiany w tradycyjny, analityczny sposób - jest zjawiskiem o wiele głębszym, zupełnie nieświadomym, nie dającym się jednostce zanalizować.

Dysonans poznawczy i konflikt intrapsychiczny to dwa różne, choć czasami zbieżne zjawiska, które mogą wpływać na nasze emocje i przekonania.

Dysonans poznawczy to pojęcie wprowadzone przez psychologa Leona Festingera. Odnosi się do nieprzyjemnego stanu napięcia, który powstaje, gdy człowiek posiada sprzeczne przekonania, wartości lub postawy, albo gdy jego przekonania są niespójne z jego działaniami.
Przykład: Osoba wierzy, że zdrowe odżywianie jest ważne, ale jednocześnie często je fast food. To prowadzi do dysonansu, ponieważ jej działania są niespójne z jej przekonaniami.
Konflikt intrapsychiczny natomiast to pojęcie z zakresu psychologii psychodynamicznej, które odnosi się do wewnętrznej walki między różnymi częściami psychiki. Może to być konflikt między pragnieniami, wartościami, potrzebami, a także między nieświadomymi i świadomymi procesami psychicznymi.

Przykład: Osoba może odczuwać silne pragnienie niezależności (jedna część jej psychiki), ale jednocześnie czuje silną potrzebę bycia akceptowaną i kochaną przez innych (inna część psychiki). Te dwie potrzeby mogą być ze sobą w konflikcie.
Ambiwalencja emocji i przekonań:
W dysonansie poznawczym: Ambiwalencja emocjonalna może wynikać z posiadania dwóch sprzecznych przekonań lub z niezgodności między przekonaniami a działaniami. Na przykład, możesz kochać kogoś, ale jednocześnie być zły na tę osobę za coś, co zrobiła.
W konflikcie intrapsychicznym: Ambiwalencja emocjonalna jest częściej związana z wewnętrznymi konfliktami między różnymi aspektami Twojej psychiki. Na przykład, możesz jednocześnie pragnąć niezależności i bliskości z innymi, co prowadzi do mieszanych uczuć.
Dysonans poznawczy: Konflikt między sprzecznymi przekonaniami lub między przekonaniami a działaniami. Skupia się na niespójności poznawczej.
Konflikt intrapsychiczny: Wewnętrzna walka między różnymi częściami psychiki, potrzebami lub pragnieniami. Skupia się na wewnętrznych napięciach emocjonalnych i psychicznych.

Dzień dobry,

to bardzo ciekawe pytanie – oba pojęcia, choć dotyczą wewnętrznych napięć psychicznych, odnoszą się do różnych mechanizmów.

Dysonans poznawczy:
To pojęcie wywodzące się z teorii Leona Festingera. Odnosi się do sytuacji, w której jednostka doświadcza napięcia wynikającego z niezgodności między dwoma przekonaniami, postawami lub między przekonaniem a zachowaniem. To napięcie motywuje do jego redukcji – np. poprzez zmianę przekonania, reinterpretację sytuacji lub zmianę zachowania.

Przykład:
– „Wiem, że palenie szkodzi zdrowiu, ale nadal palę.”
– Żeby zmniejszyć napięcie, osoba może: rzucić palenie, zracjonalizować („znam osoby, które paliły i żyją 90 lat”), albo zminimalizować znaczenie („przecież i tak coś mnie kiedyś zabije”).

Dysonans poznawczy dotyczy więc głównie sprzeczności poznawczych – i jest zjawiskiem motywacyjnym ukierunkowanym na przywrócenie spójności.

Konflikt intrapsychiczny:
To szersze pojęcie, wywodzące się m.in. z psychologii dynamicznej i poznawczej, oznaczające wewnętrzne zderzenie sprzecznych potrzeb, pragnień, wartości, emocji lub tendencji.

Może dotyczyć np.:
– konfliktu między potrzebą bliskości a lękiem przed zależnością,
– dążeniem do niezależności a potrzebą akceptacji,
– pragnieniem zmiany a lękiem przed porażką.

Konflikt intrapsychiczny obejmuje nie tylko sferę poznawczą, ale także emocjonalną, motywacyjną i behawioralną. Może być przewlekły, nieuświadomiony, oparty na głębokich przekonaniach lub wczesnych doświadczeniach.

Ambiwalencja w obu przypadkach
– W dysonansie poznawczym ambiwalencja wynika z niezgodnych przekonań i jest zazwyczaj bardziej świadoma, konkretna i ukierunkowana na rozwiązanie napięcia.
– W konflikcie intrapsychicznym ambiwalencja może być głębsza, rozciągnięta w czasie, oparta na wewnętrznych sprzecznych wartościach, emocjach i potrzebach. Często trudno ją jednoznacznie nazwać lub rozwiązać.

Mam nadzieję, że pomogłem wyjaśnić różnicę. W razie dodatkowych pytań, proszę o wiadomość prywatną.

Pozdrawiam
Patryk Madaliński