Dzień dobry, mam problem z bratankiem, który moim zdaniem mocno przeżył śmierć babci. Matka dziecka

Dzień dobry,
z Pani opisu wynika, że rodzice nie prezentują wspólnego gruntu rodzicielskiego, co samo w sobie może być przyczyną trudnych zachowań u dziecka, ponieważ nie ma ono jasno określonych zasad, granic, reguł (np: chłopiec może dostawać sprzeczne reakcje na swoje słowa, zachowania, oceny itd, więc w głowie dziecka powstaje niespójność, poczucie chaosu, trudności w wybieraniem właściwych postaw, a nawet zaburzone poczucie bezpieczeństwa. Brak klarownych norm w domu oraz przyzwalanie na "wszystko" może prowadzić do problemów na tle społecznym (np: nierozumienie zasad panujących w grupie rówieśniczej; dostosowywanie się do reguł w placówce edukacyjnej). Dziecko nie powinno również słyszeć informacji, które przeznaczone są wyłącznie dla uszu osób dorosłych (może to prowadzić do przejmowania przez dziecko odpowiedzialności za dorosłych, napięcia, stresu, czy nawet parentyfikacji). Śmierć babci w tle może być kolejnym czynnikiem "dodającym oliwy do ognia", jeśli chłopiec był z nią mocno związany lub nawet w sytuacji, gdy temat śmierci nie został "zaopiekowany" przez dorosłego (braki w tłumaczeniu zjawiska/ robienie ze śmierci tabo/ zbytnie skomplikowanie treści tak, że jest nieadekwatna do wieku- zbyt drastyczna, straszna, wciąż tajemnicza). Być może ze względu na to, że dla mamy jest to bardzo trudny czas, nie udało jej się odpowiednio podjąć tematu z synem, a kiedy on nie do końca rozumie, to wizyty na cmentarzu z intymnymi rozmowami ze zmarłą babcią mogą potęgować napięcie i lęk prowadzące do niepożądanych zachowań (zdarza się, że dzieci, które się czegoś boją prezentują nawet zachowania agresywne, czy wydają się złe). Zachowanie wobec psa może wskazywać na to, że koncept śmierci nie jest w pełni zrozumiały, a dziecko żyje w przeświadczeniu, że może tracić coś co kocha- może się to zacząć przejawiać również lękiem separacyjnym w stosunku do rodziców lub bliskich obiektów przywiązania.

Jeśli mama chłopca wciąż jest w głębokiej żałobie i przez to dostęp do niej jest ograniczony, należy spróbować rozmowy z drugim rodzicem. Jeśli odbiera Pani czasem chłopca ze szkoły, a jest Pani upoważniona do otrzymywania informacji o dziecku, może warto podpytać nauczyciela, jak dziecko funkcjonuje w szkole, czy nie mówi czegoś niepokojącego itd. oraz zapytać o możliwość wsparcia chociaż przez psychologa szkolnego. W niektórych placówkach zgody na wizyty u psychologa podpisywane są na początku roku szkolnego i nie potrzeba kolejnych podpisów rodziców, więc jeśli wychowawca zauważy nieprawidłowości w zachowaniu dziecka, sam może wysłać je do psychologa szkolnego. Może się jednak okazać, że praca powinna być bardziej systemowa i objąć całą rodzinę lub będzie potrzeba rozpoczęcia terapii psychologicznej przez chłopca z równoczesnymi konsultacjami dla rodziców.
Pozdrawiam ciepło

Pani opis wskazuje na bardzo złożoną sytuację rodzinną, w której nakładają się:
– niedokończona żałoba matki,
– brak jasnych granic wychowawczych,
– emocjonalne przeciążenie dziecka,
– oraz zachowania, które mogą eskalować w przyszłości, jeśli nie zostaną objęte wsparciem.

Chłopiec, o którym Pani pisze, ma dopiero 8 lat, a już funkcjonuje w rzeczywistości, która wykracza daleko poza jego możliwości emocjonalne. Śmierć babci, postawa matki (która nadal przeżywa żałobę i być może nie radzi sobie z codziennym funkcjonowaniem), brak spójności między rodzicami oraz nadmierne „przywileje” przy braku obowiązków – wszystko to może przyczyniać się do zaburzeń zachowania, prób przejęcia kontroli i wyładowywania napięcia na słabszych (rodzeństwo, pies).

Szczególnie niepokojące są opisywane przez Panią zachowania względem zwierzęcia. Przemoc wobec psa (zamykanie go, ograniczanie ruchu, przetrzymywanie siłą) może być nie tylko oznaką głębokiego napięcia i braku empatii, ale też wołaniem o uwagę i granice, których dziecko desperacko potrzebuje. Z perspektywy psychologii dziecięcej – dzieci często „atakują” tych, którzy są od nich zależni, gdy same czują się bezsilne i nienazwane emocje nie mają ujścia.

Myślę, że dobrym pomysłem byłoby tu udanie się do psychologa - dotyczy to i matki, która przeżywa żałobę jak i dziecka.

Pozdrawiam

Wojciech jerchel
Psycholog, psycholog dziecięcy, terapeuta TSR