Alergia

sugerowany specjalista: alergolog

gr. allos– inny + ergos– reakcja
Alergia

skórne objawy alergii (licencja, autorzy)

Nazywana również uczuleniem czy nadwrażliwością patologiczna reakcja tkanek na czynnik zewnętrzny zwany alergenem. Reakcja jest odpowiedzią układu immunologicznego polegającą na wytwarzaniu przeciwciał, które po związaniu z substancją alergenną tworzą stan zapalny (wydzielane są wtedy mediatory reakcji zapalnej takie jak histamina, leukotrieny czy cytokiny). Łagodną formą może być katar lub łzawienie, ale najgroźniejsza jest ostra reakcja objawiająca się wstrząsem anafilaktycznym, który w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci. Dawniej uważano, że za wszelką nadwrażliwość odpowiedzialne jest nieprawidłowe produkowanie przeciwciał klasy IgE. Obecnie wiadomo, iż istnieje pięć odmiennych typów nadwrażliwości, dlatego pojęcie nadwrażliwości jest znacznie szersze niż sama alergia. Kluczową rolę w alergiach odgrywają:
  • komórki tuczne znajdujące się w tkankach i błonach śluzowych
  • bazofile magazynujące histaminę
  • eozynofile współdziałające z komórkami tucznymi w zwalczaniu ataku alergenu, ale ich nadmiar we krwi może prowadzić do różnych uszkodzeń np. nabłonka oddechowego w przypadku astmy oskrzelowej
  • limfocyty Th2, które nadzorują i stymulują wydzielanie komórek tucznych, bazofili oraz eozynofili

Symptomy

Reakcja natychmiastowa

Gdy po zetknięciu z alergenem aktywują się komórki tuczne oraz bazofile, wydzielana jest głównie histamina. Zespół reakcji medycznie nazywany anafilaksją ma burzliwy przebieg i jest potocznie utożsamiany z alergią. Może on mieć niewielki zasięg i objawiać pokrzywką lub świądem, albo obejmować cały organizm wywołując groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny.

Reakcja późna

Często nieuznawany za reakcje alergiczną, pojawia się u około 50% alergików. Może atakować błony śluzowe zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych (astma oskrzelowa, pyłkowica), skóry itd. Prawdopodobnie odpowiadają za nią cytokiny, które aktywują proporcjonalnie do reakcji pierwotnej, bazofile, eozynofile, neutrofile oraz leukocyty, przyciągając je ponownie do miejsca pierwotnego ataku antygenu.

Przyczyny

Nie są całkowicie sprecyzowane, wymienia się kilka czynników:
  • genetyczne – występowanie alergii u rodziców stwarza 60% zagrożenie dla potomstwa
  • środowiskowe, wśród których wyróżnia się:
    • wpływ karmienia piersią, gdzie wydłużanie czasu karmienia i opóźnienie wprowadzania innych pokarmów w połączeniu z odpowiednią dietą matki wspiera prawidłowy rozwój układu odpornościowego dziecka i zmniejsza ryzyko alergii
    • hipotezę higieniczną wskazującą na ochronny wpływ niektórych infekcji
    • zanieczyszczenie środowiska (spaliny, dym tytoniowy, środki chemiczne, konserwanty)
Najczęściej spotykane alergeny
  • pyłki roślin (leszczyna, brzoza, wierzba, czarny bez, trawy, pokrzywa itd.)
  • pleśń
  • leki (penicylina, antybiotyki β-laktamowe, sulfonamidy, salicylany, środki znieczulenia miejscowego)
  • produkty spożywcze (takie jak: orzechy, białko jaj, mleko, soja, kukurydza, czekolada)
  • jad owadów
  • zwierzęta i ich wydzieliny (głównie połączenie śliny, nabłonka i sierści, a także roztocza)

Diagnoza

Wykrycie alergenu nie jest łatwe. Kluczową rolę ogrywa wywiad, podczas którego podejmowane są próby skojarzenia występowania konkretnego czynnika z pojawieniem się reakcji. Na podstawie danych z wywiadu przeprowadzane są testy skórne, badania serologiczne i testy (próby) ekspozycyjne, których dodatni wynik potwierdza obecność alergii i wskazuje alergen ją wywołujący.

Leczenie

Najlepiej wyeliminować alergen, ale nie zawsze jest to możliwe. Najczęściej konieczne jest leczenie farmakologiczne, polegające na zmniejszaniu natężenia reakcji alergicznej. Leki powodują zahamowanie wydzielania substancji napędzających reakcję. Najczęściej stosowane grupy leków to:
  • leki przeciwhistaminowe – blokują końcowy etap reakcji lub działają przeciwzapalnie (klemastyna, prometazyna, cetyryzyna, loratadyna, desloratadyna, azelastyna, azatydyna)
  • leki przeciwleukotrienowe – działają w ścianach oskrzeli (zileuton, genleuton, montelukast, zafirlukast)
  • kromony – hamują wydzielanie histaminy
  • glikokortykosteroidy – sterydowe leki o działaniu przeciwzapalnym
Można również poddać się immunoterapii (tzw, odczulaniu) polegającemu na kontrolowanym wystawianiu na działanie alergenu w stopniowo zwiększanych dawkach, co prowadzi do zmniejszenia nasilenia reakcji lub całkowitego ustąpienia objawów.

Podsumowanie

Obecnie alergie występują u 30% społeczeństwa. Najczęściej spotykana jest pyłkowica (około 20% populacji), astma oskrzelowa (5-8% populacji). Najrzadziej występuje atopowe zapalenie skóry (dorośli poniżej 1% i kilka procent wśród dzieci). Dzieci urodzone w miesiącach bezpośrednio poprzedzających sezon pylenia są bardziej narażone na wystąpienie alergii (szczególnie na pyłki roślin).

Pacjenci ocenili lekarzy

  • ...szukał przyczyny objawów choroby na skórze mojego dziecka, a nie wrzucił do standardowej szufladki - alergia - dietka - pielęgnacja - powodzenia - dowidzenia. Szkoda, że inni lekarze mają tak zawężone pole widzenia...

    Autor: Weronika , 12 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: Elżbieta Duda- Gmurczyk

    ...kompetentna, udała jej się skomponować super urozmaiconą dietę dla mojego synka, który ma bardzo silną alergię pokarmową i może jeść kilkanaście produktów. Reasumując szczerze polecam.

    Autor: Paula123 , 12 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Zuzanna Grabowska

    ...życzliwych i wspierających lekarzy. A tak nawiasem mówiąc, co to za argument - moje dzieci nie mają alergii, bo w rodzinie nie wystepują alergie. Ktoś jest zwykle tym pierwszym. A żeby zauważyć uczulenie na krem nie trzeba być lekarzem, wystarczy...

    Autor: Joanna , 11 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Bogusław Szczepan

    Od sześciu lat uczęszczam do doktora ze starszą córką która ma alergie i jestem bardzo zadowolona. Gorąco polecam, bardzo dobry specjalista !

    Autor: Iryna K. , 11 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: Konstanty Dąbski

    ...często miała infekcję górnych dróg oddechowych. Chodziłem do wielu specjalistów, którzy wymyślali że to alergia, astma i jeszcze wiele innych ciekawych rzeczy. Gdy to usłyszałem to ogarnął mnie strach. Jako jedyny...

    Autor: kelok , 5 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: Zygmunt Kopciuch

    ...przybierał na wadze, byl apatyczny. A dzien wczesniej bylam u innego lekarza i powiedzial, ze maly ma alergie! Na szczescie pojechalam rowniez do doktora Kopciucha, maly jest zdrowy i przybiera teraz na potege!...

    Autor: Michalina , 3 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: Elżbieta Wielgomas

    ...Pani Wielgomas chora, w ten sam dzień byłam państwowo u internisty, internista przepisał mi tabletki na alergie i wapno, nawet mnie nie zbadał, stwierdził, że alergia mi się rzuciła na drogi oddechowe, a czasem rzuca się na" intymne rzeczy",czułam się tak fatalnie, nie...

    Autor: pacjent , 2 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: lek. Piotr Bajerowicz

    ...zdiagnozował przez rok tylko przepisywał drogie maści. Chodziłam na NFZ i pewnie dlatego stwierdził że test alergiczny może wywołać alergię, myślałam że jeśli ona jest to należy ją wykryć i unikać alergenu ale mogę się mylić. Pani Bukiel nie...

    Autor: anq , 1 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: Małgorzata Figiela-Rutka

    ...od lat, teraz w zasadzie już nie, bo nie mam takiej potrzeby. Ale sprawdziła się w 100 %. Mam astmę i alergię. Długi czas się odczulałam, potem były już tylko kontrolne wizyty. Wszystko dokładnie i skrupulatnie...

    Autor: agathe191 , 1 stycznia 2013

  • Oceniany lekarz: Krzysztof Ptak

    ...łóżka,kropelki do nosa... raz na czas jakiś antybiotyk jak trafiliśmy do innego lekarza. Potem wymyślili alergię...więc wszystkie testy...później prywatne wizyty (nocą) u znanego laryngologa,alergologów,pediatrów....

    Autor: p , 30 grudnia 2012