W ICD-10 jest napisane tak: "Mogą pojawiać się (...) niepożądane (...) popędy, które nie osiągają na

Nie, nie mogę. Zapraszam do gabinetu, to wszystko wyjaśnię. Wychodzi na to, że niedługo będziemy udzielać porad tylko przez intrnet. Pandemia się skończyła. Pozdrawiam.

Dzień dobry, przykładem może być perfekcjonizm, nadmierne poświęcanie uwagi detalom, które nie mają istotnego znaczenia dla rozwiązania danego problemu. Na przykład dana osoba ma sobie coś zaplanować i to zrobić, natomiast koncentruje się na przygotowaniu kalendarza, zapisania wszystkiego odpowiednimi kolorami i tak dalej. Czyli w tym przypadku same czynności wokół planowania będą nadmierne, a zadanie nadal nie będzie wykonane, albo będzie wykonane po czasie. Osoba ma poczucie, że jest wiecznie zajęta, ciągle coś robi, a tak naprawdę wiele rzeczy jej zalega. Towarzyszy temu poczucie zmęczenia i frustracji, ale często także przekonanie, że to jedyny słuszny sposób działania, pewna sztywność, dlatego takie osoby nie zawsze trafiają do psychoterapeuty.

Popędy w kontekście osobowości anankastycznej (czyli osobowości obsesyjno-kompulsyjnej) w ICD-10 odnoszą się do wewnętrznych, silnych impulsów do wykonania określonych działań lub myślenia o pewnych rzeczach, które są niepożądane z perspektywy osoby ich doświadczającej. Nie są one jednak na tyle intensywne ani uporczywe, aby spełniać kryteria dla zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD).
Czym różnią się te popędy od objawów OCD?
W OCD mamy do czynienia z natrętnymi, powtarzającymi się myślami (obsesjami) i/lub przymusem wykonywania określonych rytuałów (kompulsji), które mają złagodzić lęk.
U osób z osobowością anankastyczną takie popędy są mniej nasilone, bardziej związane z sztywnymi przekonaniami o „właściwym” zachowaniu, perfekcjonizmem i potrzebą kontroli, a nie z przymusem łagodzenia lęku poprzez rytuały.
Przykłady niepożądanych popędów w osobowości anankastycznej:
Perfekcjonizm w działaniu: silny wewnętrzny przymus poprawiania drobnych szczegółów (np. ciągłe poprawianie układu dokumentów na biurku, mimo że są już uporządkowane).
Potrzeba kontroli: chęć monitorowania i kontrolowania zachowań innych osób, np. poprawianie partnera w drobnych sprawach, bo „tak będzie lepiej”.
Rygorystyczne trzymanie się zasad: irracjonalne poczucie winy po złamaniu mało istotnej reguły (np. niezłożenie ubrań „idealnie” w szafie).
Moralne surowość: impulsywna potrzeba oceniania własnych lub cudzych działań w kategoriach „dobra” i „zła”, bez elastyczności w interpretacji sytuacji.
Przymus porządku: odczuwanie dyskomfortu, gdy przedmioty nie są ułożone w „właściwy” sposób, ale bez przymusu wykonywania rytuałów, jak w OCD.
Osoby z osobowością anankastyczną mogą odczuwać te popędy jako sprzeczne z ich racjonalnymi przekonaniami, co może wywoływać frustrację, ale nie powodują one tak silnego lęku jak obsesje i kompulsje w OCD.
Pozdrawiam
Radosław Helwich ESC ośrodek leczenia e-uzależnień Warszawa ul. Boguckiego 6/3