Alergia

sugerowany specjalista: alergolog

gr. allos– inny + ergos– reakcja
Alergia

skórne objawy alergii (licencja, autorzy)

Nazywana również uczuleniem czy nadwrażliwością patologiczna reakcja tkanek na czynnik zewnętrzny zwany alergenem. Reakcja jest odpowiedzią układu immunologicznego polegającą na wytwarzaniu przeciwciał, które po związaniu z substancją alergenną tworzą stan zapalny (wydzielane są wtedy mediatory reakcji zapalnej takie jak histamina, leukotrieny czy cytokiny). Łagodną formą może być katar lub łzawienie, ale najgroźniejsza jest ostra reakcja objawiająca się wstrząsem anafilaktycznym, który w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Dawniej uważano, że za wszelką nadwrażliwość odpowiedzialne jest nieprawidłowe produkowanie przeciwciał klasy IgE. Obecnie wiadomo, iż istnieje pięć odmiennych typów nadwrażliwości, dlatego pojęcie nadwrażliwości jest znacznie szersze niż sama alergia. Kluczową rolę w alergiach odgrywają:
  • komórki tuczne znajdujące się w tkankach i błonach śluzowych
  • bazofile magazynujące histaminę
  • eozynofile współdziałające z komórkami tucznymi w zwalczaniu ataku alergenu, ale ich nadmiar we krwi może prowadzić do różnych uszkodzeń np. nabłonka oddechowego w przypadku astmy oskrzelowej
  • limfocyty Th2, które nadzorują i stymulują wydzielanie komórek tucznych, bazofili oraz eozynofili

Symptomy

Reakcja natychmiastowa

Gdy po zetknięciu z alergenem aktywują się komórki tuczne oraz bazofile, wydzielana jest głównie histamina. Zespół reakcji medycznie nazywany anafilaksją ma burzliwy przebieg i jest potocznie utożsamiany z alergią. Może on mieć niewielki zasięg i objawiać pokrzywką lub świądem, albo obejmować cały organizm wywołując groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny.

Reakcja późna

Często nieuznawany za reakcje alergiczną, pojawia się u około 50% alergików. Może atakować błony śluzowe zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych (astma oskrzelowa, pyłkowica), skóry itd. Prawdopodobnie odpowiadają za nią cytokiny, które aktywują proporcjonalnie do reakcji pierwotnej, bazofile, eozynofile, neutrofile oraz leukocyty, przyciągając je ponownie do miejsca pierwotnego ataku antygenu.

Przyczyny

Nie są całkowicie sprecyzowane, wymienia się kilka czynników:
  • genetyczne – występowanie alergii u rodziców stwarza 60% zagrożenie dla potomstwa
  • środowiskowe, wśród których wyróżnia się:
    • wpływ karmienia piersią, gdzie wydłużanie czasu karmienia i opóźnienie wprowadzania innych pokarmów w połączeniu z odpowiednią dietą matki wspiera prawidłowy rozwój układu odpornościowego dziecka i zmniejsza ryzyko alergii
    • hipotezę higieniczną wskazującą na ochronny wpływ niektórych infekcji
    • zanieczyszczenie środowiska (spaliny, dym tytoniowy, środki chemiczne, konserwanty)
Najczęściej spotykane alergeny
  • pyłki roślin (leszczyna, brzoza, wierzba, czarny bez, trawy, pokrzywa itd.)
  • pleśń
  • leki (penicylina, antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego)
  • produkty spożywcze (takie jak: orzechy, białko jaj, mleko, soja, kukurydza, czekolada)
  • jad owadów
  • zwierzęta i ich wydzieliny (głównie połączenie śliny, nabłonka i sierści, a także roztocza)

Diagnoza

Wykrycie alergenu nie jest łatwe. Kluczową rolę ogrywa wywiad, podczas którego podejmowane są próby skojarzenia występowania konkretnego czynnika z pojawieniem się reakcji. Na podstawie danych z wywiadu przeprowadzane są testy skórne, badania serologiczne i testy (próby) ekspozycyjne, których dodatni wynik potwierdza obecność alergii i wskazuje alergen ją wywołujący.

Leczenie

Najlepiej wyeliminować alergen, ale nie zawsze jest to możliwe. Najczęściej konieczne jest leczenie farmakologiczne, polegające na zmniejszaniu natężenia reakcji alergicznej. Leki powodują zahamowanie wydzielania substancji napędzających reakcję. Najczęściej stosowane grupy leków to:
  • leki przeciwhistaminowe – blokują końcowy etap reakcji lub działają przeciwzapalnie (klemastyna, prometazyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, azelastyna, azatydyna)
  • leki przeciwleukotrienowe – działają w ścianach oskrzeli (zileuton, genleuton, montelukast, zafirlukast)
  • kromony – hamują wydzielanie histaminy
  • glikokortykosteroidy – sterydowe leki o działaniu przeciwzapalnym
Można również poddać się immunoterapii (tzw, odczulaniu) polegającemu na kontrolowanym wystawianiu na działanie alergenu w stopniowo zwiększanych dawkach, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia reakcji lub całkowitego ustąpienia objawów.

Podsumowanie

Obecnie alergie występują u 30% społeczeństwa. Najczęściej spotykana jest pyłkowica (około 20% populacji), astma oskrzelowa (5-8% populacji). Najrzadziej występuje atopowe zapalenie skóry (dorośli poniżej 1% i kilka procent wśród dzieci). Dzieci urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na wystąpienie alergii (szczególnie na pyłki roślin).

Pacjenci ocenili lekarzy

  • Lekarz bardzo słaby. Przepisywal naszej córce same sterydy i powiedział ze jej alergia nie ma nic wspólnego z zywieniem jednak okazało sie inaczej... Nie polecam

    Autor: Kuba , 21 listopada 2012

  • Oceniany lekarz: Joanna Gruszka

    Od pewnego czasu jestem pacjentką Pani Joanny. Mam alergię pokarmową stopnia III na całe mnóstwo produktów. Dzięki Pani Asi zrozumiałam jak ważna dla zdrowia jest...

    Autor: Hania Pogorzelska , 21 listopada 2012

  • Oceniany lekarz: Marek Bednarski

    ...ze sobą i z mężem od 8 lat. Ani razu nie postawił błędnej diagnozy. Córkę wyleczył z bardzo poważnej alergii dzięki temu, że jest konsekwentny i pewny swoich decyzji. Miałam kilka sytuacji, że w szpitalu rozkładali...

    Autor: gość , 20 listopada 2012

  • Oceniany lekarz: dr n. med. Iwona Kaczanowska

    ...wizyt u pani doktor z powodu swędzącej wysypki zaowocowało jedynie receptami na sterydy i lek przeciw alergii. W efekcie, po zmianie lekarza, dowiedziałam się, że mam zaawansowany świerzb - rozsiany z powodu niewłaściwego...

    Autor: Pacjentka , 20 listopada 2012

  • Oceniany lekarz: lek. Elżbieta Strońska

    ...pozytywnie zaskoczona. Moja trzyletnia córka od roku kaszle, wcześniejsi pediatrzy zalecali syropy na alergie, inhalacje...Pani doktor już na pierwszej wizycie skierowała nas na badania. Ponadto zauważyła,że dziecko...

    Autor: Mama , 14 listopada 2012

  • Mam alergię na wiele rzeczy, sierść, pyłki, mleko, kurz. Dr Tupieka to moja pani alergolog od bardzo dawna i jestem...

    Autor: zadowolona , 14 listopada 2012

  • Oceniany lekarz: Ewa Szalaty-Weis

    ...Tochę więcej na temat zmiany naszej leczenia. Moje dzieci leczone były w wieku kilku lat na celiakię i alergię, Dziś jedno uwielbia pierogi a drugie bułki mleczne, Nie mam już co prawda karty rabatowej na 13% w pobliskiej...

    Autor: kolejny gość , 13 listopada 2012

  • Ponieważ nasz pies od urodzenia cierpi na dolegliwości alergiczno-skórne, mieliśmy kontakt z wieloma weterynarzami, tak w kraju, jak i za granicą. Pan dr Przemysław Maciejowski...

    Autor: Gosia Samosia , 10 listopada 2012

  • Oceniany lekarz: lek. Izabela Borowa

    ...faktycznie nie do końca słucha, gdy dziecko miało trzy tygodnie i wysypkę na twarzy stwierdziła, że to alergia i jeśli wysypka nie zniknie lub się nasili to będzie dziecko musiało przejść z piersi na modyfikowane...

    Autor: marysia , 10 listopada 2012

  • ...z 9 lat, a alergologia była w powijakach. Teraz mam 35 i od 20 lat nie pamiętam właściwie, czym jest alergia. Jak na tamte czasy (srodek lat 80.) zastosował terapię niełatwą i rewolucyjną - byłam odczulana seriami...

    Autor: zuza , 9 listopada 2012