Dlaczego nie chudnę mimo diety i ćwiczeń? Najczęstsze przyczyny i co zrobić.

Dlaczego nie chudnę mimo diety i ćwiczeń? Najczęstsze przyczyny i co zrobić.

Codziennie w gabinecie spotykam osoby, które mimo diety i aktywności fizycznej nie mogą
schudnąć - czują się zmęczone i bezsilne z powodu przyrostu masy ciała i nieskuteczności
działań zmierzających ku naprawie tego stanu rzeczy – a to w konsekwencji odbiera tym
osobom ich pewność siebie. Pani Ania, która od kilku miesięcy stara się jeść mniej, bo
zauważyła u siebie wcześniej nieobecne “boczki”. Pan Marcin, który z powodu “oponki” i
braku tchu przy zawiązywaniu butów zaczął więcej spacerować. W obu przypadkach –
nieskutecznie, bez widocznego efektu. Czy brzmi Wam to znajomo?

Jeśli czujesz, że Twoje ciało stawia opór, mimo że naprawdę się starasz – przeczytaj ten tekst.
A przede wszystkim, bądź świadomy jednej rzeczy - to nie musi (i najpewniej nie jest!) brak
Twojej silnej woli. W leczeniu nadwagi i otyłości warto zrozumieć, że pod powierzchnią
Twoich ciągłych starań mogą kryć się złożone mechanizmy biologiczne, wymagające
zauważenia i naprawy.

Dlaczego nie chudnę mimo diety? Najczęstsze mechanizmy biologiczne.

Kiedy próbujesz schudnąć, zwykle robisz dwie rzeczy: jesz mniej i zwiększasz ruch. I co do
zasady - bardzo dobrze, ale nasz organizm to nie jest prosty kalkulator kalorii, przez co to
może okazać się niewystarczające. U części osób, uruchamiają się mechanizmy oszczędzania
energii:

• spada spontaniczna aktywność w ciągu dnia,
• rośnie apetyt,
• obniża się tempo przemiany materii.

To tak zwane mechanizmy adaptacyjne, pamiętające jeszcze czasy praczłowieka, a
utrudniające redukcję masy ciała i sprzyjające jej ponownemu przybieraniu.

Dołączmy do tego wszechpanujący w obecnych czasach stres i tendencję do skracania snu –
oba te czynniki skłaniają nasz organizm do większego głodu i podjadania. I w tym momencie
uwidacznia się nam prosty schemat, wcześniej niezauważalny dla wszystkich tych, którzy
sądzili, że “trzymają dietę”. Im mniej snu i więcej stresu, tym mniej energii, większy apetyt,
mniej efektywny codzienny ruch „w tle” i tendencja do nieświadomego podjadania – a że
kalorie są niemiłosierne i liczą się same, czy tego chcemy czy nie, to prowadzi (pomimo
naszych wcześniejszych starań) do braku deficytu kalorycznego i frustracji prowadzącej do…
jeszcze większego i coraz bardziej przewlekającego się stresu. Ponadto, im większa masa
ciała, tym większa tendencja do bezdechu sennego (zwróćcie na to uwagę, jeśli ktoś mówi,
że chrapiecie!), a ten powoduje, że nasz sen jest nieefektywny i czujemy się niewyspani. I tak
właśnie koło się zamyka.

Stres bez wątpienia jest też czynnikiem generującym i nasilającym inne choroby. Niektóre
leki mogą utrudniać odchudzanie, redukcję masy ciała i sprzyjać jej przyrostowi: poprzez
wzrost apetytu, zwiększenie senności, zmianę gospodarki węglowodanowej czy retencję
płynów - dotyczy to m.in. części leków stosowanych w psychiatrii, neurologii czy leczeniu
stanów zapalnych. U osób podatnych genetycznie stres może być też czynnikiem spustowym
rozwoju chorób autoimmunologicznych - np. choroby Hashimoto powiązanej z
niedoczynnością tarczycy. I choć sama niedoczynność tarczycy nie powoduje otyłości, to
może jednak promować przyrost masy ciała, powodując spowolnienie metabolizmu,
zatrzymanie wody w organizmie i obrzęki. Spowolnienie metabolizmu i zwiększenie apetytu z
jakiegokolwiek powodu prowadzić będzie oczywiście do nadwyżki kalorycznej, ta do
przerostu tkanki tłuszczowej i jej stanu zapalnego, a w konsekwencji: do insulinooporności,
napędzającej dalszy przyrost masy ciała – choć insulinooporność jest w zdecydowanej
większości przypadków wtórna do pierwotnej przyczyny przyrostu masy ciała, częściej w jej
przebiegu czujemy się senni i łasi na przekąski, co zdecydowanie nie ułatwia sprawy, nawet u
najbardziej zaciętych pacjentów.

Do jakiego lekarza iść, gdy nie mogę schudnąć?

Jeśli powyższe łudząco przypomina Twoją sytuację zdrowotną, najlepszym pierwszym
krokiem będzie wizyta u lekarza rodzinnego, który zbierze od Ciebie szczegółowy wywiad,
przejrzy stosowane leki i zleci podstawowe badania rekomendowane w ocenie przyczyn i
powikłań nadmiernej masy ciała. Możesz rozważyć też wcześniejsze wykonanie pewnych
prostych badań:

• glukoza na czczo i HbA1c (pozwalające wykryć zaburzenia gospodarki
• węglowodanowej)
• lipidogram (dla oceny zaburzeń gospodarki tłuszczowej)
• TSH (podstawowe badanie przesiewowe funkcji tarczycy)
• ALT, AST (dla oceny funkcji wątroby)
• kreatynina z oceną eGFR (dla oceny funkcji nerek)
• morfologia krwi obwodowej (dla podstawowej oceny innych przyczyn zmęczenia)

W wybranych sytuacjach konieczne może być oczywiście wykonanie innych, dodatkowych
badań, ale warto to pozostawić ocenie specjalisty. Poza lekarzem rodzinnym, pomocnymi w
leczeniu nadwagi i otyłości mogą być też inni lekarze specjaliści: endokrynolodzy,
diabetolodzy, interniści, psychiatrzy (zwłaszcza, gdy mamy tendencję do podjadania w
emocjach) czy chirurdzy (jeśli mamy do czynienia z naprawdę wysokim wskaźnikiem BMI,
kwalifikującym nas do rozważenia postępowania operacyjnego) – warto szukać
certyfikowanych lekarzy Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości lub Polskiego Towarzystwa
Badań nad Otyłością, których możemy zbiorczo nazwać obesitologami.

Jak zacząć odchudzanie, gdy nic nie działa? Praktyczne wskazówki.

Pierwszym krokiem nie powinno być bezkształtne “dokręcanie sobie śruby” - przeanalizujmy
swój stan zdrowia i przyczyny nadmiernej masy ciała. Pomocne będzie poprowadzenie
dzienniczka żywieniowego (w ciągu 3 dni, w tym 1 dnia wolnego zapisujmy nasze posiłki, ich
gramaturę, godziny ich spożycia, nie zapominając o przekąskach oraz napojach - to świetne
narzędzenie do monitorowania jedzenia i aktywności, zwłaszcza jeśli uzupełnimy go o
informacje “co się działo” w okolicach posiłków, zwłaszcza emocjonalnie), zadbanie o sen
(regularne pory zasypiania i pobudki, unikanie ekspozycji na światło niebieskie, tj. związane z
użytkowaniem telefonu, telewizji, komputera etc. na godzinę przed zaśnięciem),
maksymalne możliwe do osiągnięcia ograniczenie stresu oraz stworzenie prostego i
wykonalnego planu aktywności fizycznej - nie musisz biegać maratonów, zacznij od
kilkunastominutowego spaceru po posiłkach.

Wykonaj kolejny krok – udaj się do lekarza i porozmawiaj z nim!

Leczenie nadwagi i otyłości powinno być prowadzone pod kontrolą lekarza, zwłaszcza, że
nowoczesna medycyna oferuje dziś naprawdę kompleksową terapię – pomaga ona odzyskać
kontrolę nad swoją masą ciała w sposób bezpieczny i wspierający. Nie szukaj cudownych diet
czy suplementów – po prostu zgłoś się do lekarza i porozmawiaj z nim o kompleksowym
podejściu do Twojego zdrowia. Razem z nim sprawicie, że znów poczujesz się dobrze w
swoim ciele!

Niniejszy materiał ma charakter sponsorowany oraz wyłącznie informacyjno-promocyjny. Zawarte w nim treści nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani planu leczenia w rozumieniu przepisów ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty i nie mogą zastępować indywidualnej konsultacji lekarskiej. Podmiot publikujący oraz autor nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji terapeutycznych podjętych w oparciu o treść niniejszego materiału.
Wszelkie teksty i grafiki podlegają ochronie na podstawie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Publikacja w serwisie ZnanyLekarz nastąpiła za uprzednią zgodą uprawnionego autora.