W ostatnich latach liczba pacjentów zgłaszających dolegliwości związane z suchością oczu systematycznie wzrasta. W związku z tym bardzo ważna jest ochrona swoich oczu, dbanie o nie i prawidłowe zabezpieczanie przez czynnikami uszkadzającymi film łzowy.
Substancja pokrywająca nasze oczy to warstwa filmu łzowego potocznie nazwana łzami. Funkcje filmu łzowego są następujące: stałe nawilżanie rogówki i spojówki, ochrona przed wysychaniem, dostarczanie rogówce tlenu z powietrza atmosferycznego, odżywianie i oczyszczanie oraz ochrona przed infekcjami i ciałami obcymi. Film łzowy zapewnia również idealną gładkość rogówce i jest pierwszą powierzchnią optyczną oka załamującą światło. Zdrowy film łzowy zapewnia komfort i prawidłowe widzenie.
Film łzowy składa się z trzech warstw:
-
Pierwsza, najbardziej zewnętrzna, to warstwa lipidowa, zabezpieczająca przed parowaniem i zapewniająca optyczną gładkość powierzchni rogówki. Pełni ona także funkcję natłuszczającą, zmniejszającą tarcie. Aby spełniać dobrze swoją funkcję, łzy powinny być w ciągłym ruchu, czyli obmywać najbardziej zewnętrzne części gałki ocznej: spojówkę i rogówkę. Ponieważ mrugamy mniej na przykład podczas jazdy samochodem czy pracy przy komputerze, powierzchnia gałki ocznej może ulegać przesuszeniu. Pierwsza warstwa powstaje w gruczołach Meiboma znajdujących się w powiekach. Prawidłowa pielęgnacja powiek i leczenie przewlekłych stanów zapalnych są kluczowe dla utrzymania odpowiedniego nawilżenia oka.
-
Druga, najgrubsza, to warstwa wodna, która nawilża oko. Zawarte w niej przeciwciała chronią przed infekcjami i drobnoustrojami. Warstwa wodna jest wydzielana przez gruczoły łzowe.
-
Wewnętrzna warstwa to warstwa mucynowa, która leży najbliżej rogówki i spojówki i zapewnia ścisłe przyleganie do warstwy ocznej, a co za tym idzie trzymanie się pionowej powierzchni oka. Powstaje w komórkach kubkowych spojówki.
Pacjenci, którzy zgłaszają pieczenie, swędzenie, łzawienie, światłowstręt, uczucie ciała obcego, zaczerwienienie, piasek pod powiekami to osoby mające zaburzenia filmu łzowego. Najczęściej jest to spowodowane przez zesp****ół suchego oka. U takich osób objawy nasilają się pod koniec dnia w związku z wielogodzinną pracą wzrokową lub w czasie ekspozycji na niekorzystne czynniki środowiskowe: wiatr, zimne powietrze. Przyczyną takiego stanu mogą być: zmiany spowodowane zbyt szybkim odparowaniem łez z powodu dysfunkcji gruczołów powiekowych i niepełnowartościową warstwą lipidową filmu łzowego. Upośledzenie wydzielania wodnej warstwy przez gruczoły łzowe na skutek przyjmowanych leków, chorób ogólnoustrojowych, cukrzycy, ciąży, w wieku powyżej 40 lat i również u kobiet w okresie menopauzy. Może też występować uszkodzenie warstwy mucynowej z powodu niedoboru witaminy A i przewlekłych stanów zapalnych spojówki (wirusowych, bakteryjnych, alergicznych).
Czynnikami nasilającymi dolegliwości w zespole suchego oka są: rzadkie mruganie podczas pracy przy komputerze, czytania, oglądania telewizji oraz noszenie soczewek kontaktowych, zanieczyszczone powietrze, palenie tytoniu.
Leczenie można podzielić na przyczynowe i objawowe. Leczenie objawowe polega na zmniejszeniu dolegliwości odczuwanych przez pacjenta. Objawową formą terapii jest stosowanie preparatów nawilżających, tzw. sztucznych łez. Na rynku farmaceutycznym jest w tej chwili wiele preparatów do oczu, ale ważne jest, by pacjenci wybierali dla siebie sztuczne łzy bez konserwantów. Preparaty nowej generacji nie zawierają konserwantów, które powodują rozpad warstwy lipidowej, a tym samym pogłębiają zespół suchego oka. Sztuczne łzy bez konserwantów są bezpieczne dla osób z alergią, ponieważ nie powodują uczuleń. Proszę pamiętać, że krople należy aplikować tak, aby nie dotykać brzegu powieki. Jednak same krople to za mało – należy też dbać o dobry stan brzegu powieki, żeby gruczoły powiekowe pracowały odpowiednio. Obejmuje to ciepłe okłady, masaże i przemywanie brzegów powiek. Przy dolegliwościach związanych z czynnikami środowiskowymi zalecane jest unikanie suchych, wentylowanych pomieszczeń, ograniczenie nawiewów i klimatyzacji, częste mruganie podczas pracy przy komputerze, przerwy w pracy, ochronę oczu okularami ze specjalnymi filtrami do komputera, a na zewnątrz ochronę oczu okularami przeciwsłonecznymi z filarami UV, lub soczewkami fotochromowymi. Trzeba też pić odpowiednią ilości płynów i dbać o właściwą dietę.
Bez wątpienia nowoczesne środowisko pracy i coraz większe wymagania stawiane naszym oczom powodują, że coraz częściej odczuwają zmęczenie i dyskomfort. Prowadzi to do rozlicznych stanów chorobowych, w tym wzrostu zachorowań na zespół suchego oka. Jako leczenie przyczynowe w ostatnich latach dobrze sprawdzają się zabiegi akupunktury, które potrafią poprawić jakość filmu łzowego. Proszę dbać o swoje oczy i pamiętać: oko jest małe, a widzi cały świat.
