Alergia

sugerowany specjalista: alergolog

gr. allos– inny + ergos– reakcja
Alergia

skórne objawy alergii (licencja, autorzy)

Nazywana również uczuleniem czy nadwrażliwością patologiczna reakcja tkanek na czynnik zewnętrzny zwany alergenem. Reakcja jest odpowiedzią układu immunologicznego polegającą na wytwarzaniu przeciwciał, które po związaniu z substancją alergenną tworzą stan zapalny (wydzielane są wtedy mediatory reakcji zapalnej takie jak histamina, leukotrieny czy cytokiny). Łagodną formą może być katar lub łzawienie, ale najgroźniejsza jest ostra reakcja objawiająca się wstrząsem anafilaktycznym, który w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Dawniej uważano, że za wszelką nadwrażliwość odpowiedzialne jest nieprawidłowe produkowanie przeciwciał klasy IgE. Obecnie wiadomo, iż istnieje pięć odmiennych typów nadwrażliwości, dlatego pojęcie nadwrażliwości jest znacznie szersze niż sama alergia. Kluczową rolę w alergiach odgrywają:
  • komórki tuczne znajdujące się w tkankach i błonach śluzowych
  • bazofile magazynujące histaminę
  • eozynofile współdziałające z komórkami tucznymi w zwalczaniu ataku alergenu, ale ich nadmiar we krwi może prowadzić do różnych uszkodzeń np. nabłonka oddechowego w przypadku astmy oskrzelowej
  • limfocyty Th2, które nadzorują i stymulują wydzielanie komórek tucznych, bazofili oraz eozynofili

Symptomy

Reakcja natychmiastowa

Gdy po zetknięciu z alergenem aktywują się komórki tuczne oraz bazofile, wydzielana jest głównie histamina. Zespół reakcji medycznie nazywany anafilaksją ma burzliwy przebieg i jest potocznie utożsamiany z alergią. Może on mieć niewielki zasięg i objawiać pokrzywką lub świądem, albo obejmować cały organizm wywołując groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny.

Reakcja późna

Często nieuznawany za reakcje alergiczną, pojawia się u około 50% alergików. Może atakować błony śluzowe zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych (astma oskrzelowa, pyłkowica), skóry itd. Prawdopodobnie odpowiadają za nią cytokiny, które aktywują proporcjonalnie do reakcji pierwotnej, bazofile, eozynofile, neutrofile oraz leukocyty, przyciągając je ponownie do miejsca pierwotnego ataku antygenu.

Przyczyny

Nie są całkowicie sprecyzowane, wymienia się kilka czynników:
  • genetyczne – występowanie alergii u rodziców stwarza 60% zagrożenie dla potomstwa
  • środowiskowe, wśród których wyróżnia się:
    • wpływ karmienia piersią, gdzie wydłużanie czasu karmienia i opóźnienie wprowadzania innych pokarmów w połączeniu z odpowiednią dietą matki wspiera prawidłowy rozwój układu odpornościowego dziecka i zmniejsza ryzyko alergii
    • hipotezę higieniczną wskazującą na ochronny wpływ niektórych infekcji
    • zanieczyszczenie środowiska (spaliny, dym tytoniowy, środki chemiczne, konserwanty)
Najczęściej spotykane alergeny
  • pyłki roślin (leszczyna, brzoza, wierzba, czarny bez, trawy, pokrzywa itd.)
  • pleśń
  • leki (penicylina, antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego)
  • produkty spożywcze (takie jak: orzechy, białko jaj, mleko, soja, kukurydza, czekolada)
  • jad owadów
  • zwierzęta i ich wydzieliny (głównie połączenie śliny, nabłonka i sierści, a także roztocza)

Diagnoza

Wykrycie alergenu nie jest łatwe. Kluczową rolę ogrywa wywiad, podczas którego podejmowane są próby skojarzenia występowania konkretnego czynnika z pojawieniem się reakcji. Na podstawie danych z wywiadu przeprowadzane są testy skórne, badania serologiczne i testy (próby) ekspozycyjne, których dodatni wynik potwierdza obecność alergii i wskazuje alergen ją wywołujący.

Leczenie

Najlepiej wyeliminować alergen, ale nie zawsze jest to możliwe. Najczęściej konieczne jest leczenie farmakologiczne, polegające na zmniejszaniu natężenia reakcji alergicznej. Leki powodują zahamowanie wydzielania substancji napędzających reakcję. Najczęściej stosowane grupy leków to:
  • leki przeciwhistaminowe – blokują końcowy etap reakcji lub działają przeciwzapalnie (klemastyna, prometazyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, azelastyna, azatydyna)
  • leki przeciwleukotrienowe – działają w ścianach oskrzeli (zileuton, genleuton, montelukast, zafirlukast)
  • kromony – hamują wydzielanie histaminy
  • glikokortykosteroidy – sterydowe leki o działaniu przeciwzapalnym
Można również poddać się immunoterapii (tzw, odczulaniu) polegającemu na kontrolowanym wystawianiu na działanie alergenu w stopniowo zwiększanych dawkach, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia reakcji lub całkowitego ustąpienia objawów.

Podsumowanie

Obecnie alergie występują u 30% społeczeństwa. Najczęściej spotykana jest pyłkowica (około 20% populacji), astma oskrzelowa (5-8% populacji). Najrzadziej występuje atopowe zapalenie skóry (dorośli poniżej 1% i kilka procent wśród dzieci). Dzieci urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na wystąpienie alergii (szczególnie na pyłki roślin).

Pacjenci ocenili lekarzy

  • Oceniany lekarz: Janina Bryk

    ...kontakt telefoniczny. Jestem wyjątkowo upierdliwą matką niemowlaka, który od urodzenia miał problem z alergią pokarmową. Pani Doktor zawsze, podkreślam, zawsze, odebrała ode mnie telefon. Jeżeli nie mogła rozmawiać...

    Autor: mama_Babla , 20 maja 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Justyna Kordys

    ...kobieta, nie interesuje się pacjentami, nawet chorymi, przez pół roku dziecko wykazywało postępującą alergię a ona mimo moich próśb nic nie zrobiła, nic nie powiedziała jak postępować,itd , nawet nie wpadła na...

    Autor: babicz.klapek , 19 maja 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Irena Kagan-Grzesiak

    ...zapaleniem oskrzeli (dwukrotnie byliśmy w szpitalu z tego powodu), zapytałam ją czy to może wskazywać na alergię. Pani Doktor stwierdziła, że syn na pewno nie jest alergikiem. Chociaż w wywiadzie, który trzeba przyznać był szczegółowy i rzetelny wspominałam, że mąż jest alergikiem. I znowu nietrafiona diagnoza. Po zrobieniu testów skórnych okazało się, że dziecko jest silnie uczulone...

    Autor: annasarzalska , 18 maja 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Elżbieta Nikiel

    niestety, kierowałam się opiniami, poszłam do pani dr w Enel-med. jako że jestem alergikiem i astmatykiem od dzieciństwa a obecnie jestem w ciąży potrzebowałam porady. niestety pani dr była powolna...

    Autor: ciężarna , 17 maja 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Szymon Woronko

    ...pieniedzy. W sumie poświęciałam ponad 6 miesiecy. Efekt żaden. Poza tym brak organizacji w gabinecie. Testy alergiczne nie zawsze pokrywały sie z tymi robionymi przez biorezonans. Dla porównania skorzystałam jeszcze z innych...

    Autor: black , 17 maja 2013

  • Oceniany lekarz: dr n. med. Wojciech Barg

    ...jestem zadowolona z wizyty u dra Barga. Na pierwszą wizytę przyszłam juz z wykonanymi wcześniej teastami alergicznymi, których wynik miałam dodatni. Mimo tych wyników dr powiedział, ze nie jestem uczulona. Dr był roztargniony... ...się badałam. Z resztą fakt, ze nie mam astmy jeszcze bardziej utwierdził dra w przekonaniu, że nie mam alergii. A z tego co wiem to własnie nieleczona alergia może doprowadzić do astmy. Myśle, że lekarz powinien dokładnie wysłuchać pacjenta, co ten ma do powiedzenia...

    Autor: poziomka , 16 maja 2013

  • Oceniany lekarz: dr n. med. Krzysztof Dalke

    ...laryngologa, przyjmuję leki które mają opóźnić nawrót polipów. Czuję się dobrze, miewam czasem ataki alergii i "kapiącego nosa", ale to jest nic w porównaniu z tym jak męczyłam się przez kilka lat. Zdarzają się...

    Autor: dana , 16 maja 2013

  • Oceniany lekarz: Renata Niwińska

    Zgłosiłam się z dość mocną alergią niewiadomego pochodzenia . Pani doktor zleciła testy skórne , które nic nie wykazały ze względu na nadwrażliwość...

    Autor: iwona , 15 maja 2013

  • ...dekadzie spędzonej u bodaj najsławniejszego alergologa w Polsce, który bezskutecznie szczepił przeciwko alergii na trawy, zrezygnowana poszłam do alergolog w Luxmedzie z moją kartą choroby. Przebadała mnie na wszystko od początku (testy alergiczne, laryngolog, pulmonolog) i przepisała w końcu lek (nie szczepionkę!), który zadziałał jak złoto - po...

    Autor: h , 14 maja 2013

  • Oceniany lekarz: Agnieszka Kowieska

    ...pani AGNIESZKI trafiłam z polecenia koleżanki.I to był bardzo dobry wybór ta kobieta wyleczyła mnie z alergii na którą chorowałam przez wiele lat ,a ostatnio leki już ni pomagały ciągłe pokrzywki nie dawały mi spokoju...

    Autor: Aneta , 14 maja 2013