Alergia

sugerowany specjalista: alergolog

gr. allos– inny + ergos– reakcja
Alergia

skórne objawy alergii (licencja, autorzy)

Nazywana również uczuleniem czy nadwrażliwością patologiczna reakcja tkanek na czynnik zewnętrzny zwany alergenem. Reakcja jest odpowiedzią układu immunologicznego polegającą na wytwarzaniu przeciwciał, które po związaniu z substancją alergenną tworzą stan zapalny (wydzielane są wtedy mediatory reakcji zapalnej takie jak histamina, leukotrieny czy cytokiny). Łagodną formą może być katar lub łzawienie, ale najgroźniejsza jest ostra reakcja objawiająca się wstrząsem anafilaktycznym, który w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Dawniej uważano, że za wszelką nadwrażliwość odpowiedzialne jest nieprawidłowe produkowanie przeciwciał klasy IgE. Obecnie wiadomo, iż istnieje pięć odmiennych typów nadwrażliwości, dlatego pojęcie nadwrażliwości jest znacznie szersze niż sama alergia. Kluczową rolę w alergiach odgrywają:
  • komórki tuczne znajdujące się w tkankach i błonach śluzowych
  • bazofile magazynujące histaminę
  • eozynofile współdziałające z komórkami tucznymi w zwalczaniu ataku alergenu, ale ich nadmiar we krwi może prowadzić do różnych uszkodzeń np. nabłonka oddechowego w przypadku astmy oskrzelowej
  • limfocyty Th2, które nadzorują i stymulują wydzielanie komórek tucznych, bazofili oraz eozynofili

Symptomy

Reakcja natychmiastowa

Gdy po zetknięciu z alergenem aktywują się komórki tuczne oraz bazofile, wydzielana jest głównie histamina. Zespół reakcji medycznie nazywany anafilaksją ma burzliwy przebieg i jest potocznie utożsamiany z alergią. Może on mieć niewielki zasięg i objawiać pokrzywką lub świądem, albo obejmować cały organizm wywołując groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny.

Reakcja późna

Często nieuznawany za reakcje alergiczną, pojawia się u około 50% alergików. Może atakować błony śluzowe zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych (astma oskrzelowa, pyłkowica), skóry itd. Prawdopodobnie odpowiadają za nią cytokiny, które aktywują proporcjonalnie do reakcji pierwotnej, bazofile, eozynofile, neutrofile oraz leukocyty, przyciągając je ponownie do miejsca pierwotnego ataku antygenu.

Przyczyny

Nie są całkowicie sprecyzowane, wymienia się kilka czynników:
  • genetyczne – występowanie alergii u rodziców stwarza 60% zagrożenie dla potomstwa
  • środowiskowe, wśród których wyróżnia się:
    • wpływ karmienia piersią, gdzie wydłużanie czasu karmienia i opóźnienie wprowadzania innych pokarmów w połączeniu z odpowiednią dietą matki wspiera prawidłowy rozwój układu odpornościowego dziecka i zmniejsza ryzyko alergii
    • hipotezę higieniczną wskazującą na ochronny wpływ niektórych infekcji
    • zanieczyszczenie środowiska (spaliny, dym tytoniowy, środki chemiczne, konserwanty)
Najczęściej spotykane alergeny
  • pyłki roślin (leszczyna, brzoza, wierzba, czarny bez, trawy, pokrzywa itd.)
  • pleśń
  • leki (penicylina, antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego)
  • produkty spożywcze (takie jak: orzechy, białko jaj, mleko, soja, kukurydza, czekolada)
  • jad owadów
  • zwierzęta i ich wydzieliny (głównie połączenie śliny, nabłonka i sierści, a także roztocza)

Diagnoza

Wykrycie alergenu nie jest łatwe. Kluczową rolę ogrywa wywiad, podczas którego podejmowane są próby skojarzenia występowania konkretnego czynnika z pojawieniem się reakcji. Na podstawie danych z wywiadu przeprowadzane są testy skórne, badania serologiczne i testy (próby) ekspozycyjne, których dodatni wynik potwierdza obecność alergii i wskazuje alergen ją wywołujący.

Leczenie

Najlepiej wyeliminować alergen, ale nie zawsze jest to możliwe. Najczęściej konieczne jest leczenie farmakologiczne, polegające na zmniejszaniu natężenia reakcji alergicznej. Leki powodują zahamowanie wydzielania substancji napędzających reakcję. Najczęściej stosowane grupy leków to:
  • leki przeciwhistaminowe – blokują końcowy etap reakcji lub działają przeciwzapalnie (klemastyna, prometazyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, azelastyna, azatydyna)
  • leki przeciwleukotrienowe – działają w ścianach oskrzeli (zileuton, genleuton, montelukast, zafirlukast)
  • kromony – hamują wydzielanie histaminy
  • glikokortykosteroidy – sterydowe leki o działaniu przeciwzapalnym
Można również poddać się immunoterapii (tzw, odczulaniu) polegającemu na kontrolowanym wystawianiu na działanie alergenu w stopniowo zwiększanych dawkach, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia reakcji lub całkowitego ustąpienia objawów.

Podsumowanie

Obecnie alergie występują u 30% społeczeństwa. Najczęściej spotykana jest pyłkowica (około 20% populacji), astma oskrzelowa (5-8% populacji). Najrzadziej występuje atopowe zapalenie skóry (dorośli poniżej 1% i kilka procent wśród dzieci). Dzieci urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na wystąpienie alergii (szczególnie na pyłki roślin).

Pacjenci ocenili lekarzy

  • Oceniany lekarz: lek. wet. Paweł Krok

    ...wspaniały pan doktor!!!!! lepszego nie znam...konkretny i tani!!! mam pit bullke ktora jest straszna alergiczka i zawsze mozemy liczyc na pana doktora!!!!super lekarz!!! ciesze sie ze do niego trafilam:) pozdrawiam...

    Autor: Justyna Fiołek , 8 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Andrzej Jefimow

    Pan doktor dosłownie wyciągnął mnie z alergii :) 20 lat temu, kiedy jeszcze nie diagnozowano alergii tak powszechnie, zauważył, że moje "przewlekłe zapalenia oskrzeli" to alergia wziewna, a potem prowadził moją terapię do skutku i od mniej więcej 5 lat żyję jak normalny człowiek...

    Autor: AR , 8 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Jolanta Silska-Hałupka

    ...czas na wysłuchanie pacjenta i udzielenie indywidualnych rad, jak dbać o zdrowie. Zastosowane leki na alergię pomagają, czuję, że jestem pod dobrą opieką. Polecam.

    Autor: Zuzanna , 8 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Stanisława Kaminiarz

    ...Pani Doktor zleciła mi badania, bądź co bądź kosztowne, ale z tego co się okazało bardzo trafne. Mam alergię pokarmową, która bardzo męczy mój żołądek i powoduje wysypkę. Zgłosiłam sie do lekarza aby wreszcie móc...

    Autor: Izabela , 5 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: Joanna Mendecka

    ...podejście, dużo informacji, dokładność w diagnozie, po kilku tygodniach od wprowadzenia zmian w diecie, alergia mojego synka zmniejszyła się bardzo znacząco. Bardzo polecam wizytę u pani Joanny.

    Autor: Krzysiek31 , 5 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Jolanta Wesołowska

    ...zapalenie skóry, jakiś czas dość skutecznie leczyła też trądzik). Jako pierwsza wysłała mnie na badania alergiczne (żaden inny dermatolog na moje nieśmiałe prośby nie reagował przychylnie). Nigdy nie wzbrania się wysyłać...

    Autor: Małgorzata , 5 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: Arkadiusz Słomka

    ...Jestem po 7 zastrzykach i już widzę poprawę - nie kicham, nie mam zatkanego nosa.Powoli ograniczam leki alergiczne. Ze swojej strony polecam!!

    Autor: Marek O. , 4 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Radosław Suchner

    Zdecydowanie polecam! Po pierwszej wizycie już u niego zostaliśmy, a nasz mały alergik zawsze bardzo się cieszy, że widzi doktora Suchnera :). Zawsze wnikliwie pyta o dolegliwości, a co najważniejsze...

    Autor: Kasia M , 4 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Ewa Sobczuk-Urbaniak

    ...typu . Zamowilismy wizyte pani dr do chorego dziecka. Przy infekcji gardła zaleciła dodatkowo lek na alergie - poinformowaliśmy że dziecko jest dużym alergikiem, ma min. skazę białkową i inne uczulenia pokarmowe. Lek na alergię o który nikt nie prosił przepisała, natomiast mleka dla alergików już nie, bo na nie miałam wpisu w książece że dziecko jest alergikiem. Gdzie logika (??!) Zmiany na skorze...

    Autor: pacjent , 4 lutego 2013

  • Oceniany lekarz: Bożena Nowak

    ...zaczęłam do niej jeździć na wizyty ze swoją córką, często zapisywała antybiotyki, oczywiście zyrtec na alergię i nieodłączne tuby na astmę,którą też próbowała wmówić mojemu dziecku. Obstawia się z każdej strony lekami... ...szpitala, bardzo wysokie OB i CRP. Po szpitalu zmieniłam lekarza i okazało się, ze córka nie ma żadnej alergii, nie ma astmy, nie dostaje już antybiotyków i od kilku miesięcy nie zawitaliśmy do lekarza. Dr B.Nowak...

    Autor: była pacjentka , 4 lutego 2013