Alergia

sugerowany specjalista: alergolog

gr. allos– inny + ergos– reakcja
Alergia

skórne objawy alergii (licencja, autorzy)

Nazywana również uczuleniem czy nadwrażliwością patologiczna reakcja tkanek na czynnik zewnętrzny zwany alergenem. Reakcja jest odpowiedzią układu immunologicznego polegającą na wytwarzaniu przeciwciał, które po związaniu z substancją alergenną tworzą stan zapalny (wydzielane są wtedy mediatory reakcji zapalnej takie jak histamina, leukotrieny czy cytokiny). Łagodną formą może być katar lub łzawienie, ale najgroźniejsza jest ostra reakcja objawiająca się wstrząsem anafilaktycznym, który w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Dawniej uważano, że za wszelką nadwrażliwość odpowiedzialne jest nieprawidłowe produkowanie przeciwciał klasy IgE. Obecnie wiadomo, iż istnieje pięć odmiennych typów nadwrażliwości, dlatego pojęcie nadwrażliwości jest znacznie szersze niż sama alergia. Kluczową rolę w alergiach odgrywają:
  • komórki tuczne znajdujące się w tkankach i błonach śluzowych
  • bazofile magazynujące histaminę
  • eozynofile współdziałające z komórkami tucznymi w zwalczaniu ataku alergenu, ale ich nadmiar we krwi może prowadzić do różnych uszkodzeń np. nabłonka oddechowego w przypadku astmy oskrzelowej
  • limfocyty Th2, które nadzorują i stymulują wydzielanie komórek tucznych, bazofili oraz eozynofili

Symptomy

Reakcja natychmiastowa

Gdy po zetknięciu z alergenem aktywują się komórki tuczne oraz bazofile, wydzielana jest głównie histamina. Zespół reakcji medycznie nazywany anafilaksją ma burzliwy przebieg i jest potocznie utożsamiany z alergią. Może on mieć niewielki zasięg i objawiać pokrzywką lub świądem, albo obejmować cały organizm wywołując groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny.

Reakcja późna

Często nieuznawany za reakcje alergiczną, pojawia się u około 50% alergików. Może atakować błony śluzowe zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych (astma oskrzelowa, pyłkowica), skóry itd. Prawdopodobnie odpowiadają za nią cytokiny, które aktywują proporcjonalnie do reakcji pierwotnej, bazofile, eozynofile, neutrofile oraz leukocyty, przyciągając je ponownie do miejsca pierwotnego ataku antygenu.

Przyczyny

Nie są całkowicie sprecyzowane, wymienia się kilka czynników:
  • genetyczne – występowanie alergii u rodziców stwarza 60% zagrożenie dla potomstwa
  • środowiskowe, wśród których wyróżnia się:
    • wpływ karmienia piersią, gdzie wydłużanie czasu karmienia i opóźnienie wprowadzania innych pokarmów w połączeniu z odpowiednią dietą matki wspiera prawidłowy rozwój układu odpornościowego dziecka i zmniejsza ryzyko alergii
    • hipotezę higieniczną wskazującą na ochronny wpływ niektórych infekcji
    • zanieczyszczenie środowiska (spaliny, dym tytoniowy, środki chemiczne, konserwanty)
Najczęściej spotykane alergeny
  • pyłki roślin (leszczyna, brzoza, wierzba, czarny bez, trawy, pokrzywa itd.)
  • pleśń
  • leki (penicylina, antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego)
  • produkty spożywcze (takie jak: orzechy, białko jaj, mleko, soja, kukurydza, czekolada)
  • jad owadów
  • zwierzęta i ich wydzieliny (głównie połączenie śliny, nabłonka i sierści, a także roztocza)

Diagnoza

Wykrycie alergenu nie jest łatwe. Kluczową rolę ogrywa wywiad, podczas którego podejmowane są próby skojarzenia występowania konkretnego czynnika z pojawieniem się reakcji. Na podstawie danych z wywiadu przeprowadzane są testy skórne, badania serologiczne i testy (próby) ekspozycyjne, których dodatni wynik potwierdza obecność alergii i wskazuje alergen ją wywołujący.

Leczenie

Najlepiej wyeliminować alergen, ale nie zawsze jest to możliwe. Najczęściej konieczne jest leczenie farmakologiczne, polegające na zmniejszaniu natężenia reakcji alergicznej. Leki powodują zahamowanie wydzielania substancji napędzających reakcję. Najczęściej stosowane grupy leków to:
  • leki przeciwhistaminowe – blokują końcowy etap reakcji lub działają przeciwzapalnie (klemastyna, prometazyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, azelastyna, azatydyna)
  • leki przeciwleukotrienowe – działają w ścianach oskrzeli (zileuton, genleuton, montelukast, zafirlukast)
  • kromony – hamują wydzielanie histaminy
  • glikokortykosteroidy – sterydowe leki o działaniu przeciwzapalnym
Można również poddać się immunoterapii (tzw, odczulaniu) polegającemu na kontrolowanym wystawianiu na działanie alergenu w stopniowo zwiększanych dawkach, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia reakcji lub całkowitego ustąpienia objawów.

Podsumowanie

Obecnie alergie występują u 30% społeczeństwa. Najczęściej spotykana jest pyłkowica (około 20% populacji), astma oskrzelowa (5-8% populacji). Najrzadziej występuje atopowe zapalenie skóry (dorośli poniżej 1% i kilka procent wśród dzieci). Dzieci urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na wystąpienie alergii (szczególnie na pyłki roślin).

Pacjenci ocenili lekarzy

  • Oceniany lekarz: Elżbieta Zawistowska

    ...kompleksowo i wyleczyla do konca zapalenie i robila rozne badania bo corka byla zawirusowana i testy alergiczne i inne....polecam,jak traficie z dzieckiem do pani doktor mozecie byc pewni ze wyleczy dziecko do konca...

    Autor: madma , 2 maja 2013

  • Oceniany lekarz: Artur Lenecki

    ...wytłumaczył mi, że problemem nie są zatoki, które są czyste i nic w nich nie ma. Moim problemem był alergiczny nieżyt nosa, przy którym żadna antybiotykoterapia nie była potrzebna. Po przepisaniu mi przez doktora Leneckiego zwykłych tabletek i kropli na alergie objawy ustąpiły. Od tej pory chodzę tylko do Pana Doktora mimo, iż czasami naprawdę długo trzeba sie...

    Autor: Pacjentka , 1 maja 2013

  • po kilku wizytach sie rozaczorowalam, dziecko jak dusilo tak dusi ( astma alergia) i nic nie zrobila zeby nawet sprawdzic na co jest uczulone testy choc nalegalam NIE POLECAM,. rozczarowalam...

    Autor: anias887 , 30 kwietnia 2013

  • Jestem alergikiem od dziecka, leczyłam się u wielu lekarzy ale ostatnio w sezonie czułam się słabo i postanowiłam poszukać... ...dokładnie przebadana. Pani dr. poprosiła mnie o wszystkie wyniki badań które miałam, nie tylko te związane z alergią. Potem zrobiła testy alergiczne. Ewidentnie traktuje pacjenta jako całość a nie tylko skupia się na swojej działce. Po tej wizycie...

    Autor: Agata Jucha , 29 kwietnia 2013

  • Oceniany lekarz: Jerzy Liebhart

    ...diagnozę,stara się pomóc w przypadku wątpliwości i podejmuje się leczenia, a to jest ważne w przypadku alergii; Polecam

    Autor: Ania.K. , 29 kwietnia 2013

  • Oceniany lekarz: Iwona Wierzbicka

    ...przygoda z lekarzami. Zaczęłam od astmy oskrzelowej, przez torbiele, mięśniaki, problemy laryngologiczne, alergię, aż doszłam do anemii. I paradoksalnie zaczęłam tyć:-) Chcąc jednak poznać przede wszystkim przyczyny... ...co zrobiłam, że mam w końcu dobre wyniki badań:-) Jedyne co pozostało na wysokim poziomie to wskaźnik alergii - tylko nie wiadomo było na co:-) Po odebraniu wyniku badania DNA wszyscy przeżyli szok. CELIAKIA! Jak...

    Autor: AgaHR , 28 kwietnia 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Małgorzata Kantecka

    ...pani doktor były zupełnie nieprzydatne - pani doktor odmawia wystawienia zaświadczenia dla pediatry o alergii, chociaż ją stwierdza. Podobnie jak napisała powyżej Bogusia mam wrażenie, że najistotniejszym jest abym... ...nowego się nie dowiaduje.Również co do zaleceń dot. diety mam spore zastrzeżenia - wyniki badań dot. alergii i zaleconych przez doktor produktów są sprzeczne- np. Rama zamiast masła, która niby można jeść bezpiecznie utrwala alergie, o czym chyba lekarz nie wie,,,

    Autor: Pacjentka , 26 kwietnia 2013

  • Oceniany lekarz: Andrzej Emeryk

    ...synek choruje od 2 miesiąca życia...zapalenie płuc potem ciągle kaszel i katar. Stwierdzili u niego alergie nawet leczył się prywatnie u pani ordynator alergologii w DSK tam też leżał -diagnoza astma....i tak...

    Autor: gośc , 26 kwietnia 2013

  • ...pomagać i nie krytykujących tych co myślą inaczej. Dobra diagnoza, świetne leczenie. Syn cierpiał na alergię, która dawała objawy na skórze jak i w drogach oddechowych, ciągłe zapalenie oskrzeli...hospitalizacja... ...pierwszej wizyty wielka poprawa skończyły się problemy z drogami oddechowymi. Oczywiście nadal leczymy alergię ale nie musimy się zamartwiać o życie dziecka. Żałujemy, że faszerowaliśmy dziecko antybiotykami non... ...leczenia nie przynoszą skutków, i są tylko leczeniem objawów a nie przyczyn. Polecam wszystkim, którzy mają alergie zakupienie książek Filozofia 5 przemian, Filozofia jedzenia. Oczywiście trzeba do wszystkiego podejść...

    Autor: Ola , 25 kwietnia 2013

  • Oceniany lekarz: Zofia Teodorowicz

    ...znam. Pomogła zarówno mojej córeczce, która ma AZS i ogólnie problemy skórne różnego rodzaju związane z alergią, a u mnie trafnie zdiagnozowała chorobę skóry na którą zapada zaledwie 0,03% ludzi na świecie. Do tego...

    Autor: Agnieszka , 23 kwietnia 2013