Alergia

sugerowany specjalista: alergolog

gr. allos– inny + ergos– reakcja
Alergia

skórne objawy alergii (licencja, autorzy)

Nazywana również uczuleniem czy nadwrażliwością patologiczna reakcja tkanek na czynnik zewnętrzny zwany alergenem. Reakcja jest odpowiedzią układu immunologicznego polegającą na wytwarzaniu przeciwciał, które po związaniu z substancją alergenną tworzą stan zapalny (wydzielane są wtedy mediatory reakcji zapalnej takie jak histamina, leukotrieny czy cytokiny). Łagodną formą może być katar lub łzawienie, ale najgroźniejsza jest ostra reakcja objawiająca się wstrząsem anafilaktycznym, który w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Dawniej uważano, że za wszelką nadwrażliwość odpowiedzialne jest nieprawidłowe produkowanie przeciwciał klasy IgE. Obecnie wiadomo, iż istnieje pięć odmiennych typów nadwrażliwości, dlatego pojęcie nadwrażliwości jest znacznie szersze niż sama alergia. Kluczową rolę w alergiach odgrywają:
  • komórki tuczne znajdujące się w tkankach i błonach śluzowych
  • bazofile magazynujące histaminę
  • eozynofile współdziałające z komórkami tucznymi w zwalczaniu ataku alergenu, ale ich nadmiar we krwi może prowadzić do różnych uszkodzeń np. nabłonka oddechowego w przypadku astmy oskrzelowej
  • limfocyty Th2, które nadzorują i stymulują wydzielanie komórek tucznych, bazofili oraz eozynofili

Symptomy

Reakcja natychmiastowa

Gdy po zetknięciu z alergenem aktywują się komórki tuczne oraz bazofile, wydzielana jest głównie histamina. Zespół reakcji medycznie nazywany anafilaksją ma burzliwy przebieg i jest potocznie utożsamiany z alergią. Może on mieć niewielki zasięg i objawiać pokrzywką lub świądem, albo obejmować cały organizm wywołując groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny.

Reakcja późna

Często nieuznawany za reakcje alergiczną, pojawia się u około 50% alergików. Może atakować błony śluzowe zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych (astma oskrzelowa, pyłkowica), skóry itd. Prawdopodobnie odpowiadają za nią cytokiny, które aktywują proporcjonalnie do reakcji pierwotnej, bazofile, eozynofile, neutrofile oraz leukocyty, przyciągając je ponownie do miejsca pierwotnego ataku antygenu.

Przyczyny

Nie są całkowicie sprecyzowane, wymienia się kilka czynników:
  • genetyczne – występowanie alergii u rodziców stwarza 60% zagrożenie dla potomstwa
  • środowiskowe, wśród których wyróżnia się:
    • wpływ karmienia piersią, gdzie wydłużanie czasu karmienia i opóźnienie wprowadzania innych pokarmów w połączeniu z odpowiednią dietą matki wspiera prawidłowy rozwój układu odpornościowego dziecka i zmniejsza ryzyko alergii
    • hipotezę higieniczną wskazującą na ochronny wpływ niektórych infekcji
    • zanieczyszczenie środowiska (spaliny, dym tytoniowy, środki chemiczne, konserwanty)
Najczęściej spotykane alergeny
  • pyłki roślin (leszczyna, brzoza, wierzba, czarny bez, trawy, pokrzywa itd.)
  • pleśń
  • leki (penicylina, antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego)
  • produkty spożywcze (takie jak: orzechy, białko jaj, mleko, soja, kukurydza, czekolada)
  • jad owadów
  • zwierzęta i ich wydzieliny (głównie połączenie śliny, nabłonka i sierści, a także roztocza)

Diagnoza

Wykrycie alergenu nie jest łatwe. Kluczową rolę ogrywa wywiad, podczas którego podejmowane są próby skojarzenia występowania konkretnego czynnika z pojawieniem się reakcji. Na podstawie danych z wywiadu przeprowadzane są testy skórne, badania serologiczne i testy (próby) ekspozycyjne, których dodatni wynik potwierdza obecność alergii i wskazuje alergen ją wywołujący.

Leczenie

Najlepiej wyeliminować alergen, ale nie zawsze jest to możliwe. Najczęściej konieczne jest leczenie farmakologiczne, polegające na zmniejszaniu natężenia reakcji alergicznej. Leki powodują zahamowanie wydzielania substancji napędzających reakcję. Najczęściej stosowane grupy leków to:
  • leki przeciwhistaminowe – blokują końcowy etap reakcji lub działają przeciwzapalnie (klemastyna, prometazyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, azelastyna, azatydyna)
  • leki przeciwleukotrienowe – działają w ścianach oskrzeli (zileuton, genleuton, montelukast, zafirlukast)
  • kromony – hamują wydzielanie histaminy
  • glikokortykosteroidy – sterydowe leki o działaniu przeciwzapalnym
Można również poddać się immunoterapii (tzw, odczulaniu) polegającemu na kontrolowanym wystawianiu na działanie alergenu w stopniowo zwiększanych dawkach, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia reakcji lub całkowitego ustąpienia objawów.

Podsumowanie

Obecnie alergie występują u 30% społeczeństwa. Najczęściej spotykana jest pyłkowica (około 20% populacji), astma oskrzelowa (5-8% populacji). Najrzadziej występuje atopowe zapalenie skóry (dorośli poniżej 1% i kilka procent wśród dzieci). Dzieci urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na wystąpienie alergii (szczególnie na pyłki roślin).

Pacjenci ocenili lekarzy

  • Oceniany lekarz: Małgorzata Nassalska

    Cieszę się, że szybko podjęliśmy decyzję o zmianie lekarza. Pani stwierdziła u dziecka alergię i próbowała ją leczyć (bez badań!). Na szczęście tego samego dnia poszliśmy z dzieckiem zrobić zdjęcie...

    Autor: xyz , 10 marca 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Andrzej Jefimow

    ...Jefimowa jako dziecko przez kilka lat Skonczyłam leczenie jakies 10 lat Owszem Pan doktor wyciągnął mnie z alergii ale cały czas twierdził ze mam astmę Mówiłam, że kłuje mnie w sercu i mam często podwyższony puls ale...

    Autor: Kami , 8 marca 2013

  • Oceniany lekarz: Krystyna Targosz

    Byłam niedawno u Pani dr Targosz z moim 9miesięcznym synkiem z podejrzeniem alergii (AZS). Czekałam wprawdzie pół godziny z dzieckiem w poczekalni (a miałam być przyjęta jako pierwsza,... ...koniec szczegółowa porada, co robić, kiedy, jakie badania, jakie maści. I ogólnie dużo informacji o alergiach samych w sobie. Była to pierwsza wizyta od dłuższego czasu, gdy ktoś poświęcił aż tyle uwagi małemu pacjentowi...

    Autor: Tmama , 8 marca 2013

  • Oceniany lekarz: Magdalena Zalewska

    ...osobowość. Wizyta prawie 25 minut. Tłumaczenie tak dokładne, że dowiedziałam się nawet jaki to rodzaj alergii. Do Doktor Zalewskiej trafiłam po poleceniu przez naszych bliskich znajomych z Politechniki, którzy dwukrotnie odwiedzili Doktor ze swoim 3letnim synem, nota bene chorującym również na alergię.

    Autor: Alicja P. , 7 marca 2013

  • Oceniany lekarz: Tomasz Kulig

    ...,kompetentnie,skrupulatnie,dokladnie,bezstresowo i bezbolesnie.Zawsze na poczatku jest wywiad,doktor pyta o alergie,choroby,niedyspozycje itp (zaden inny chirurg mnie o to niepytal),ale to jego plus. Wszystkie powazne...

    Autor: pacjentka , 6 marca 2013

  • Oceniany lekarz: Wojciech Śliwiński

    ...przyjmowaniem lekarstw Dostinex, które ewidentnie córce nie służyły ze względu na zaawansowane choroby alergiczne. Byliśmy wcześniej u innych lekarzy. Od Pana Doktora otrzymaliśmy wyczerpujące informacje w tym temacie...

    Autor: zofia , 6 marca 2013

  • Oceniany lekarz: Maria Bachorek

    ...alergologa, który nieprawidłowo leczył moje dziecko (niestety skończyło się astmą przez źle leczoną alergię). Z całego serca polecam!

    Autor: Joanna K. , 5 marca 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Ilona Jaworska

    ...który stwierdził że dziecko jest wg niego zdrowe - pięna gładka skóra, osłuchowo czysto, rodzice bez alergii a tu takie leki. Niepotrzebne zupełnie... Także może osoby, które rzeczywiście mają stwierdzona alergię i leczone są u Pani doktor mogą byc zadowolone - nie wiem, ale stawianie takich ocen u tak małego dziecka...

    Autor: Marta , 5 marca 2013

  • Oceniany lekarz: Dorota Joanna Brogosz-Kuc

    ...okazało całkowicie niesłusznie. Mało tego zapisała antybiotyk, którego nie powinny dostawać dzieci z alergią pokarmową (a takie jest własnie moje dziecko, o czym pani doktor wiedziała). Skończyło się chlustającymi...

    Autor: Joanna K. , 5 marca 2013

  • Pani dr leczy mnie z alergii i astmy w luxmedzie i poza tym, ze nie sposob sie do niej dostac, jest swietnym fachowcem. zawsze poswieca...

    Autor: mary , 5 marca 2013