Zespół Jelita Nadwrażliwego

sugerowany specjalista: internista

łac. colon irritabile, ang. Irritable Bowel Syndrome, IBS
Nazywany też zespołem jelita drażliwego, jest przewlekłą chorobą układu pokarmowego. IBS ma charakter czynnościowy i polega na zaburzeniach rytmu wypróżniania z towarzyszącymi im bólami brzucha. Chorobie nie towarzyszą natomiast żadne zaburzenia organiczne ani biochemiczne organizmu, jak dotąd nie znane są również przyczyny jej powstawania. Zespół jelita drażliwego objawia się z reguły między 30 a 40 r. ż. Dotyka około 10-20% ludzi dorosłych (głównie kobiety). Choroba stanowi około 50% schorzeń zgłaszanych gastroenterologom. Mimo uciążliwych objawów do lekarza zgłasza się jedynie około 10% pacjentów odczuwających dolegliwości.

Symptomy

Podział

Wyróżnia się trzy typy zaburzeń
  • biegunkowy – więcej niż 3 wypróżnienia w ciągu dnia, papkowaty lub wodnisty stolec, parcie na stolec
  • zaparciowy – mniej niż 3 wypróżnienia w tygodniu, twardy lub "bobkowaty" stolec, duży wysiłek towarzyszący defekacji
  • mieszany

Przyczyny

Choroba ma charakter idiopatyczny, co oznacza, że pojawia się spontanicznie, a jej przyczyny nie są znane.
Wśród czynników mogących mieć wpływ na rozwój choroby wymienia się:
  • nadmierny rozrost flory bakteryjnej(tzw. SIBO) – pojawia się w około 84% przypadków
  • zaburzenia czucia trzewnego i funkcji motorycznej jelit, co potwierdzają badania:
    • niski próg bólowy odbytnicy rozszerzanej balonem
    • zwiększona odpowiedź ruchowa jelita grubegona pobudzanie niektórymi lekami, hormonami lub pokarmem
  • zmiany w sferze psychicznej – u 70-90% pacjentów pojawiają sięzaburzenia osobowości, niepokój lub depresja
  • spożywanie pokarmów ubogoresztkowych
  • przebycie infekcji jelitowej (np.czerwonki) – u chorych stwierdzono zwiększenie liczby komórek endokrynnych jelit oraz wzrost poziomu serotoniny w tych komórkach
  • zmiany aktywności w obszarach kory mózgowej odpowiedzialnych za odczuwanie bólu (nowe badania)

Diagnoza

Według Kryteriów Rzymskich III (z 2006r.) zespół jelita nadwrażliwego rozpoznaje się, gdy:
  • występuje ból lub dyskomfort (czyli przewlekłe odczucie nie określane jako ból) w jamie brzusznej
  • dolegliwości trwają co najmniej trzy dni w miesiącu, przez ostatnie trzy miesiące
  • bólowi lub dyskomfortowi towarzyszą co najmniej dwa z trzech poniższych objawów:
    • zmniejszenie/ ustąpienie dolegliwości po wypróżnieniu
    • początek objawów związany ze zmianą częstości wypróżnień
    • początek dolegliwości wiążący się ze zmianą wyglądu stolca
W celu wykluczenia przyczyn organicznych zaburzeń wykonuje się następujące badania:
  • test wodorowy
  • morfologia krwi
  • OB
  • badanie biochemiczne krwi
  • badanie ogólne moczu
  • badanie kału w kierunku obecności pasożytów i krwi utajonej
  • posiewy bakteriologiczne stolca
  • rektoskopia lub fibrosigmoidoskopia
Dodatkowo, w zależności od sytuacji przeprowadza się także:
  • test tolerancji laktozy lub 2-tygodniowa próba z dietą bezlaktozową
  • wlew kontrastowy doodbytniczy lub kolonoskopia
    • u osób powyżej 45 roku życia
    • w przypadku pozytywnego wywiadu rodzinnego w kierunku raka
    • brak poprawy
  • USG lub tomografia komputerowa jamy brzusznej
  • badanie radiologiczne jelita cienkiego (w przypadku obfitejbiegunki)
  • badanie radiologiczne lub endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego (w przypadku dyspepsji)
  • oznaczenie stężenia kwasu 5-hydroksyindolooctowego w moczu, oraz chromograniny A, gastryny, VIP i hormonów tarczycywe krwi
W procesie diagnostycznym należy wykluczyć takie choroby, jak:
  • nieswoiste i swoiste (infekcyjne) zapalenia jelit
  • uchyłki okrężnicy
  • biegunkau osób nadużywających środków przeczyszczających
  • celiakia
  • nowotwory jelita grubego: rak, gruczolak kosmkowy
  • guzy endokrynne: gastrinoma, VIPoma, rakowiak
  • choroby metaboliczne: nadczynność tarczycy, cukrzyca, niedobór laktazy

Leczenie

Nie istnieje sposób całkowitego wyleczenia choroby, terapia ma na celu łagodzenie objawów. Zaleca się unikanie stresów oraz stosowanie odpowiedniej diety. Przyjmowany pokarm powinien być bogaty we włókna roślinne (np. błonnik), natomiast ubogi w węglowodany oraz potrawy powodujące wzdęcia (np. fasola, kapusta, brukselka). Należy unikać kawy i alkoholu. Pacjentom cierpiącym na biegunkę oraz bóle brzucha poleca się zwiększenie spożycia otrębów. Dodatkowo podaje się leki wspomagające dostosowane do postaci choroby, przy zaparciach: środki antycholinergiczne (bromek oksyfenonium), drotawerynę, mebewerynę lub trimebutynę, a przy biegunkach: rifaksyminę, difenoksylat, loperamid, cholestyraminę. W zwalczaniu wzdęć skuteczne są: rifaksyminę, symetykon, dimetykon. W ostatnich badaniach stwierdzono, że łagodzeniu objawów może służyć także melatonina przyjmowana przed snem.

Pacjenci ocenili lekarzy

  • Oceniany lekarz: Witold Walent

    ...które mi nie pomagały . Na szczęście ten koszmar ustąpił gdy poszłam do Dr.Walenta. Stwierdził,że to zespół jelita nadwrażliwego i przepisał odpowiednie leki. Mimo, że mam dopiero 20 lat spotkałam się już z dużą niekompetencją tak...

    Autor: klaudia , 2 kwietnia 2014

  • Oceniany lekarz: Marcin Pochojka

    ...tylko objawy, ale też docieka przyczyny każdej dolegliwości i stara się ją usunąć. Zdiagnozowano u mnie zespół jelita nadwrażliwego i od czasu do czasu pojawiały się u mnie silne bóle w jamie brzusznej, które trwały nawet do kilku tygodni...

    Autor: Joanna , 23 lutego 2014

  • ...brzucha zlokalizowane po lewej stronie. Pan doktor po 15 minutowych "oględzinach" stwierdził, że to zespół jelita nadwrażliwego po czym powiedział, że powinienem pić herbatki z koperkiem. Dodatkowo wyjaśnił, że nie ma sensu robić...

    Autor: ~pacjent , 30 czerwca 2009