Aids

ang. Acquired Immunodeficiency Syndromelub Acquired Immune Deficiency Syndrome, łac. Sindrome Immunitatis Deficientiae Aquisitae SIDA

Nazywane także zespołem nabytych niedoborów odporności schorzenie układu immunologicznego wywołane zakażeniem wirusem HIV (ang. human immunodeficiency virus). W wyniku zakażenia wirusem HIV dochodzi do wyniszczenia limfocytów T o powierzchniowym wskaźniku CD4, co bezpośrednio prowadzi do uszkodzenia układu immunologicznego, czyli obniżenia odporności organizmu. Proces ten może trwać nawet do kilkunastu lat, zanim pojawi się stadium końcowe, czyli AIDS. Wyniszczony organizm zapada na różne choroby, m. in. na nowotwory, grzybice, nietypowe zapalenia płuc i nie jest w stanie bronić się przed ich atakami, co prowadzi do śmierci pacjenta.

Wirusem HIV można zarazić się poprzez:

• krew i produkty krwiopochodne – np. wielokrotne użycie igły, niewysterylizowane narzędzia dentystyczne, transfuzję krwi, produkty krwiopochodne, akupunkturę itp.,
• stosunek płciowy – spermę, płyn przedejakulacyjny czy śluz szyjkowy,
• matka może przekazać wirusa dziecku w przypadku powikłań przy porodzie, a także podczas karmienia piersią.

Zwykły kontakt z osobą chorą nie stanowi zagrożenia. Profilaktyka dotyczy głównie unikania wyżej wymienionych sytuacji zagrożenia. Należy wystrzegać się kontaktu z używanymi igłami, upewniać się, czy sprzęty u dentysty, kosmetyczki czy fryzjera zostały odpowiednio wysterylizowane. Udowodniono, że stosowanie podczas stosunków płciowych prezerwatyw zmniejsza prawdopodobieństwo zarażenia się wirusem, według WHO o 80-95%, według niektórych opinii – praktycznie do zera.

Po zarażeniu wirusem HIV następują kolejne etapy, podczas których rozwija się AIDS:

• inkubacja wirusa trwającą od 4 do 6 tygodni (tzw. okienko serologiczne)
• u 40-80% pacjentów pojawia się okres ostrych objawów zakażenia charakteryzujący się samoistnie pojawiającymi się i znikającymi objawami grypy, zmianami śluzówki jamy ustnej czy wysypką
• trwający od kilku miesięcy do kilku lat okres utajenia
• etap objawów klinicznych, do których należą powiększone węzły chłonne, długotrwałe osłabienie, nocne poty, a choroby przebiegają trudniej niż u osób niezakażonych
• pełnoobjawowa choroba, gdzie każda choroba zagraża życiu pacjenta. Pojawiają się wtedy nawracające zapalenia płuc, ciężkie zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, nowotwory, demencja

Nie znaleziono do tej pory skutecznego leku na AIDS. Jednak możliwe jest znaczne opóźnienie rozwoju choroby. Im wcześniej rozpocznie się terapię antywirusową, która powstrzymuje HIV przed rozprzestrzenianiem się w organizmie, tym skuteczniej można zapobiec rozwojowi choroby. Dlatego tak ważne jest badanie na obecność wirusa. Najpopularniejszą obecnie stosowaną terapią jest HAART (terapia antyretrowirusowa), która polega na podawaniu pacjentowi kilku leków naraz, by zwalczały one wirusa na różnych etapach jego rozwoju. Badania donoszą, że pozwala ona zmniejszyć ilość wirusów do niewykrywalnej w badaniach liczby, co umożliwia regenerację układu odpornościowego poprzez zwiększanie ilości limfocytów T. Dzięki tym zabiegom wydłuża się okres zdrowia pacjenta o całe lata. Terapia jest bardzo droga (ponad 1000 euro miesięcznie), ale po spełnieniu określonych warunków może być całkowicie refundowana zarówno w Polsce jak i innych krajach Unii Europejskiej. Stosowane są również leki podnoszące ilość limfocytów T do normalnego poziomu, co pomaga pacjentom skutecznie zwalczać chorobę i przedłużać życie.

Wokół tej choroby narosło wiele mitów, tu wyjaśnimy niektóre z nich:

• Wbrew powszechnemu przekonaniu, osoby starsze ponoszą takie samo ryzyko zakażenia HIV jak ludzie młodzi.
• Nie ma możliwości zakażenia przez ugryzienie owada (komary, kleszcze itd.).
• Praktycznie nie można zarazić się poprzez ślinę, odnotowano tylko jeden przypadek zarażenia poprzez pocałunek, co było spowodowane obecnością krwi pochodzącej z rany w jamie ustnej.
• Seks analny wiąże się z największym zagrożeniem ze względu na prawdopodobieństwo uszkodzeń błon śluzowych, a seks oralny również nie jest bezpieczny z uwagi na kontakt ze spermą i preejakulatem, jak i drobne rany w jamie ustnej. Zalecane jest stosowanie prezerwatyw także podczas stosunków oralnych.

AIDS jest problemem globalnym. Na świecie około 38 milionów ludzi jest zarażonych HIV i codziennie zaraża się nim około 16 tysięcy osób. Między rokiem 1983 a 2008 25 mln osób zmarło na AIDS. Obecnie umiera 2 mln osób rocznie. Do tej pory nie wynaleziono szczepionki powstrzymującej chorobę. Prace jednak wciąż trwają (odbywają się już próby kliniczne na ludziach).